Religion: અક્ષય તૃતીયા વ્રત કથા; જાણો કેવી રીતે એક વેપારીએ દાન-પુણ્ય દ્વારા મેળવ્યું અક્ષય સુખ
છેલ્લું અપડેટ : 19 Apr 2026
ધાર્મિક ગ્રંથોમાં અક્ષય તૃતીયાનું વિશેષ મહત્વ છે. પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, ભગવાન વિષ્ણુના ત્રણ અવતારો પરશુરામ, હયગ્રીવ અને નર-નારાયણ આ દિવસે પ્રગટ થયા હતા. આ સાથે જ એવું પણ મનાય છે કે સૂર્યદેવે દ્રૌપદીને 'અક્ષય પાત્ર' આ દિવસે અર્પણ કર્યું હતું.
ભગવાન કૃષ્ણે સ્વયં યુધિષ્ઠિરને અક્ષય તૃતીયાનું મહત્વ સમજાવતી એક પ્રેરણાદાયી કથા સંભળાવી હતી.
અક્ષય તૃતીયા વ્રતની પૌરાણિક કથા
પ્રાચીન કાળમાં એક નગરમાં ધર્મદાસ (લોકબોલીમાં મહાદય) નામનો એક વેપારી રહેતો હતો. તે અત્યંત ધાર્મિક, સત્યવાદી અને સેવાભાવી હતો. એકવાર તેણે એક ઋષિના મુખે અક્ષય તૃતીયાનું મહત્વ સાંભળ્યું. ઋષિએ કહ્યું હતું કે, "વૈશાખ સુદ ત્રીજના દિવસે કરવામાં આવતું દાન, હવન અને પૂજા જેવા કાર્યોનું ફળ ક્યારેય સમાપ્ત થતું નથી. આ દિવસે પિતૃ તર્પણ અને દાન કરવાથી અક્ષય પુણ્યની પ્રાપ્તિ થાય છે."
ઋષિના વચનો સાંભળીને ધર્મદાસે અક્ષય તૃતીયાનું વ્રત કરવાનો સંકલ્પ કર્યો. જ્યારે અખાત્રીજ આવી ત્યારે તેણે વહેલી સવારે પવિત્ર ગંગા નદીમાં સ્નાન કર્યું અને વિધિવત રીતે પિતૃઓ તેમજ દેવતાઓની પૂજા કરી. તેણે પોતાની શક્તિ મુજબ બ્રાહ્મણો અને જરૂરિયાતમંદોને અનાજ, જળ ભરેલા કુંભ, દહીં, દૂધ, ગોળ અને વસ્ત્રોનું દાન કર્યું. પરિવારની નબળી આર્થિક સ્થિતિ હોવા છતાં, તેણે સંપૂર્ણ શ્રદ્ધા સાથે આ દાનકાર્ય ચાલુ રાખ્યું.
વ્રતનું ફળ
સમય જતાં ધર્મદાસનું અવસાન થયું. પોતાના આગલા જન્મમાં તે કુશાવતી નગરીનો અત્યંત પ્રતાપી અને સમૃદ્ધ રાજા બન્યો. અક્ષય તૃતીયાના પ્રભાવથી તેના રાજ્યમાં ક્યારેય ધન-ધાન્યની અછત રહી નહીં. તેને રાજસી વૈભવ અને અપાર સુખ પ્રાપ્ત થયું, છતાં તેણે ક્યારેય મોહ-માયામાં ફસાઈને ધર્મનો માર્ગ છોડ્યો નહીં. અંતે તે પૃથ્વી પરના તમામ સુખ ભોગવીને મોક્ષ પામ્યો અને વૈકુંઠ ધામમાં સ્થાન પામ્યો.
બોધ
આ કથા આપણને શીખવે છે કે અક્ષય તૃતીયાના દિવસે સાચા મનથી કરવામાં આવેલું નાનું અમથું દાન પણ ભવિષ્યમાં અક્ષય ફળ આપે છે. આ દિવસે કરવામાં આવેલી પૂજા વ્યક્તિને આર્થિક તંગીમાંથી મુક્તિ અપાવે છે અને જીવનમાં સમૃદ્ધિ લાવે છે.