Religion: મૃત્યુ બાદ પરિવારના સભ્યો અજાણતાં કરે છે આ મોટી ભૂલ, ગરુડ પુરાણમાં છે ખાસ ચેતવણી!
છેલ્લું અપડેટ : 10 Jun 2026
કોઈ પ્રિય વ્યક્તિના મૃત્યુ પછી ફક્ત તેમની યાદો જ નહીં, પરંતુ તેમની વસ્તુઓ પણ પરિવાર માટે ભાવનાત્મક મહત્વ ધરાવે છે. લોકો ઘણીવાર મૃતકના કપડાં, ઘડિયાળ, જૂતા અથવા અન્ય વસ્તુઓ સાચવી રાખે છે અને તેનો ઉપયોગ પણ કરે છે.
જોકે, સનાતન ધર્મની ધાર્મિક માન્યતાઓ કેટલીક વસ્તુઓના ઉપયોગ અંગે ખાસ સાવધાની રાખવાની સલાહ આપે છે. ગરુડ પુરાણ અને લોકપરંપરાઓમાં ખાસ કરીને મૃતકના જૂતા અને ચંપલના ઉપયોગ અંગે ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
ગરુડ પુરાણમાં મૃત્યુ પછી આત્માની યાત્રા, કર્મોના પરિણામો અને પરિવાર દ્વારા નિભાવવાની ધાર્મિક ફરજોનું વિગતવાર વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. આ સંદર્ભમાં એવી માન્યતા છે કે વ્યક્તિ દ્વારા જીવનકાળ દરમિયાન ઉપયોગમાં લેવાયેલી કેટલીક વસ્તુઓમાં તેની સૂક્ષ્મ ઊર્જા અને યાદોની છાપ રહી શકે છે. આ જ કારણ છે કે ઘણા લોકોના મનમાં પ્રશ્ન ઊભો થાય છે કે શું મૃતકના જૂતા અને ચંપલ પહેરવા યોગ્ય છે?
શું મૃતકના જૂતા પહેરવા જોઈએ?
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર મૃતકના જૂતા અથવા ચંપલ પહેરવાનું ટાળવું જોઈએ. શાસ્ત્રો અને પરંપરાઓમાં તેને અશુભ માનવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે જૂતા વ્યક્તિના રોજિંદા જીવનમાં સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતી વસ્તુઓમાંથી એક છે અને તે લાંબા સમય સુધી તેના જીવનની સૂક્ષ્મ છાપ જાળવી રાખી શકે છે.
જોકે, એ નોંધવું જરૂરી છે કે આ એક ધાર્મિક અને પરંપરાગત માન્યતા છે અને તેના માટે કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવો ઉપલબ્ધ નથી. તેમ છતાં, ઘણા પરિવારો આ માન્યતાઓનો આદર કરીને મૃતકના જૂતાનો ઉપયોગ કરતા નથી.
મૃતકના જૂતા કેમ ન પહેરવા જોઈએ?
નકારાત્મક ઊર્જા સંબંધિત માન્યતા
ધાર્મિક દૃષ્ટિકોણથી એવું માનવામાં આવે છે કે વ્યક્તિની સૂક્ષ્મ ઊર્જા મૃત્યુ પછી થોડા સમય સુધી તેની ઉપયોગમાં લેવાયેલી વસ્તુઓ સાથે જોડાયેલી રહી શકે છે. તેથી એવી આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવે છે કે આ વસ્તુઓનો ઉપયોગ કરનાર વ્યક્તિ પર તેની અસર થઈ શકે છે. લોકમાન્યતાઓ અનુસાર, તે માનસિક ચિંતા અથવા કાર્યોમાં અવરોધનું કારણ બની શકે છે.
આત્માની આસક્તિ સંબંધિત માન્યતા
ગરુડ પુરાણમાં જણાવાયું છે કે આત્માએ તેની આગળની યાત્રા માટે સાંસારિક આસક્તિઓમાંથી મુક્ત થવું જોઈએ. જો પરિવારના સભ્યો મૃતકની વસ્તુઓનો સતત ઉપયોગ કરતા રહે, તો તે આસક્તિના અંતમાં વિલંબ થવાની માન્યતા છે. આ કારણે ઘણી ધાર્મિક પરંપરાઓમાં મૃતકની વસ્તુઓનું યોગ્ય સમયે દાન કરવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે.
પિતૃદોષનો ભય
કેટલીક ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર મૃતકની વસ્તુઓનો અયોગ્ય ઉપયોગ પૂર્વજોની નારાજગીનું કારણ બની શકે છે. તેથી ઘણી જ્યોતિષીય અને ધાર્મિક પરંપરાઓમાં આવી વસ્તુઓનો ઉપયોગ કરવા કરતાં તેનું દાન કરવું વધુ શુભ માનવામાં આવે છે. જોકે, આ સંપૂર્ણપણે શ્રદ્ધા અને માન્યતાઓનો વિષય છે.
લોકો વ્યવહારમાં શું કરે છે?
ભારતના વિવિધ પ્રદેશોમાં આ બાબતે અલગ-અલગ પરંપરાઓ જોવા મળે છે. ઘણા પરિવારો મૃતકના કપડાં અને અન્ય ઉપયોગી વસ્તુઓ જરૂરિયાતમંદોને દાન કરી દે છે. કેટલાક લોકો કેટલીક વસ્તુઓ સ્મૃતિચિહ્ન તરીકે સાચવી રાખે છે, પરંતુ જૂતા અને ચંપલનો ઉપયોગ કરવાનું ટાળે છે.
ધાર્મિક વિદ્વાનોનું માનવું છે કે કોઈપણ નિર્ણય લેતી વખતે કૌટુંબિક પરંપરા, શ્રદ્ધા અને લાગણીઓને ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ. જો કોઈ વ્યક્તિ ધાર્મિક માન્યતાઓનું પાલન કરતી હોય, તો વસ્તુઓનું દાન કરવું વધુ યોગ્ય માનવામાં આવે છે.
મૃત્યુ પછી જૂતા અને ચંપલનું શું કરવું જોઈએ?
ધાર્મિક પરંપરાઓ અનુસાર મૃતકના જૂતા, કપડાં અને અન્ય દૈનિક ઉપયોગની વસ્તુઓ જરૂરિયાતમંદોને દાન કરવી શુભ માનવામાં આવે છે. એવી માન્યતા છે કે તેનાથી મૃતકના આત્માની શાંતિ માટે પુણ્ય મળે છે અને સમાજમાં સેવા તથા સહાયની ભાવના વધે છે.
દાન ફક્ત ધાર્મિક દૃષ્ટિકોણથી જ નહીં, પરંતુ માનવતાવાદી દૃષ્ટિકોણથી પણ એક ઉત્તમ કાર્ય માનવામાં આવે છે. ઉપયોગી વસ્તુઓ જરૂરિયાતમંદ લોકો માટે મદદરૂપ બની શકે છે અને મૃતકની સ્મૃતિને સન્માન આપવાનો આ એક સકારાત્મક માર્ગ ગણાય છે.
ગરુડ પુરાણ અને ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર મૃતક વ્યક્તિના જૂતા અને ચંપલ પહેરવાનું ટાળવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
