12 જ્યોતિર્લિંગની વાર્તા ક્યાંથી શરૂ થાય છે! જાણો સોમનાથ મંદિરનો ઇતિહાસ અને એન્ટાર્કટિકાના વણઉકેલાયેલા રહસ્યો
છેલ્લું અપડેટ : 03 Aug 2026
ગુજરાતના વેરાવળમાં પ્રભાસ પાટણ નજીક સ્થિત સોમનાથ મહાદેવ મંદિરને દેશનું પ્રથમ જ્યોતિર્લિંગ માનવામાં આવે છે. દરિયા કિનારે આવેલું આ પવિત્ર મંદિર લાખો લોકો માટે શ્રદ્ધાનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે.
આ મંદિર ફક્ત તેની સુંદરતા માટે જ નહીં પરંતુ તેના હજારો વર્ષના ઇતિહાસ અને શાશ્વત અસ્તિત્વ માટે પણ જાણીતું છે.
ચંદ્ર દેવની શ્રાપમાંથી મુક્તિની વાર્તા
પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ જ્યોતિર્લિંગની સ્થાપના ચંદ્ર દેવે પોતે કરી હતી. કથા અનુસાર, જ્યારે રાજા દક્ષના શ્રાપને કારણે ચંદ્રનું તેજ ઓછું થવા લાગ્યું, ત્યારે તેમણે આ સ્થળે ભગવાન શિવની કઠોર તપસ્યા કરી.
તેમની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈને, ભગવાન શિવ પ્રગટ થયા અને તેમને શ્રાપમાંથી મુક્ત કર્યા. આ મંદિરનું નામ ચંદ્રના નામ "સોમ" પરથી સોમનાથ રાખવામાં આવ્યું હતું અને ત્યારથી તેને પ્રથમ જ્યોતિર્લિંગ માનવામાં આવે છે.
તીર સ્તંભનું રહસ્ય અને મંદિરની રચના
સોમનાથ મંદિર ચાલુક્ય શૈલીમાં બનેલું એક સુંદર મંદિર છે. મંદિરના પ્રાંગણમાં એક રહસ્યમય "તીર સ્તંભ" આવેલું છે. આ સ્તંભ પર લખેલા સંદેશ મુજબ, અહીંથી દક્ષિણ ધ્રુવ (એન્ટાર્કટિકા) તરફ જવાના સીધા માર્ગ પર કોઈ ભૂમિ સમૂહ નથી.
પ્રાચીન સમયમાં આવા ચોક્કસ ભૌગોલિક જ્ઞાનનું અસ્તિત્વ, કોઈપણ ટેકનોલોજી વિના, હજુ પણ લોકો અને વૈજ્ઞાનિકોને આશ્ચર્યચકિત કરે છે.
દર્શનનો સમય અને મહત્વપૂર્ણ નિયમો
સોમનાથ મંદિર સવારે 6:00થી રાત્રે 9:00 વાગ્યા સુધી ભક્તો માટે ખુલ્લું રહે છે. દિવસમાં ત્રણ વખત સવારે 7:00, બપોરે 12:00 અને સાંજે 7:00 વાગ્યે આરતી કરવામાં આવે છે.
મંદિર સંકુલમાં સાંજે 7:45થી 8:45 વાગ્યા દરમિયાન એક અદભુત સાઉન્ડ અને લાઈટ શો પણ કરવામાં આવે છે. દર્શન માટે ભક્તોને સરળ, પરંપરાગત વસ્ત્રો પહેરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
સોમનાથ મંદિર કેવી રીતે પહોંચવું?
સોમનાથ પહોંચવા માટે ટ્રેન, બસ અને વિમાનની સુવિધા ઉપલબ્ધ છે. જો તમે હવાઈ મુસાફરી કરી રહ્યા છો, તો નજીકનું એરપોર્ટ દીવ એરપોર્ટ (આશરે 63 કિમી) અને રાજકોટ એરપોર્ટ (આશરે 200 કિમી) છે.
ટ્રેન દ્વારા મુસાફરી કરનારાઓ માટે, સોમનાથ રેલ્વે સ્ટેશન સૌથી નજીકનું છે. ગુજરાત રોડવેઝ બસો પણ અહીં નિયમિત રીતે દોડે છે.
નજીકના મુલાકાત લેવા માટેના મુખ્ય સ્થળો
સોમનાથની મુલાકાત લીધા પછી, તમે નજીકના અન્ય ધાર્મિક સ્થળોની પણ મુલાકાત લઈ શકો છો. મંદિરથી થોડે દૂર ભાલકા તીર્થ છે, જ્યાં ભગવાન કૃષ્ણને મોક્ષ પ્રાપ્ત થયો હોવાનું માનવામાં આવે છે.
ત્રણ નદીઓનો સંગમ, ત્રિવેણી સંગમ પણ એક મુખ્ય આકર્ષણ છે. ભક્તો ગીતા મંદિર અને સૂર્ય મંદિરની પણ મુલાકાત લે છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
