દુર્યોધને છેલ્લી ઘડીએ ભગવાન કૃષ્ણને ત્રણ આંગળીઓ બતાવી, જાણો તેનો અસલી અર્થ શું હતો?
છેલ્લું અપડેટ : 02 Jun 2026
મહાભારતના યુદ્ધમાં મહાન યોદ્ધાઓએ ભાગ લીધો હતો. દુર્યોધનના પક્ષમાં લડનારાઓ માર્યા ગયા. મહાન યોદ્ધાઓ હોવા છતાં, યુદ્ધના અંતે દુર્યોધન એકમાત્ર બચ્યો હતો અને ભીમ સાથે લડ્યો. આ યુદ્ધમાં, પરાક્રમી ભીમે પોતાની ગદાથી દુર્યોધનની જાંઘ તોડી નાખી. જ્યારે દુર્યોધન મૃત્યુ પામવાનો હતો, ત્યારે તેણે ભગવાન કૃષ્ણને ત્રણ આંગળીઓ બતાવી. ભગવાન કૃષ્ણે તરત જ દુર્યોધનની આંગળીઓ વાળી. ચાલો જાણીએ કે ભગવાન કૃષ્ણે આવું કેમ કર્યું.
કૌરવ વંશના વિનાશ માટે દુર્યોધન મુખ્ય ગુનેગાર હતો. તેણે અંત સુધી શાંતિ કરતાં યુદ્ધ પસંદ કર્યું. દુર્યોધનનું મૃત્યુ તેના અધર્મને કારણે થયું. દુર્યોધન અને ભીમ વચ્ચેના યુદ્ધ દરમિયાન, જ્યારે ભીમે દુર્યોધનની જાંઘ તોડી નાખી, ત્યારે તે મૃત્યુના આરે હતો. આ સમય દરમિયાન, તેણે ભગવાન કૃષ્ણને ત્રણ આંગળીઓ બતાવી અને તેને તેની ત્રણ ભૂલો વિશે જણાવ્યું.
દુર્યોધને પોતાની તર્જની આંગળી વડે ભગવાન કૃષ્ણને કહ્યું કે તેની સૌથી મોટી ભૂલ ભગવાનનો ત્યાગ કરીને તેની નારાયણ સેના માંગવી હતી. તેણે કહ્યું, "જો મેં તમારી પાસે માંગ્યું હોત, તો હું અહીં ન હોત."
દુર્યોધને પોતાની બીજી ભૂલ જાહેર કરી: યુદ્ધના અંતે, તેણે ભગવાન કૃષ્ણની વાત સાંભળી, ભલે તે દુશ્મનનો સાથી હતો. આ પાછળનું કારણ એ હતું કે દુર્યોધનના પિતા જન્મથી જ આંધળા હતા. જ્યારે તેણે ગાંધારી સાથે લગ્ન કર્યા, ત્યારે તેણીએ પત્ની તરીકેની ફરજો બજાવવા માટે પોતાની આંખો પર પટ્ટી બાંધી હતી. યુદ્ધના છેલ્લા દિવસે, ગાંધારીએ દુર્યોધનને નદીમાં સ્નાન કરવા અને નગ્ન થઈને તેની પાસે આવવા કહ્યું. જોકે, તે દરમિયાન ભગવાન કૃષ્ણ પ્રગટ થયા અને દુર્યોધનને કહ્યું કે માતા માટે નગ્ન રહેવું અયોગ્ય છે.
આ સાંભળીને, દુર્યોધને તેની જાંઘ પર પાંદડા વીંટાળ્યા. જ્યારે ગાંધારીએ આંખ પર પટ્ટી કાઢી અને દુર્યોધન તરફ જોયું, ત્યારે તેનું આખું શરીર વીજળી જેવું મજબૂત થઈ ગયું, ફક્ત તેની જાંઘનો ભાગ જે દુર્યોધને પાંદડાઓથી ઢાંક્યો હતો તે નબળો રહ્યો. ભીમે આનો ફાયદો ઉઠાવ્યો અને તેની જાંઘ પર પ્રહાર કરીને તેને મારી નાખ્યો.
દુર્યોધન કહે છે કે તેની ત્રીજી સૌથી મોટી ભૂલ એ હતી કે તે યુદ્ધમાં સૌથી છેલ્લે પહોંચ્યો. જો તે વહેલા પહોંચ્યો હોત તો પરિસ્થિતિ અલગ હોત.
દુર્યોધનના આ શબ્દો સાંભળીને ભગવાન કૃષ્ણએ કહ્યું, "તું તારી ભૂલોને કારણે નહીં પણ તારા અધર્મને કારણે હારી ગયો છે. આ શબ્દો હવે અર્થહીન છે." આટલું કહીને ભગવાન કૃષ્ણે દુર્યોધનની આંગળીઓ વાળી દીધી..
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
