ભાઈના કાંડા પર રાખડી બાંધતી વખતે રાખો આ 7 બાબતોનું ખાસ ધ્યાન, જાણો શાસ્ત્રોક્ત નિયમો
છેલ્લું અપડેટ : 25 Aug 2026
રક્ષાબંધનનો પવિત્ર તહેવાર ભાઈ અને બહેન વચ્ચેના અતૂટ સ્નેહ, રક્ષણ અને પરસ્પર વિશ્વાસનું દિવ્ય પ્રતીક છે. આ રક્ષાસૂત્ર માત્ર એક દોરો નથી, પરંતુ ભાઈના દીર્ઘાયુષ્ય અને બહેનની સુરક્ષા માટેનો પવિત્ર સંકલ્પ છે. શાસ્ત્રોક્ત માન્યતાઓ અનુસાર, રક્ષાબંધનની વિધિનું પૂર્ણ ફળ મેળવવા માટે કેટલાક ચોક્કસ નિયમોનું પાલન કરવું અત્યંત આવશ્યક માનવામાં આવે છે.
ઇષ્ટદેવને પ્રથમ રાખડી અર્પણ કરો
કોઈપણ પૂજાવિધિની શરૂઆત કરતાં પહેલાં પ્રથમ પૂજ્ય ભગવાન ગણેશ, કુળદેવતા કે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને પ્રથમ રાખડી અર્પણ કરવી જોઈએ. ઇષ્ટદેવના આશીર્વાદ મેળવવાથી કાર્યની શુભતા વધે છે અને સંબંધોમાં મધુરતા જળવાઈ રહે છે.
ભદ્રા કાળનું ખાસ ધ્યાન રાખો
જ્યોતિષશાસ્ત્ર મુજબ, ભદ્રા કાળ દરમિયાન રાખડી બાંધવી વર્જિત માનવામાં આવે છે. ભદ્રા રહિત શુભ મુહૂર્તમાં જ ભાઈના કાંડા પર રક્ષાસૂત્ર બાંધવું શાસ્ત્રસંમત અને લાભદાયી છે.
પૂજા દરમિયાન માથું ઢાંકો
સનાતન પરંપરા અનુસાર કોઈપણ ધાર્મિક વિધિ કે પૂજા દરમિયાન માથું ઢાંકવું એ શ્રદ્ધા અને વિનમ્રતાનું પ્રતીક છે. તેથી રાખડી બાંધતી વખતે ભાઈ અને બહેન બંનેએ માથા પર રૂમાલ, ઓઢણી કે દુપટ્ટો રાખવો જોઈએ.
રક્ષાબંધન મંત્રનો જાપ
રાખડી બાંધતી વખતે રક્ષાસૂત્ર મંત્રનો જાપ કરવાથી રક્ષાસૂત્રનું આધ્યાત્મિક બળ વધે છે અને ભાઈના આયુષ્યમાં વૃદ્ધિ થાય છે:
"येन बद्धो बलि राजा, दानवेन्द्रो महाबल:।
तेन त्वाम् प्रतिबद्धनामि, रक्षे मा चल मा चल॥"
અર્થ: જે રક્ષાસૂત્રથી મહાબળવાન દાનવેન્દ્ર રાજા બલિ બંધાયા હતા, તે જ પવિત્ર સૂત્રથી હું તમને બાંધું છું. હે રક્ષાસૂત્ર! તું સદાય અડગ રહેજે અને રક્ષણ કરજે.
યોગ્ય દિશાની પસંદગી (વાસ્તુ નિયમ)
વાસ્તુશાસ્ત્ર અનુસાર રાખડી બાંધતી વખતે ભાઈનું મુખ હંમેશા પૂર્વ કે ઉત્તર દિશા તરફ હોવું જોઈએ. આ દિશાઓ સકારાત્મક ઊર્જા અને પ્રગતિની સૂચક છે. ભાઈનું મુખ ક્યારેય દક્ષિણ દિશા તરફ ન હોવું જોઈએ.
પૂજા થાળી અને દક્ષિણાની શુદ્ધતા
અખંડ પૂજા સામગ્રી: પૂજા થાળીમાં ઉપયોગમાં લેવાતા ચોખા (અક્ષત) અખંડિત હોવા જોઈએ અને દીવો ક્યાંયથી ખંડિત ન હોવો જોઈએ.
ભેટ અને દક્ષિણા: રાખડી બાંધ્યા પછી ભાઈએ પોતાની ક્ષમતા મુજબ બહેનને ભેટ કે દક્ષિણા આપવી જોઈએ, જે બહેન પ્રત્યે સન્માન અને કૃતજ્ઞતા દર્શાવવાની પરંપરા છે.
ચરણસ્પર્શ કરી આશીર્વાદ મેળવો
તિલક, આરતી અને રાખડી બાંધ્યા બાદ જો બહેન મોટી હોય તો ભાઈએ તેના ચરણસ્પર્શ કરી આશીર્વાદ લેવા જોઈએ. જો બહેન નાની હોય તો તેણે મોટા ભાઈના ચરણસ્પર્શ કરવા જોઈએ, જેથી પારિવારિક સ્નેહ અને સંસ્કારો વધુ સુદ્રઢ બને છે.