મંદિરમાં મૂર્તિ કઈ દિશામાં રાખવી? આ નાની ભૂલના કારણે ઘરમાં અટકી શકે છે બરકત!
છેલ્લું અપડેટ : 23 Jul 2026
સનાતન ધર્મમાં, ઘરના મંદિર કે પ્રાર્થના ખંડનું વિશેષ મહત્વ છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, પ્રાર્થના ખંડની સાચી દિશા અને સ્વચ્છતા જ નહીં, પણ દેવતાઓની મૂર્તિઓનું કદ પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. એવું કહેવાય છે કે ઘરના મંદિરમાં ખૂબ મોટી અથવા વધુ પડતી મૂર્તિઓ મૂકવાનું ટાળવું જોઈએ.
વાસ્તુ અને ધાર્મિક પરંપરાઓ અનુસાર, ઘરના પ્રાર્થના ખંડમાં નાની અને સંતુલિત મૂર્તિઓ મૂકવી શુભ માનવામાં આવે છે. જો કે, આ નિયમો વિવિધ સંપ્રદાયો અને પરંપરાઓમાં થોડા બદલાઈ શકે છે.
ચાલો ઘરના મંદિરમાં કયા દેવતાની મૂર્તિઓ શુભ માનવામાં આવે છે તેનું યોગ્ય કદ શોધી કાઢીએ.
ઘરના મંદિરમાં મૂર્તિનું કદ કેટલું હોવું જોઈએ?
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, ઘરના પ્રાર્થના ખંડમાં સામાન્ય રીતે 3 ઇંચથી 9 ઇંચ સુધીની દેવતાઓની મૂર્તિઓ શુભ માનવામાં આવે છે. ઘણી પરંપરાઓ 12 ઇંચ સુધીની મૂર્તિઓને પણ સ્વીકારે છે, પરંતુ મોટાભાગે મંદિરોમાં મોટી મૂર્તિઓ સ્થાપિત કરવામાં આવે છે.
ભગવાન ગણેશની મૂર્તિ
ઘરના મંદિરમાં ભગવાન ગણેશની નાની બેઠી મૂર્તિ શુભ માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ બેઠેલી મુદ્રામાં ગણેશ ઘરમાં સુખ, શાંતિ અને સ્થિરતાનું પ્રતીક છે.
ભગવાન શિવ
જો ઘરમાં શિવલિંગ મૂકવામાં આવે છે, તો તે કદમાં નાનું હોવું જોઈએ. ઘણી ધાર્મિક પરંપરાઓમાં, અંગૂઠાના કદ અથવા તેનાથી થોડું મોટું શિવલિંગ ગૃહ પૂજા માટે યોગ્ય માનવામાં આવે છે. મોટા શિવલિંગ માટે નિયમિત પૂજા વિધિઓ આવશ્યક માનવામાં આવે છે.
ભગવાન વિષ્ણુ અને શ્રી કૃષ્ણ
ભગવાન વિષ્ણુ, શ્રી કૃષ્ણ, શ્રી રામ અને દેવી લક્ષ્મીની મધ્યમ કદની મૂર્તિઓ ઘરના મંદિર માટે શુભ માનવામાં આવે છે. આ મૂર્તિઓ દરરોજ સરળતાથી સાફ કરવી જોઈએ અને નિયમિતપણે પૂજા કરી શકાય છે.
મા દુર્ગા
શાંતિપૂર્ણ સ્વરૂપ દર્શાવતી દેવી દુર્ગાની નાની મૂર્તિ અથવા ચિત્ર ઘરના મંદિરમાં શુભ માનવામાં આવે છે. ઉગ્ર સ્વરૂપ દર્શાવતી મોટી મૂર્તિઓ સામાન્ય રીતે મંદિરો અથવા પૂજા સ્થાનો માટે યોગ્ય માનવામાં આવે છે.
હનુમાન જી
ઘરના મંદિરમાં હનુમાન જીની નાની મૂર્તિ અથવા ચિત્ર મૂકી શકાય છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ નિયમિત પૂજા અને હનુમાન ચાલીસાનો પાઠ શુભ પરિણામો લાવે છે.
તમારે શું ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ?
તમારા ઘરના મંદિરમાં ઘણી બધી મૂર્તિઓ ન રાખો.
તૂટેલી કે ક્ષતિગ્રસ્ત મૂર્તિની પૂજા ન કરો.
એક જ દેવતાની અનેક મૂર્તિઓ રાખવાનું ટાળો.
મૂર્તિઓ સ્વચ્છ રાખો.
પ્રાર્થના ખંડમાં પૂરતી જગ્યા અને સ્વચ્છતા જાળવો.
દિવાલો અને ધૂપ નિયમિત પ્રગટાવો.
શું ઘરમાં મોટી મૂર્તિઓ રાખવી જોઈએ?
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, મોટી મૂર્તિઓ મંદિરો માટે વધુ યોગ્ય માનવામાં આવે છે, કારણ કે તેમની પૂજા માટે ખાસ ધાર્મિક વિધિઓ અને નિયમિત પૂજાની જરૂર હોય છે. ઘરના મંદિરમાં નાની મૂર્તિઓ મૂકવી એ અનુકૂળ અને શુભ માનવામાં આવે છે.
ઘરના મંદિરમાં મૂર્તિના કદ કરતાં ભક્તિ સાથે નિયમિત પૂજા વધુ મહત્વપૂર્ણ છે. નાની, સ્વચ્છ અને સુવ્યવસ્થિત મૂર્તિઓ સકારાત્મક ઉર્જાનો સંચાર કરે છે. નિયમિત પૂજા અને સેવા માટે પરવાનગી આપે તેટલી જ મૂર્તિઓ પ્રાર્થના ખંડમાં રાખો.
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, ઘરના પૂજા ખંડમાં નાની અને સંતુલિત મૂર્તિઓ રાખવી શુભ માનવામાં આવે છે. નિયમિત પૂજા, સ્વચ્છતા અને મૂર્તિઓ પ્રત્યેની ભક્તિ સર્વોપરી માનવામાં આવે છે. આ નિયમો પરંપરાઓ પ્રમાણે અલગ અલગ હોઈ શકે છે, તેથી તમારા કૌટુંબિક પરંપરા અથવા તમારા ગુરુના નિર્દેશોનું પાલન કરવું શ્રેષ્ઠ છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
ઘરના મંદિરમાં દેવતાની મૂર્તિ કેટલી મોટી હોવી જોઈએ?
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, 3 થી 9 ઇંચની મૂર્તિ સામાન્ય રીતે શુભ માનવામાં આવે છે.
શું ઘરમાં મોટું શિવલિંગ રાખવું જોઈએ?
સામાન્ય રીતે ઘરમાં એક નાનું શિવલિંગ રાખવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે.
શું એક જ દેવતાની અનેક મૂર્તિઓ રાખી શકાય?
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, એક જ દેવતાની અનેક મૂર્તિઓ રાખવાનું ટાળવું જોઈએ.
શું તૂટેલી મૂર્તિની પૂજા કરવી જોઈએ?
ના. તૂટેલી મૂર્તિઓની પૂજા કરવી સામાન્ય રીતે અયોગ્ય માનવામાં આવે છે.
ઘરના મંદિરમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ વસ્તુ શું છે?
નિયમિત પૂજા, સ્વચ્છતા, ભક્તિ અને સુવ્યવસ્થિત પૂજા સ્થાનને સર્વોપરી માનવામાં આવે છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
