ચાતુર્માસ ૨૦૨૬: ૨૫ જુલાઈથી લગ્ન-શુભ પ્રસંગો પર બ્રેક, જાણો તેનું ધાર્મિક મહત્વ અને નિયમો
છેલ્લું અપડેટ : 11 Jul 2026
સનાતન ધર્મમાં, ચાતુર્માસને વર્ષનો સૌથી પવિત્ર અને શિસ્તબદ્ધ આધ્યાત્મિક સમય માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ ભગવાન વિષ્ણુ આ સમયગાળા દરમિયાન યોગિન્દ્રમાં પ્રવેશ કરે છે, અને પરિણામે, ઘણી શુભ ઘટનાઓ બંધ થાય છે.
આ સમયને આધ્યાત્મિક સાધના, સંયમ, જપ, તપસ્યા અને આત્મનિરીક્ષણ માટે સાંસારિક સુખોથી દૂર રહેવાનો સમય માનવામાં આવે છે. ચાલો જાણીએ કે ૨૦૨૬માં ચાતુર્માસ ક્યારે શરૂ થાય છે, તે કેટલો સમય ચાલશે અને આ સમયગાળા દરમિયાન પરંપરાગત રીતે કયા નિયમોનું પાલન કરવામાં આવે છે.
૨૦૨૬નો ચાતુર્માસ ક્યારે શરૂ થશે?
ધાર્મિક કેલેન્ડર મુજબ, ૨૦૨૬માં ચાતુર્માસ ૨૫ જુલાઈએ દેવશયની એકાદશીથી શરૂ થશે. આ પવિત્ર સમય ૨૦ નવેમ્બરે દેવપ્રબોધિની એકાદશી સાથે સમાપ્ત થશે. આ ચાર મહિના આધ્યાત્મિક સાધના અને આત્મશુદ્ધિ માટે ખાસ સમય માનવામાં આવે છે.
લગ્ન અને અન્ય શુભ વિધિઓ શા માટે બંધ કરવામાં આવે છે?
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, ચાતુર્માસ દરમિયાન ભગવાન વિષ્ણુ યોગિદ્રા (નિદ્રાહીન અવસ્થા) માં રહે છે. તેથી, લગ્ન, ગૃહસ્થી વિધિ, માથાના વાળ કાપવા, નવા વ્યવસાયો શરૂ કરવા અને અન્ય શુભ વિધિઓ ટાળવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે દેવપ્રબોધિની એકાદશી પછી ભગવાન વિષ્ણુના જાગરણ સાથે શુભ વિધિઓ ફરી શરૂ થાય છે.
ચાતુર્માસ દરમિયાન કયા નિયમોનું પાલન કરવામાં આવે છે?
જ્યોતિષ અને પરંપરાગત માન્યતાઓ અનુસાર, આ સમયગાળા દરમિયાન, ભક્તો સાત્વિક ભોજન લે છે, શિસ્તબદ્ધ જીવન જીવે છે અને પૂજા, જપ, તપ અને ભગવાનની ભક્તિમાં વધુ સમય વિતાવે છે. ઘણા લોકો બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરે છે અને જમીન પર સૂવાનો સંકલ્પ લે છે. બિનજરૂરી મુસાફરી, વૃક્ષો કાપવા અને ખોદકામ ટાળવાનો પણ રિવાજ છે.
આ મંત્રોનો જાપ ખાસ ફળદાયી માનવામાં આવે છે.
ધાર્મિક માન્યતા મુજબ ચાતુર્માસ દરમિયાન "ઓમ નમો ભગવતે વાસુદેવાય" અને "ઓમ નમઃ શિવાય" મંત્રોનો ભક્તિભાવથી જાપ કરવાથી ભગવાન વિષ્ણુ અને ભગવાન શિવના આશીર્વાદ મળે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ સમયગાળા દરમિયાન કરવામાં આવતા જપ, તપ, દાન અને સેવાના પુણ્ય અનેકગણા વધી જાય છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
