Gaslighting / ક્યાંક તમને તો નથી કરવામાં આવી રહ્યાને ગેસલાઇટ? આ લક્ષણો દ્વારા જાણો
છેલ્લું અપડેટ : 21 Sept 2025
આજકાલ ગેસલાઇટિંગ (Gaslighting) શબ્દ ખૂબ સાંભળવામાં અને વાંચવામાં આવી રહ્યો છે. તે માનસિક શોષણનું એક સ્વરૂપ છે જેમાં પીડિતને પોતાના વિચારો, યાદો અને ધારણાઓ પર પુનર્વિચાર કરવાની ફરજ પાડવામાં આવે છે.
જે લોકો આ કરે છે તેઓ ઘણીવાર નજીકના લોકો હોય છે, એવા લોકો કે જેમના પર તમે આંધળો વિશ્વાસ કરો છો. જો તમારી સાથે આવું કંઈક થઈ રહ્યું હોય, તો ચાલો તમને તેને કેવી રીતે ઓળખવું અને આવા લોકોથી પોતાને કેવી રીતે બચાવવું તે જણાવીએ.
ગેસલાઇટિંગના લક્ષણો
- તમારી પોતાની વિચારસરણી વિશે શંકાઓ કરવી.
- વારંવાર તમારી યાદશક્તિ પર શંકા કરવી.
- તમારી જાતને વાહિયાત અથવા મૂર્ખ માનવી.
- તમારી જાતને અસમર્થ અને નકામી માનવી.
- વારંવાર ગેસલાઇટ કરનારા વ્યક્તિની માફી માંગવી.
- અન્ય લોકોને પણ ગેસલાઇટ કરનારા વ્યક્તિની વિચારસરણી પર પ્રશ્ન કરતા અટકાવવા.
- પોતાને એકલા અથવા અલગ કરવા.
ગેસલાઇટિંગ કયા સંબંધોમાં સૌથી વધુ થાય છે?
નજીકના સંબંધોમાં: સંબંધમાં શોષણ કરનાર વ્યક્તિ તેના પાર્ટનરને ગેસલાઇટ કરે છે, તેને અન્ય લોકોથી અલગ કરવાનો અથવા દૂર કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. તે તેના આત્મવિશ્વાસને ખતમ કરવા અને તેને નિયંત્રિત કરવા માટે આ કરે છે. તે તેને સતત કહે છે કે તે બકવાસ કરી રહ્યા છે જ્યાં સુધી તેનો પાર્ટનર તેના પર વિશ્વાસ કરવાનું શરૂ ન કરે.
બાળકો અને માતા-પિતા: બાળકો અને માતા-પિતા વચ્ચે પણ ઘણીવાર ગેસલાઇટિંગ જોવા મળે છે, જ્યાં શોષણ કરનારા માતા-પિતા તેમના બાળકોને નિયંત્રિત કરવા માટે આ પ્રથાનો આશરો લે છે. તેઓ રડવા જેવી બાબતો માટે તેને પણ ઠપકોઆપે છે અને તેને ગિલ્ટી ફિલ કરાવે છે.
વર્કપ્લેસ પરના લોકો: ઓફિસમાં પણ, સુપરવાઇઝર ઘણીવાર તેના ડર, અસલામતી અથવા વિચારો તેના જુનિયર્સ પર નાખવા માટે ગેસલાઇટિંગનો આશરો લે છે. તે તેની નકારાત્મક લાગણીઓ અન્ય લોકો પર લાદવાનો પ્રયાસ કરે છે.
જો તમારી સાથે થઈ રહ્યું છે તો તેને કેવી રીતે ઓળખવું?
ગેસલાઇટિંગનો ભોગ બનેલા લોકોને ઘણીવાર ખ્યાલ નથી હોતો કે તે તેમની સાથે થઈ રહ્યું છે, પરંતુ જો તમે ધ્યાન આપો છો, તો તમે તેને આ રીતે ઓળખી શકો છો:
- ગેસલાઇટિંગ કરનાર વ્યક્તિ તેની ભૂલો નથી સ્વીકારતો અથવા તેની જવાબદારી નથી લેતો.
- તે તમને કહે છે કે તમને કંઈ યાદ નથી અથવા તમે ખોટા છો.
- તે તમને કોઈપણ ઘટનાઓ માટે પોતાને દોષ આપવા દબાણ કરે છે.
- તે ક્યારેય ખોટા હોવા બદલ માફી નથી માંગતા.
- તે ઘણીવાર કહે છે કે તમે પાગલ છો, ખોટા છો, અથવા વધુ પડતા સંવેદનશીલ છો.
- તે તમારા ભૂતકાળને હથિયાર બનાવે છે અથવા તમારી અસલામતીને તમારી સામે ઉપયોગ કરે છે.
કેવી રીતે સુરક્ષિત રહેવું?
- ગેસલાઇટરના વર્તનને ઓળખો.
- સ્ક્રીનશોટ અને ટેક્સ્ટ મેસેજ જેવા પ્રૂફ સેવ કરીને તમારા અનુભવોનો ટ્રેક રાખો.
- તમારી મેન્ટલ અને ઈમોશનલ હેલ્થને પ્રથમ રાખો.
- તમારી જાતને શાંત કરવા માટે મેડિટેશન અથવા શ્વાસ લેવાની એકસરસાઈઝનો અભ્યાસ કરો.
- તમે તમારો ખોવાયેલો આત્મવિશ્વાસ પાછો મેળવવા માટે થેરેપિસ્ટની મદદ પણ લઈ શકો છો. આ ગેસલાઇટિંગથી થતા નુકસાનને ઘટાડવામાં નોંધપાત્ર રીતે મદદ કરી શકે છે.
- જો કપલ્સ વચ્ચે આવું થઈ રહ્યું હોય, તો બંને પાર્ટનર થેરેપિ લઈ શકે છે.
