પંચમુખી હનુમાનના પાંચ મુખ પાછળનું રહસ્ય શું છે? દરેક સ્વરૂપ આપે છે અલગ અલગ આશીર્વાદ
છેલ્લું અપડેટ : 15 Aug 2026
હનુમાનનું પાંચ મુખવાળું સ્વરૂપ અત્યંત શક્તિશાળી માનવામાં આવે છે. પંચમુખી હનુમાનના પાંચ મુખ વિવિધ શક્તિઓનું પ્રતીક છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ પાંચ રૂપ હિંમત, રક્ષણ, આરોગ્ય, સમૃદ્ધિ, જ્ઞાન અને વિજયના આશીર્વાદ આપે છે.
આ જ કારણ છે કે ઘરમાં પંચમુખી હનુમાનની છબી રાખવી શુભ માનવામાં આવે છે. તો, ચાલો તેમના પાંચ મુખોનું મહત્ત્વ અને ઘરમાં પંચમુખી હનુમાનની છબી મૂકવાની સાચી દિશા જાણીએ.
પાંચ મુખવાળા સ્વરૂપની વાર્તા
સનાતન ધર્મની માન્યતાઓ અનુસાર, જ્યારે અહિરાવન ભગવાન રામ અને લક્ષ્મણને પાતાળમાં લઈ ગયા, ત્યારે હનુમાન તેમને બચાવવા માટે પંચમુખી સ્વરૂપ ધારણ કર્યું. અહિરાવનનો નાશ કરવાનો એકમાત્ર રસ્તો પાતાળમાં પાંચ દિશામાં મૂકવામાં આવેલા પાંચ દીવાઓને એકસાથે ઓલવી નાખવાનો હતો. હનુમાને આ પાંચ રૂપ ધારણ કર્યા અને બધા દીવાઓને બુઝાવી દીધા. આમ, તેમણે પોતાના જ્ઞાન અને બહાદુરીથી ભગવાન રામ અને તેમના નાના ભાઈ લક્ષ્મણને મુક્ત કર્યા.
પંચમુખી હનુમાનના પાંચ મુખોનું મહત્ત્વ
વાનરમુખ: પંચમુખી હનુમાનનો મુખ્ય મુખ વાંદરા જેવું છે. તે પૂર્વ દિશા સાથે સંકળાયેલ છે. આ સ્વરૂપ હિંમત, ખ્યાતિ, પવિત્રતા અને ભક્તિ સાથે સંકળાયેલું છે. તેને હનુમાનની શક્તિ અને સમર્પણનું પ્રતીક પણ માનવામાં આવે છે.
નરસિંહમુખ: દક્ષિણ દિશા તરફ મુખ ધરાવતું સિંહમુખ ભગવાન નરસિંહનું સ્વરૂપ હોવાનું કહેવાય છે. આ સ્વરૂપ ભયથી મુક્તિ, શત્રુઓ પર વિજય અને નકારાત્મક શક્તિઓથી રક્ષણનું પ્રતીક છે.
ગરુડમુખ: પંચમુખી સ્વરૂપમાં ગરુડમુખ પણ શામેલ છે, જે પશ્ચિમ દિશા સાથે સંકળાયેલ છે. તે ઝેરી પ્રભાવો, અવરોધો અને નકારાત્મક ઉર્જાથી રક્ષણનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
વરાહમુખ: ઉત્તર દિશા સાથે સંકળાયેલ ડુક્કરમુખ ભગવાન વિષ્ણુના વરાહ સ્વરૂપનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તે આરોગ્ય, લાંબા આયુષ્ય, સ્થિરતા અને સમૃદ્ધિ સાથે સંકળાયેલું છે.
હયગ્રીવ મુખ: પંચમુખી હનુમાનનું ઉપર તરફનું ઘોડાનું મુખ ભગવાન હયગ્રીવના સ્વરૂપ સાથે સંકળાયેલું માનવામાં આવે છે. તે જ્ઞાન, શાણપણ અને વિજયનું પ્રતીક છે. વિદ્યાર્થીઓ અને જ્ઞાન મેળવનારાઓ માટે તે ખાસ કરીને મહત્વપૂર્ણ છે.
ઘરમાં પંચમુખી હનુમાનની છબી ક્યાં મૂકવી જોઈએ?
વાસ્તુ માન્યતાઓ અનુસાર, ઘરના મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર પર પંચમુખી હનુમાનની છબી મૂકવી શુભ છે. તેને ડ્રોઇંગ રૂમ અથવા લિવિંગ રૂમમાં પણ મૂકી શકાય છે. પંચમુખી હનુમાનની છબી માટે દક્ષિણ દિશા ખાસ કરીને શુભ માનવામાં આવે છે. તેને દક્ષિણ-પશ્ચિમ ખૂણામાં અથવા દક્ષિણ-પશ્ચિમ ખૂણામાં પણ મૂકી શકાય છે, કારણ કે આ નકારાત્મક ઉર્જા સામે રક્ષણ આપે છે તેવું માનવામાં આવે છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
