Religion: જાણો, રાખો રાખીના દોરા સાથે કેટલી બધી વાર્તાઓ જોડાયેલી છે!
છેલ્લું અપડેટ : 07 Aug 2025
ભાઈ અને બહેન વચ્ચેના સ્નેહનું પ્રતીક ગણાતો રક્ષાબંધનનો પવિત્ર તહેવાર પ્રાચીન કાળથી ઉજવવામાં આવે છે. આનો પુરાવો પૌરાણિક કથાઓ છે જેની સાથે તેનો ઇતિહાસ જોડાયેલો છે.
આ વાર્તાઓ સ્વર્ગ સાથે સંબંધિત દેવી-દેવતાઓ અને પૃથ્વી પર રહેતા રાજા-રાણીઓ સાથે સંબંધિત છે. સદીઓથી ઉજવાતા રક્ષાબંધન પર, કાચા કપાસથી રેશમના દોરા સુધી અને ચાંદી-સોનાથી લઈને હીરા અને ઝવેરાત સુધી બનાવવામાં આવતી રાખડીનો હેતુ ફક્ત ભાઈ-બહેન વચ્ચેના પવિત્ર સંબંધ અને સ્નેહના બંધનને મજબૂત બનાવવાનો છે. ચાલો ઇતિહાસના પાનાઓમાં લખેલી રાખીની વાર્તાઓ વાંચીએ.
માતા લક્ષ્મી અને રાજા બાલીની વાર્તા
હિન્દુ માન્યતા અનુસાર, ભગવાન વિષ્ણુએ વામનનું રૂપ ધારણ કર્યું અને રાજા બાલીને ત્રણ પગલામાં આકાશ અને પાતાળનું માપ લઈને પાતાળમાં મોકલ્યા. પછી તેમણે તેમની પાસેથી વચન લીધું કે તેઓ હંમેશા તેમની તપસ્યા સાથે તેમની સામે રહેશે. આ પછી, જ્યારે ભગવાન વિષ્ણુ વૈકુંઠ ધામ પહોંચ્યા નહીં, ત્યારે માતા લક્ષ્મી ચિંતિત થઈ ગયા. ત્યારબાદ નારદજીએ તેમને આ સમસ્યાનો ઉકેલ સૂચવ્યો. આ પછી, માતા લક્ષ્મી રાજા બાલી પાસે ગયા અને તેમને પોતાનો ભાઈ બનાવ્યા અને તેમના હાથમાં રક્ષાસૂત્ર બાંધ્યું. એવું માનવામાં આવે છે કે જે દિવસે માતા લક્ષ્મીએ રાજા બાલીને પોતાનો ભાઈ બનાવ્યો તે દિવસે શ્રાવણ પૂર્ણિમા હતી. ત્યારથી, બહેનો તેમના ભાઈઓને રાખડી બાંધે છે.
દ્રૌપદી અને ભગવાન કૃષ્ણની વાર્તા
મહાભારત કાળ સાથે જોડાયેલી વાર્તા અનુસાર, જ્યારે ભગવાન કૃષ્ણએ તેમના સુદર્શન ચક્રથી શિશુપાલનો વધ કર્યો, ત્યારે તેની તર્જની આંગળી ઘાયલ થઈ ગઈ અને લોહી વહેવા લાગ્યું. તે સમયે દ્રૌપદીએ તેની સાડી ફાડી નાખી અને તેની આંગળી પર પાટો બાંધ્યો. એવું માનવામાં આવે છે કે તે દિવસ શ્રાવણ પૂર્ણિમા પણ હતો. આ ઘટના પછી, ભગવાન કૃષ્ણએ ચિર હરણની ઘટના દરમિયાન તેણીને મદદ કરીને તે રક્ષાસૂત્રનું ઋણ ચૂકવ્યું.
યમ અને યમુનાની વાર્તા
પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, ભગવાન સૂર્યના પુત્ર યમ અને યમુના વચ્ચે ખૂબ પ્રેમ હતો, પરંતુ બંને પોતાના કર્તવ્યોથી બંધાયેલા હોવાથી એકબીજાને મળી શક્યા નહીં. એક દિવસ યમુનાજીએ નક્કી કર્યું કે જ્યાં સુધી તેનો ભાઈ તેને મળવા ન આવે ત્યાં સુધી તે કંઈ ખાશે કે પીશે નહીં. જ્યારે યમદેવતાને આ વાતની ખબર પડી, ત્યારે તે ઉતાવળમાં તેની બહેન યમુનાને મળવા પહોંચી ગયો. એવું માનવામાં આવે છે કે જે દિવસે યમદેવતા યમુનાજીને મળવા પહોંચ્યા તે દિવસે શ્રાવણ પૂર્ણિમાનો દિવસ હતો. તે જ દિવસે યમુનાએ તેના ભાઈના હાથમાં રક્ષાસૂત્ર પણ બાંધ્યું હતું. એવું માનવામાં આવે છે કે તે દિવસે યમદેવતાએ યમુનાજીને વચન આપ્યું હતું કે જે પણ બહેન તેના ભાઈના કાંડા પર રક્ષાસૂત્ર બાંધશે, તે તેના મૃત્યુનો ભય દૂર કરશે.
રાણી કર્ણાવતી અને હુમાયુની વાર્તા
મુઘલ કાળ સાથે જોડાયેલી વાર્તા અનુસાર, જ્યારે મેવાડની રાણી કર્ણાવતીને બહાદુર શાહના પોતાના રાજ્ય પરના હુમલાની માહિતી મળી, ત્યારે રાણીએ મુઘલ સમ્રાટ હુમાયુને રાખડી મોકલી અને તેને નિષ્ફળ બનાવવા માટે મદદ માંગી. ત્યારબાદ હુમાયુએ તે રાખડીનું સન્માન જાળવી રાખીને બહાદુર શાહ સાથે યુદ્ધ કર્યું અને તેનું રક્ષણ કર્યું.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
