જ્યારે બજરંગબલી બન્યા હતાં સૂર્યદેવના શિષ્ય: રોકાયા વગર દોડતા રથ સામે ઉડીને હનુમાનજીએ મેળવી તમામ વિદ્યાઓ!
છેલ્લું અપડેટ : 25 Aug 2026
હનુમાનજીના બાળપણના મજાકની વાર્તાઓ જેટલી જ રસપ્રદ છે, તેમાં રહેલા ગહન સંદેશાઓ પણ એટલા જ રસપ્રદ છે. બાળપણમાં સૂર્યને ફળ સમજીને તેને ગળી જવા માટે દોડતા યુવાન હનુમાન, પાછળથી સૂર્ય દેવને પોતાના ગુરુ બનાવ્યા. પરંતુ જ્યારે તેમણે સૂર્ય દેવ પાસેથી શીખવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી, ત્યારે એક મોટો પડકાર ઊભો થયો: સૂર્ય દેવનો રથ ક્યારેય અટક્યો નહીં. તેથી, ચાલતા રથ પર બેસીને ગુરુ પાસેથી શીખવું સરળ નહોતું. એવું કહેવાય છે કે હનુમાનને આ સમસ્યાનો ઉકેલ મળ્યો, અને સૂર્ય દેવ પોતે તેમના સમર્પણથી ખુશ હતા. હવે પ્રશ્ન એ છે કે તેમણે સૂર્ય દેવને પોતાના ગુરુ તરીકે કેમ પસંદ કર્યા? હનુમાન અને સૂર્ય દેવ સાથે સંબંધિત પૌરાણિક કથા વાંચો:
તેમણે સૂર્ય દેવને પોતાના ગુરુ તરીકે કેમ પસંદ કર્યા?
પૌરાણિક કથાઓ હનુમાનજીને અત્યંત બુદ્ધિશાળી, જ્ઞાન માટે તરસ્યા અને શક્તિશાળી તરીકે વર્ણવે છે. જેમ જેમ તે મોટા થતા ગયા તેમ તેમ તેને વેદ, શાસ્ત્રો અને વિવિધ વિદ્યાઓ શીખવાની ઇચ્છા જાગી. હનુમાનજીએ સૂર્યદેવને પોતાના ગુરુ બનાવવાનું નક્કી કર્યું. સૂર્યદેવ માત્ર પ્રકાશ અને ઉર્જાના દેવતા જ નથી, પરંતુ શાણપણ અને તેજના પ્રતીક પણ છે. હનુમાનજી જાણતા હતા કે સૂર્યદેવ પાસે વિશાળ દૈવી જ્ઞાન છે. જ્યારે હનુમાનજીએ સૂર્યદેવને પોતાના ગુરુ બનવાની વિનંતી કરી, ત્યારે સૂર્યદેવે તેમની મુશ્કેલીઓ સમજાવી. તેમણે કહ્યું કે તેમનો રથ સતત ગતિશીલ રહે છે, તેથી તેઓ રોકાઈને શિક્ષણ આપી શકતા નથી.
ગુરુ દક્ષિણા પહેલાં પણ, એક મહત્વપૂર્ણ પડકાર આગળ હતો
હનુમાનજી અડગ રહ્યા. તેમણે સૂર્યદેવને કહ્યું કે તેઓ ગમે તે રીતે શીખવા માટે તૈયાર છે. આ પછી, સૂર્યદેવે તેમને શીખવવાનું શરૂ કર્યું. એવું માનવામાં આવે છે કે હનુમાનજીએ સૂર્યદેવના રથની આગળ ચાલીને અથવા તેની સાથે ઉડાન ભરીને શિક્ષણ મેળવ્યું હતું. સૂર્યદેવ તેમના રથ પર આગળ વધતા રહ્યા, અને હનુમાનજી તેમની પાછળ ગયા.
લોકવાયકા આ ઘટનાનું ખૂબ જ રસપ્રદ સંસ્કરણ કહે છે: હનુમાનજી સૂર્યના રથની સામે, સૂર્યનો સામનો કરીને ઊંધું ઉડ્યા, અને તેમનું શિક્ષણ મેળવ્યું. આ રીતે, તેમની નજર સૂર્ય પર કેન્દ્રિત રહી, અને તેમણે તેમના ગુરુએ કહેલી દરેક વાત ધ્યાનથી સાંભળી.
થોડા સમયમાં ઘણા વિજ્ઞાન શીખ્યા
પૌરાણિક પરંપરામાં હનુમાનજીને વેદ, વેદાંગ, વ્યાકરણ, શાસ્ત્રો અને અન્ય વિવિધ પ્રકારના જ્ઞાનના નિષ્ણાત તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યા છે. સૂર્ય પાસેથી શિક્ષણ મેળવ્યા પછી, તેમની શાણપણ અને જ્ઞાનમાં વધુ વધારો થયો. એવું કહેવાય છે કે હનુમાનજી ફક્ત તેમની શક્તિને કારણે મહાન નહોતા. તેમનું જ્ઞાન, શાણપણ, નમ્રતા અને યોગ્ય સમયે યોગ્ય નિર્ણયો લેવાની ક્ષમતાએ પણ તેમને ખાસ બનાવ્યા હતા. આ ગુણો પાછળથી રામાયણમાં ઘણા મહત્વપૂર્ણ પ્રસંગોએ દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
સૂર્યે સામાન્ય ગુરુ દક્ષિણા માંગી ન હતી
જ્યારે હનુમાનનું શિક્ષણ પૂર્ણ થયું, ત્યારે તેમણે સૂર્યને ગુરુ દક્ષિણા આપવા વિનંતી કરી. કેટલીક પરંપરાઓ જણાવે છે કે પોતાના માટે કંઈપણ માંગવાને બદલે, સૂર્યએ તેમના પુત્ર સુગ્રીવને મદદ કરવા માટે તેને પૂરતું માન્યું. રામાયણની વાર્તામાં પાછળથી હનુમાનજી અને સુગ્રીવ વચ્ચેનો સંબંધ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સાબિત થયો. રામના વનવાસ દરમિયાન, સીતાની શોધમાં રામ અને સુગ્રીવને એકસાથે લાવવામાં હનુમાનની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા હતી.
