Religion : જો આચમન કર્યા વગર પૂજા કરશો તો બધું જ વ્યર્થ જશે, જાણો કેવી રીતે કરવામાં આવે છે સંપૂર્ણ શુદ્ધિ
છેલ્લું અપડેટ : 08 May 2026
હિન્દુ ધર્મમાં, આચમન એ કોઈપણ પૂજા કે શુભ વિધિ પહેલાં કરવામાં આવતી વિધિ છે. તમે જોયું હશે કે પૂજા દરમિયાન, પુજારી પોતાના આશ્રયદાતાઓ માટે આચમન કરે છે. આ વિધિમાં લોકો હાથમાં પવિત્ર પાણી લઈને મોં પર લગાવે છે. આચમન શું છે? આચમનના ફાયદા શું છે? આચમન કેવી રીતે કરવું જોઈએ, અથવા સાચી રીત શું છે? આનું વર્ણન શાસ્ત્રોમાં કરવામાં આવ્યું છે.
આચમન શું છે?
હિન્દુ ધર્મમાં કોઈપણ પૂજા કે ધાર્મિક વિધિ શરૂ કરતા પહેલા પોતાને શુદ્ધ કરવાની પ્રક્રિયાને આચમન કહેવામાં આવે છે. દરેક વિધિ માટે આચમન સૂચવવામાં આવે છે. આચમન મંત્રોની મદદથી કરવામાં આવે છે.
આચમન કર્યા પછી શું થાય છે?
શાસ્ત્રો અનુસાર, જ્યારે આપણે આચમન કરીએ છીએ, ત્યારે તે ફક્ત આપણને શુદ્ધ કરે છે જ નહીં, પણ બ્રહ્માંડના સર્જનહાર બ્રહ્માથી લઈને પૃથ્વી પરના ઘાસ સુધી, બધાને સંતુષ્ટ પણ કરે છે. જે વ્યક્તિ આચમન કરતો નથી, તેના માટે બધી શુભ વિધિઓ કે ધાર્મિક વિધિઓ અર્થહીન બની જાય છે. આ કારણોસર, મળત્યાગ પછી પણ આચમન કરવાનું વિધિવત છે.
આચમન કરવાની સાચી રીત
વ્યક્તિએ ત્રણ વખત લાંગ લગાવીને, વાળનો ગઠ્ઠો બાંધીને, પવિત્ર દોરો પહેરીને અને બેસીને આચમન કરવું જોઈએ.
લાંગ લગાવવાનો અર્થ એ છે કે ધોતી પહેરતી વખતે, વ્યક્તિએ તેનો એક ટુકડો પગની વચ્ચે લઈને પાછળની બાજુ કમરમાં બાંધવો જોઈએ. ઉપવિતા એટલે ડાબા ખભા પર અને જમણા હાથ નીચે પવિત્ર દોરો પહેરવો.
આચમન માટે, વ્યક્તિએ પૂર્વ, ઉત્તર અથવા ઉત્તર-પૂર્વ તરફ મુખ કરીને બેસવું જોઈએ. વ્યક્તિના હાથ બંને ઘૂંટણ નીચે રાખવા જોઈએ. આચમન દરમિયાન વ્યક્તિએ દક્ષિણ કે પશ્ચિમ તરફ મુખ ન રાખવું જોઈએ.
શાસ્ત્રો અનુસાર, આચમન (પીવાનું પાણી) તમારા ગળા અથવા જીભ સુધી પહોંચે તેટલું પાણી લો.
આચમન માટે, તમારી હથેળીમાં ખાડો કરો. તમારા અંગૂઠા અને નાની આંગળીને અલગ કરો. બાકીની આંગળીઓને એકબીજાની નજીક રાખો અને "હં તીર્થ" મંત્રનો જાપ કરતી વખતે આચમન કરો. હથેળીમાં અંગૂઠો જ્યાંથી શરૂ થાય છે તેને "બ્રહ્મતીર્થ" કહેવામાં આવે છે.
આચમન કરતી વખતે કોઈ અવાજ ન હોવો જોઈએ. આચમન (પાણી પીવું) દરમિયાન તમારા ડાબા હાથની તર્જની આંગળીથી તમારા જમણા હાથમાં પાણીને સ્પર્શ કરવો એ સોમ પીવા સમાન છે.
આચમન દરમિયાન, તમારે "ઓમ કેશવાય નમઃ," "ઓમ નારાયણાય નમઃ," અને "ઓમ માધવાય નમઃ" મંત્રોનો જાપ કરવો જોઈએ.
આચમન પછી, તમારા અંગૂઠાના પાયાથી તમારા હોઠને બે વાર સાફ કરો. પછી, "ઓમ હૃષીકેશાય નમઃ" નો જાપ કરો અને તમારા હાથ ધોઈ લો. પછી, તમારા નાક, આંખો અને કાનને તમારા અંગૂઠાથી સ્પર્શ કરો.
બેઠીને આચમન કરવા ઉપરાંત, તમે તમારા ઘૂંટણની ઉપર પાણીમાં ઉભા રહીને પણ આચમન કરી શકો છો.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
