Religion: કોવિદર વૃક્ષ શું છે? રામ મંદિરની ટોચ પર લહેરાતા ધ્વજ પર તેનું ચિત્રણ કેમ છે?
છેલ્લું અપડેટ : 26 Nov 2025
અયોધ્યામાં રામ મંદિરની ટોચ પર ભગવો ધ્વજ ફરકાવવામાં આવ્યો છે. આ ધ્વજ પર સૂર્ય અને કોવિદર વૃક્ષના પ્રતીકો છે. લોકો હવે વિચારી રહ્યા છે કે કોવિદર વૃક્ષનું શું મહત્વ છે, તેની વાર્તા શું છે અને તેને રામ મંદિરના ધાર્મિક ધ્વજમાં શા માટે સમાવવામાં આવ્યું છે.
આયુર્વેદમાં કોવિદર વૃક્ષનું મહત્વ
હકીકતમાં, કોવિદર વૃક્ષને આયુર્વેદમાં અત્યંત ઉપયોગી માનવામાં આવે છે. તેના ફૂલો, પાંદડા અને છાલ ઘણી બીમારીઓ માટે મહત્વપૂર્ણ દવાઓ તરીકે કામ કરે છે. એવું પણ કહેવાય છે કે કોવિદર વૃક્ષ દેવતાઓનું પ્રિય વૃક્ષ છે અને તેની આસપાસ સકારાત્મક ઉર્જા અનુભવાય છે. આ દિવ્યતાને કારણે, ધાર્મિક વિધિઓમાં અને ધાર્મિક ધ્વજ પર કોવિદર પ્રતીકને વિશેષ મહત્વ આપવામાં આવે છે.
કોવિદર વૃક્ષ ક્યાં જોવા મળે છે?
તે મોટે ભાગે ટેકરીઓ, જંગલો, રસ્તાના કિનારે અને સૂકા-ગરમ પ્રદેશોમાં જોવા મળે છે. આ વૃક્ષ ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, રાજસ્થાન, પંજાબ, હરિયાણા, હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડમાં પણ સામાન્ય છે. તેના વૃક્ષો શ્રીલંકા અને નેપાળમાં પણ જોવા મળે છે.
ત્રેતાયુગ સાથે કોવિદર વૃક્ષનો સંબંધ
એક લોકપ્રિય દંતકથા અનુસાર, ત્રેતાયુગમાં કોવિદર વૃક્ષ અયોધ્યાનું શાહી પ્રતીક પણ હતું. જ્યારે ભગવાન રામ અયોધ્યાના રાજા હતા, ત્યારે કોવિદર વૃક્ષને રાજ્ય શક્તિ, બહાદુરી અને ન્યાયીપણાનું પ્રતીક માનવામાં આવતું હતું. આ કારણોસર, આ વૃક્ષને રામ મંદિરના ધાર્મિક ધ્વજમાં પણ મહત્વપૂર્ણ સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે.
રામાયણમાં તેનો ઉલ્લેખ ક્યાં છે?
રામાયણના એક એપિસોડમાં ઉલ્લેખ છે કે જ્યારે ભરત ભગવાન રામને જંગલમાંથી પાછા લાવવા ગયા હતા, ત્યારે અયોધ્યાની સેના તેમની સાથે હતી. સેનાના ધ્વજમાં પણ કોવિદર વૃક્ષનું પ્રતીક હતું. આ પ્રતીકને દૂરથી જોઈને, લક્ષ્મણે સેનાને ઓળખી કાઢી અને ભગવાન રામને જાણ કરી કે ભરતની સેના અયોધ્યાથી જંગલ તરફ આવી રહી છે. આ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે ત્રેતાયુગથી કોવિદર વૃક્ષને રાજ્ય શક્તિ, ન્યાયીપણા અને વિજયના પ્રતીક તરીકે પૂજનીય માનવામાં આવે છે.
પીએમ મોદીએ શું કહ્યું?
પીએમ મોદીએ કહ્યું કે આ ધર્મધ્વજ સંકલ્પનું પ્રતીક છે, સંઘર્ષમાંથી જન્મેલી વિજયની ગાથા છે, સદીઓ જૂના સ્વપ્નનું મૂર્ત સ્વરૂપ છે, અને સંતોની તપસ્યા અને સમાજની સામૂહિક ભાગીદારીનું પવિત્ર પરિણામ છે. તેનો ભગવો રંગ, સૂર્યવંશની ખ્યાતિ અને તેના પર દર્શાવવામાં આવેલ કોવિદર વૃક્ષ, રામ રાજ્યની સિદ્ધિનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આ ધ્વજ સંકલ્પ, સફળતા અને સદીઓ જૂના સપનાઓનું મૂર્ત સ્વરૂપ છે.
મોહન ભાગવતે શું કહ્યું?
કાચનાર (કોવિદર) નો ઉલ્લેખ કરતા મોહન ભાગવતે કહ્યું કે ધર્મ પર આધારિત જીવન પણ આ સિદ્ધાંતનું પાલન કરે છે. આપણે દરેક પરિસ્થિતિમાં, ગમે તેટલી મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં, આપણા જીવનને ઉચ્ચ આદર્શો સુધી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ, અને તેને આપણા ધ્વજની જેમ શિખર પર પહોંચાડવું જોઈએ.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.