24 અગિયારસમાંથી આ 5 અગિયારસ છે સૌથી ખાસ! માત્ર એક વ્રત કરવાથી મળે છે આખા વર્ષનું પુણ્ય
છેલ્લું અપડેટ : 16 Aug 2026
હિન્દુ ધર્મમાં એકાદશી વ્રતનું વિશેષ મહત્વ છે. દર મહિને બે વાર ઉજવવામાં આવતી આ તિથિ માત્ર ધાર્મિક મહત્વ જ નહીં પરંતુ વૈજ્ઞાનિક રીતે પણ યોગ્ય છે. વધુમાં, જ્યારે ભગવાન વિષ્ણુ પ્રસન્ન થાય છે, ત્યારે વ્યક્તિને ઇચ્છિત ફળ મળે છે અને બધા પાપોનો નાશ થાય છે.
વર્ષમાં કુલ ૨૪ એકાદશીઓ હોય છે. આ દરેક મહિનાના શુક્લ પક્ષ (વધતા ચંદ્ર) અને કૃષ્ણ પક્ષ (કાળો પખવાડિયા) ના અગિયારમા દિવસે આવે છે. આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરવામાં આવે છે. નિયત વિધિઓ સાથે તેમની પૂજા કરવાથી તેઓ પ્રસન્ન થાય છે.
એવું કહેવાય છે કે જે વર્ષમાં એક વધારાનો મહિનો હોય છે, ત્યાં ૨૬ એકાદશી વ્રત હોય છે. નિર્જળા એકાદશી આમાંથી સૌથી મુશ્કેલ માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક શાસ્ત્રોમાં જણાવાયું છે કે નિર્જળા વ્રત રાખનારા ભક્તોને ભગવાન વિષ્ણુ તરફથી વિશેષ આશીર્વાદ મળે છે.
હિન્દુ શાસ્ત્રોમાં પાંચ એકાદશીઓનું ખૂબ મહત્વ માનવામાં આવે છે:
નિર્જળા એકાદશી
નિર્જળા એકાદશી જ્યેષ્ઠ મહિનાના શુક્લ પક્ષ (શુક્લ પક્ષ) પર ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે પાણી પીવાની મનાઈ છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ જો કોઈ વ્યક્તિ આખા વર્ષ દરમિયાન કોઈપણ એકાદશી પર ઉપવાસ ન કરી શકે અને ફક્ત નિર્જળા એકાદશીનું પાલન કરે છે, તો તેને બધી એકાદશીઓનો લાભ મળે છે. તેથી, આ એકાદશીને અન્ય ચાર એકાદશીઓ કરતાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
દેવઊઠી એકાદશી
કારતક મહિનાના શુક્લ પક્ષ (શુક્લ પક્ષ) ની એકાદશી તિથિને દેવઊઠી અથવા દેવઉઠણી એકાદશી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ભગવાન વિષ્ણુ ચાર મહિનાની ઊંઘ પછી આ દિવસે જાગે છે. તેથી, તેને દેવઉઠણી એકાદશી કહેવામાં આવે છે. હિન્દુ પરંપરામાં, આ દિવસે શુભ વિધિઓ શરૂ થાય છે.
ઉત્પન્ના એકાદશી
ઉત્પન્ના એકાદશી માર્ગશીર્ષ મહિનાની પહેલી એકાદશીના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ વ્રત ભક્તિભાવથી કરવાથી મુક્તિ મળે છે.
ષતિલાએકાદશી
ષતિલા એકાદશી માઘ મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષ (અંધારા પક્ષ) ની એકાદશીના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. આ વ્રતમાં ભગવાન વિષ્ણુને તલ ચઢાવવામાં આવે છે.
આમલકી એકાદશી
આમલકી એકાદશી દર વર્ષે ફાલ્ગુન મહિનાના શુક્લ પક્ષ (તેજસ્વી પક્ષ) ના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ભગવાન વિષ્ણુ આ દિવસે દેવી લક્ષ્મી સાથે આમળાના ઝાડ પર રહે છે. તેથી, આ દિવસે આમળાના ઝાડની પૂજા અને પરિક્રમા કરવામાં આવે છે.
ભગવાન વિષ્ણુને કેવી રીતે પ્રસન્ન કરવા?
ભગવાન વિષ્ણુને પ્રસન્ન કરવા માટે, નિયમિતપણે સવારે સ્નાન કરો, સ્વચ્છ કપડાં પહેરો, તેમની સામે ઘીનો દીવો પ્રગટાવો, તુલસીના પાન અર્પણ કરો અને "ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય" મંત્રનો ૧૦૮ વખત જાપ કરો. એકાદશીનું ઉપવાસ અને વિષ્ણુ સહસ્ત્રનામનો પાઠ અત્યંત ફળદાયી માનવામાં આવે છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
