શ્રાવણ સોમવારનું ધાર્મિક મહત્વ: જાણો વ્રતની પરંપરા અને દેવી પાર્વતીની તપસ્યાની કથા
છેલ્લું અપડેટ : 03 Aug 2026
શ્રાવણ મહિનો ભગવાન શિવની પૂજા-અર્ચના માટે સમગ્ર વર્ષમાં સૌથી પવિત્ર માનવામાં આવે છે. આ સમગ્ર માસ દરમિયાન આવતા દરેક સોમવારનું એક વિશેષ અને દિવ્ય મહત્વ રહેલું છે. ભક્તો આ દિવસે ભગવાન શિવનો જળાભિષેક કરે છે, ઉપવાસ રાખે છે અને જીવનમાં સુખ, સમૃદ્ધિ તથા મનોકામનાઓની પૂર્તિ માટે પ્રાર્થના કરે છે.
પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે શ્રાવણ સોમવારના વ્રતની આ પરંપરાની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ? ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ વ્રતની પરંપરા માતા પાર્વતીની કઠોર તપસ્યા સાથે જોડાયેલી છે.
શિવપુરાણમાં દેવી પાર્વતીની તપસ્યાનું વર્ણન
શિવપુરાણ અનુસાર, દેવી પાર્વતી ભગવાન શિવને પોતાના પતિ સ્વરૂપે પ્રાપ્ત કરવા ઈચ્છતા હતાં. આ માટે તેમણે કઠોર તપસ્યા અને અચળ ભક્તિનો માર્ગ પસંદ કર્યો. પૌરાણિક કથાઓ જણાવે છે કે તેમણે વર્ષો સુધી અન્ન-જળનો ત્યાગ કરીને ભગવાન શિવની આરાધના કરી હતી. તેમની આ નિષ્ઠાવાન ભક્તિ અને તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈને ભગવાન શિવે તેમને પોતાની પત્ની તરીકે સ્વીકાર્યાં હતાં.
શ્રાવણ સોમવાર વ્રત સાથે કેવી રીતે જોડાયેલી છે આ કથા?
ધાર્મિક અને પ્રચલિત માન્યતાઓ અનુસાર, દેવી પાર્વતીની આ કઠોર તપસ્યાને જ શ્રાવણ સોમવાર અને સોળ સોમવારના વ્રતની પરંપરાનો મુખ્ય આધાર માનવામાં આવે છે. ભગવાન શિવ પ્રત્યેની તેમની અનન્ય ભક્તિથી પ્રેરિત થઈને ભક્તોએ મહાદેવના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કરવા માટે શ્રાવણ સોમવારના વ્રત રાખવાની શરૂઆત કરી હતી. જોકે, શિવપુરાણમાં એવો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ નથી કે દેવી પાર્વતી સોમવારનું વ્રત રાખનારાં સૌથી પ્રથમ વ્યક્તિ હતાં, પરંતુ તેમની તપસ્યા જ આ વ્રતનો પ્રેરણાસ્ત્રોત છે.
શ્રાવણ સોમવારનું વ્રત શા માટે રાખવામાં આવે છે?
એવી માન્યતા છે કે શ્રાવણ સોમવારે વિધિવત રીતે શિવજીની પૂજા-અર્ચના કરવાથી અને વ્રત રાખવાથી તમામ મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે:
ઇચ્છિત જીવનસાથીની પ્રાપ્તિ: અપરિણીત યુવક-યુવતીઓ યોગ્ય અને મનગમતો જીવનસાથી મેળવવાની કામના સાથે આ વ્રત રાખે છે.
અખંડ સૌભાગ્ય અને સુખ-શાંતિ: પરિણીત સ્ત્રીઓ પોતાના પતિના દીર્ઘાયુષ્ય, સુખી દામ્પત્ય જીવન અને પરિવારની સમૃદ્ધિ માટે ભગવાન શિવ અને દેવી પાર્વતીની પૂજા કરે છે.
