Religion / શ્રીકૃષ્ણની સાથે જન્મેલી યશોદાની પુત્રી કોણ હતી? જાણો યોગમાયાનું રહસ્ય
છેલ્લું અપડેટ : 31 Aug 2026
આપણે સૌ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મ અને બાળપણની લીલાઓથી પરિચિત છીએ. શાસ્ત્રો અનુસાર, જે સમયે મથુરાની જેલમાં દેવકી અને વાસુદેવના આઠમા સંતાન તરીકે શ્રીકૃષ્ણનો જન્મ થયો, તે જ સમયે ગોકુળમાં માતા યશોદા અને નંદબાબાના ઘરે એક દિવ્ય પુત્રીનો જન્મ થયો હતો. આ પુત્રી અન્ય કોઈ નહીં પણ સાક્ષાત્ 'યોગમાયા' (એકાંશા) હતા.
દૈવી આદેશ અનુસાર, વાસુદેવજી નવજાત કૃષ્ણને ટોપલામાં મૂકી, તોફાની યમુના નદી પાર કરીને ગોકુળ પહોંચ્યા. તેમણે શ્રીકૃષ્ણને યશોદા માતા પાસે સુવડાવ્યા અને ત્યાંથી નવજાત બાળકી યોગમાયાને લઈને મથુરાના કારાગારમાં પાછા ફર્યા.
જ્યારે કંસને દેવકીના આઠમા સંતાનના જન્મના સમાચાર મળ્યા, ત્યારે તે કાળ બનીને કારાગારમાં દોડી આવ્યો. તેણે તે નવજાત બાળકીને પથ્થર પર પછાડીને મારી નાખવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ તે બાળકી કંસના હાથમાંથી છટકીને આકાશમાં દિવ્ય અષ્ટભુજા દેવી રૂપે પ્રગટ થઈ. દેવીએ કંસને ચેતવણી આપતાં કહ્યું, "હે મૂર્ખ કંસ! તારો વધ કરનારો જન્મ લઈ ચૂક્યો છે અને સુરક્ષિત સ્થળે પહોંચી ગયો છે."
આ ભવિષ્યવાણી કર્યા પછી, તે દિવ્ય શક્તિ વિંધ્ય પર્વત પર પ્રસ્થાપિત થઈ અને 'વિંધ્યવાસિની દેવી' તરીકે પૂજાવા લાગી.
યોગમાયા વાસ્તવમાં ભગવાન વિષ્ણુની અલૌકિક શક્તિ છે. તેમને કાત્યાયની, ચામુંડા અને ભવાની જેવા અનેક નામોથી પણ ઓળખવામાં આવે છે. નવરાત્રિ તેમજ અન્ય પવિત્ર પર્વો દરમિયાન તેમની ઉપાસનાનું વિશેષ મહત્વ છે. પૌરાણિક કથા મુજબ, દેવોની સ્તુતિ બાદ દેવીએ ભક્તોનું કલ્યાણ કરવા પૃથ્વી પર જ વિવિધ સ્વરૂપોમાં નિવાસ કરવાનું વચન આપ્યું હતું. આજે પણ વિંધ્યાચલમાં આવેલું તેમનું શક્તિપીઠ લાખો ભક્તોની આસ્થાનું પ્રમુખ કેન્દ્ર છે.
