શું સ્ત્રીઓ અગ્નિસંસ્કાર કરી શકે છે? જાણો શું કહે છે ગરુડ પુરાણ
છેલ્લું અપડેટ : 27 Nov 2025
ઘણીવાર એવું જોવા મળે છે કે કોઈના મૃત્યુ પછી, અગ્નિસંસ્કારની જવાબદારી પુરુષો પર આવે છે. સામાન્ય રીતે સ્ત્રીઓને સ્મશાનમાં જવાની મનાઈ છે, પરંતુ શું શાસ્ત્રોમાં સ્ત્રીઓને અગ્નિસંસ્કાર કરવાની મનાઈ ફરમાવવામાં આવી છે? શું ગરુડ પુરાણ આ વિષય પર સ્પષ્ટ માહિતી આપે છે? ચાલો જાણીએ કે ગરુડ પુરાણ સ્ત્રીઓ દ્વારા અગ્નિસંસ્કાર કરવા વિશે શું કહે છે.
ગરુડ પુરાણમાં મૃત્યુ અને આત્માની યાત્રા
18 મહાપુરાણોમાંથી એક, ગરુડ પુરાણ, મૃત્યુ અને જન્મ પછી આત્માની યાત્રાનું વિગતવાર વર્ણન આપે છે. તે અગ્નિસંસ્કાર અંગેની માહિતી પણ પૂરી પાડે છે, જેનું વર્ણન પ્રીત વિભાગના આઠમા અધ્યાયમાં કરવામાં આવ્યું છે. આ અધ્યાયમાં, ભગવાન વિષ્ણુ ગરુડને કહે છે કે વ્યક્તિના મૃત્યુ પછી અંતિમ સંસ્કાર કરવાનો અધિકાર કોને છે.
ભગવાન વિષ્ણુનો સંદેશ
ભગવાન વિષ્ણુએ સમજાવ્યું કે પુત્ર, પૌત્ર અને પ્રપૌત્રને અંતિમ સંસ્કાર કરવાનો પ્રાથમિક અધિકાર છે. જો આ હાજર ન હોય, તો ભાઈ, ભાઈનો પુત્ર અને તેમના વંશજો પણ વિધિ કરી શકે છે. વધુમાં, એક જ કુળમાં જન્મેલા અન્ય સંબંધીઓ પણ અંતિમ સંસ્કાર કરી શકે છે.
સ્ત્રીઓના અધિકારો
ભગવાન વિષ્ણુએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે સ્ત્રીઓ, જેમ કે પત્નીઓ, પુત્રીઓ અથવા બહેનો, ફક્ત ત્યારે જ અંતિમ સંસ્કાર કરી શકે છે જો પરિવારમાં કોઈ પુરુષ સભ્ય ન હોય. જો પરિવારમાં કોઈ સંબંધી હાજર ન હોય, તો સમુદાયના વડાને મૃતક માટે અંતિમ સંસ્કાર કરવાનો અધિકાર છે.
આ સ્પષ્ટ કરે છે કે શાસ્ત્રો સ્ત્રીઓને અંતિમ સંસ્કાર કરવાથી પ્રતિબંધિત કરતા નથી. સ્ત્રીઓને સ્મશાનમાં જવાની મંજૂરી ન આપવી અથવા તેમને અંતિમ સંસ્કાર કરવાથી અટકાવવા એ ફક્ત એક સામાજિક પરંપરા છે, જેનો કોઈ ધાર્મિક આધાર નથી. આ પરંપરા સમય જતાં વિકસિત થઈ છે.
