રાવણ જ્યારે પણ માતા સીતા પાસે આવતો ત્યારે તેઓ ઘાસનું તણખલું કેમ હાથમાં લઈ લેતા હતા? જાણો પૌરાણિક કથા
છેલ્લું અપડેટ : 16 Aug 2026
લંકાના રાજા રાવણ, ત્રણેય લોકમાં પોતાની શક્તિ અને પરાક્રમ માટે જાણીતા હતા. તેમણે દેવતાઓને પણ હરાવ્યા હતા, પરંતુ અશોક વાટિકામાં માતા સીતા સમક્ષ તેઓ શક્તિહીન લાગતા હતા.
એ નોંધવું જોઈએ કે રાવણ સીતાનું અપહરણ કરીને લંકા લઈ ગયા હતા, પરંતુ તેઓ તેમને સ્પર્શ પણ નહતા કરી શક્યા. સૌથી રહસ્યમય વાત એ હતી કે જ્યારે પણ રાવણ સીતા પાસે આવટા ત્યારે માતા સીતા ઘાસનું તણખલું રાખતા. હવે પ્રશ્ન એ છે કે, ઘાસના તે સાદા તણખલામાં એવું કયું રહસ્ય હતું જેનાથી શક્તિશાળી રાવણ પણ ડરતા હતા? આ પાછળ રાજા દશરથ સાથે જોડાયેલી એક ખૂબ જ રસપ્રદ વાર્તા કહેવામાં આવી છે:
જ્યારે સીતાએ ઘાસના તણખલાને રાખમાં ફેરવી દીધી
લોકપ્રિય રામાયણ અનુસાર, એકવાર અયોધ્યાના રાજમહેલમાં ભોજન સમારંભ યોજાયો હતો. માતા કૌશલ્યા પ્રેમથી બધાને ભોજન પીરસતા હતા. આ પછી, માતા સીતાએ ભોજન પીરસવાનું શરૂ કર્યું. અચાનક, એક જોરદાર પવન ફૂંકાયો, અને બધા પોતપોતાની થાળીઓ એકત્રિત કરવા માટે ભેગા થયા. આ દરમિયાન, માતા સીતાએ રાજા દશરથની ખીરમાં એક નાનો તણખલું પડેલું જોયું. સીતા ખીરમાં હાથ નાખીને તણખલો કાઢી શકતી ન હોવાની મૂંઝવણમાં હતા. તેઓ ફક્ત તણખલા તરફ જોતા રહ્યા.
કથા અનુસાર, સીતાએ તેને જોતાંની સાથે જ તણખલો ધીમે ધીમે બળીને રાખ થઈ ગયું. સીતાએ તરત જ પોતાની નજર ફેરવી લીધી. તેમને લાગ્યું કે કદાચ કોઈએ આ ચમત્કાર જોયો નથી, પરંતુ રાજા દશરથ પહેલાથી જ આખી ઘટના જોઈ ચૂક્યા હતા.
રાજા દશરથે સીતા પાસેથી વચન લીધું હતું
ભોજન પૂરું થયા પછી, રાજા દશરથે સીતાને પોતાના રૂમમાં બોલાવી. તેમણે કહ્યું કે તેમણે પોતાની આંખોથી તેમની અદ્ભુત ક્ષમતાઓ જોઈ છે. વાર્તામાં, રાજા દશરથે સીતાને બ્રહ્માંડના માતાના અવતાર તરીકે વર્ણવ્યા અને તેમની પાસેથી વચન માંગ્યું. તેમણે કહ્યું કે તેઓ ક્યારેય તેના દુશ્મન તરફ એ જ નજરથી ન જોવું જોઈએ જે નજરથી તેમણે તે તણખલા તરફ જોયું હતું. સીતાએ રાજા દશરથને આ વચન આપ્યું. આ વચન પાછળથી લંકામાં રાવણ સામે એક રહસ્યમય સંકેત બની ગયું.
જ્યારે રાવણ દેખાયા, ત્યારે તણખલો ઢાલ બની ગયું
રામાયણમાં પ્રચલિત માન્યતા અનુસાર, જ્યારે રાવણ અશોક વાટિકામાં માતા સીતાને વશ કરવા માટે તેમની પાસે પહોંચ્યો, ત્યારે સીતા ઘાસનો એક તણખલું ઉપાડટા. આ તેમની અને રાવણ વચ્ચે સીમા બની જતું. એવું કહેવાય છે કે તણખલું જોઈને સીતાને રાજા દશરથને આપેલું વચન યાદ આવી ગયું. જો તેમણે રાવણને તે જ શક્તિથી જોયા હોત જે શક્તિથી તણખલું રાખ થઈ ગયો હતો, તો તેના પરિણામો ભયંકર આવી શક્યા હોત. પરંતુ તેમણે પોતાનું વચન પાળ્યું અને રાવણનો અંત લાવવા માટે ભગવાન રામના વિજયની રાહ જોઈ.
આ ભાવના રામચરિતમાનસની પ્રખ્યાત પંક્તિ
"तृण धर ओट कहत वैदेही, सुमिरि अवधपति परम सनेही"
સાથે પણ સંકળાયેલી છે.
રાવણ તણખલાથી કેમ ડરતા હતા?
આ વાર્તાનો બીજું રસપ્રદ પાસું ભગવાન શ્રી રામ અને જયંતનો છે. એવું માનવામાં આવે છે કે કાગડાના વેશમાં જયંતે માતા સીતાને હેરાન કર્યા. ત્યારબાદ શ્રી રામે એક સાદા તણખલાને શસ્ત્રમાં રૂપાંતરિત કર્યું. શસ્ત્રે જયંતનો પીછો કર્યો, તેને ત્રણ લોકમાં કોઈ આશ્રય ન મળ્યો. લોકવાયકાઓ અનુસાર, રાવણ આ ઘટનાથી વાકેફ હતો. તે જાણતો હતો કે રામના હાથમાં રહેલું તણખલું પણ બ્રહ્માસ્ત્ર જેવો જ પ્રભાવ પાડી શકે છે. જો સીતા પોતાની શક્તિથી તણખલાને શસ્ત્રમાં રૂપાંતરિત કરે તો તેનું શું થશે? તેથી, અશોક બગીચામાં રહેલું તે અનુ તણખલું ફક્ત ઘાસનો ટુકડો નહોતો. તે સીતાના ગૌરવ, તેમના શબ્દ, તેમની શક્તિ અને રાવણના ઘમંડ વચ્ચે એક પ્રતીકાત્મક દિવાલ બની ગયો.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.