ભારતના 5 ચમત્કારી નાગ મંદિરો: જ્યાં આજે પણ જોવા મળે છે અદભુત ચમત્કારો!
છેલ્લું અપડેટ : 14 Aug 2026
હિન્દુ ધર્મમાં સાપની પૂજા કરવાની સદીઓ જૂની પરંપરા છે. અહીં, સાપને જીવંત પ્રાણી તરીકે નહીં પરંતુ સર્પ દેવતા તરીકે પૂજવામાં આવે છે. ભારતમાં ફક્ત તેમને સમર્પિત અસંખ્ય સર્પ મંદિરો છે. નાગ પંચમી અથવા શિવરાત્રી જેવા શુભ પ્રસંગોએ, આ દૃશ્ય ખરેખર નોંધપાત્ર છે. આ મંદિરો સાથે સંકળાયેલી પરંપરાઓ અને માન્યતાઓ તેમને દેશભરના અન્ય મંદિરોથી અલગ અને ખાસ બનાવે છે. આ વર્ષે, હિન્દી કેલેન્ડર પ્રમાણે નાગ પંચમી સોમવાર, 17 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ ઉજવવામાં આવશે. ચાલો જાણીએ ભારતના 5 પ્રખ્યાત સર્પ મંદિરો વિશે.
નાગચંદ્રેશ્વર મંદિર, ઉજ્જૈન
મધ્યપ્રદેશના ઉજ્જૈનમાં સ્થિત, નાગચંદ્રેશ્વર મંદિર ઉજ્જૈનના પ્રખ્યાત મહાકાલ મંદિરના ત્રીજા માળે આવેલું છે. આ મંદિર વર્ષમાં ફક્ત એક જ વાર નાગ પંચમી પર ખુલે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે રાજા તક્ષક પોતે આ મંદિરમાં રહે છે.
નાગચંદ્રેશ્વર મંદિરમાં ૧૧મી સદીની એક ભવ્ય પ્રતિમા છે જેમાં ભગવાન શિવ અને દેવી પાર્વતીને એક ફુટવાળા નાગ પર બેઠેલા દર્શાવવામાં આવ્યા છે. એવું કહેવાય છે કે આ પ્રતિમા નેપાળથી લાવવામાં આવી હતી. વધુમાં, તે વિશ્વનું એકમાત્ર મંદિર છે જ્યાં ભગવાન વિષ્ણુને બદલે ભગવાન શિવ, નાગ પર બેઠેલા છે.
મન્નારશાલા નાગરાજ મંદિર, કેરળ
કેરળના અલાપ્પુઝા જિલ્લામાં સ્થિત, મન્નારશાલા મંદિર તેની સર્પ પૂજા માટે જાણીતું છે. મંદિર સાથે સંકળાયેલી માન્યતાઓ અનુસાર, અહીં નાગરાજની ખાસ પૂજા કરવામાં આવે છે.
એવું માનવામાં આવે છે કે આ મંદિરમાં પૂજા કરીને બાળકો મેળવવા માંગતા યુગલોને આશીર્વાદ મળશે. મન્નારશાલા મંદિરમાં સ્ત્રી પુરોહિતીની ભૂમિકા ખાસ કરીને મહત્વપૂર્ણ છે.
નાગરાજ મંદિર, નાગરકોઇલ
તમિલનાડુના નાગરકોઇલ શહેરમાં સ્થિત, નાગરાજ મંદિર સર્પ દેવને સમર્પિત છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, શહેરનું નામ પણ આ પ્રાચીન મંદિરના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે.
મંદિરના ગર્ભગૃહમાં સ્થિત નાગરાજ દેવતાની રેતીના સ્વરૂપમાં પૂજા કરવામાં આવે છે. ભક્તોને ભીની રેતી પણ પ્રસાદ તરીકે ચઢાવવામાં આવે છે, જે અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવે છે. આ મંદિરની મુલાકાત લેવાથી કાલસર્પ દોષની અસરો ઓછી થાય છે તેવું માનવામાં આવે છે.
નાગવાસુકી મંદિર, પ્રયાગરાજ
ઉત્તર પ્રદેશના પ્રયાગરાજમાં ગંગા નદીના કિનારે આવેલું નાગવાસુકી મંદિર મુખ્યત્વે સર્પ દેવની પૂજા માટે સમર્પિત મંદિર છે. નાગ પંચમીના અવસરે મંદિરમાં વિશેષ પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. એવું પણ માનવામાં આવે છે કે નાગવાસુકી દેવતાને ફક્ત જોવાથી કાલસર્પ દોષનો ભય દૂર થાય છે.
તિરુનાગેશ્વરમ નાગનાથસ્વામી મંદિર
તમિલનાડુમાં સ્થિત, તિરુનાગેશ્વરમ નાગનાથસ્વામી મંદિર ખાસ કરીને સર્પ પૂજા અને નવગ્રહ પૂજા માટે જાણીતું છે. ભગવાન શિવની અહીં નાગનાથસ્વામીના રૂપમાં પૂજા કરવામાં આવે છે.
મંદિરમાં રાહુની પણ પૂજા કરવામાં આવે છે, અને આ સમયગાળા દરમિયાન રાહુ અભિષેક જેવા ધાર્મિક વિધિઓ પણ કરવામાં આવે છે. ભક્તોનું માનવું છે કે રાહુની મૂર્તિને અર્પણ કરાયેલ દૂધ વાદળી દેખાય છે પરંતુ નીચે પડ્યા પછી સફેદ થઈ જાય છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
