Health Tips : માટીથી લઈ પિત્તળ સુધી, જાણો કયું વાસણ આરોગ્ય માટે અતિ લાભદાયી?
છેલ્લું અપડેટ : 10 Oct 2025
પિત્તળના વિવિધ ઉત્પાદનો તેમજ તાંબુ, કાંસુ અને અન્ય ધાતુઓનું ઉત્પાદન થાય છે. તાંબુ અને કાંસુના વાસણોમાં ખોરાક લેવો આરોગ્ય માટે અત્યંત ફાયદાકારક છે, કારણ કે આ ધાતુઓ શરીરને જરૂરી સૂક્ષ્મ પોષકતત્ત્વો પૂરા પાડે છે અને પોષક તત્વોનું નુકસાન ઘટાડે છે. જોકે, તેમાં ખાટા કે એસિડિક ખોરાક ન રાંધવા જોઈએ, કારણ કે તે તેમની સાથે પ્રતિક્રિયા આપી શકે છે અને ઝેરી અસર પેદા કરી શકે છે.
લોકોએ આ વાસણોમાં ખાવું જોઈએ!
પિત્તળ અને કાંસાના જાણકારે જણાવ્યું કે સ્ટીલ, એલ્યુમિનિયમ અને પ્લાસ્ટિકના વાસણોમાં ખાવાનું ટાળવું જોઈએ, કારણ કે તે હાનિકારક છે. તેમણે ઉમેર્યું કે હૃદય રોગ, બ્લડ પ્રેશર અને લોહીની સમસ્યાઓ આવી બેદરકારીને કારણે થાય છે, જે આપણા શરીરને નુકસાન પહોંચાડે છે. તેમણે ઉમેર્યું કે તાંબા, પિત્તળ અને કાંસાના વાસણોનો ઉપયોગ રસોઈ અને ખાવા માટે કરવો જોઈએ, કારણ કે તે આપણા સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ ફાયદાકારક છે.
આ વાસણોનો વધુ ઉપયોગ કરો
નિષ્ણાત જણાવે છે કે માટીના વાસણો રસોઈ માટે સૌથી ફાયદાકારક છે કારણ કે તે પોષક તત્વો ગુમાવતા નથી અને ખોરાકને સ્વાદિષ્ટ બનાવે છે. વધુમાં ચાંદી, કાંસુ, લોખંડ, પિત્તળ અને સોનાના વાસણોના પણ પોતાના ફાયદા છે. ઉદાહરણ તરીકે, ચાંદીની થાળી પાચનમાં સુધારો કરે છે, કાંસુ દોષોને સંતુલિત કરે છે, અને પિત્તળ પણ સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક છે.
કાસ્ટ લોખંડના વાસણો: જો તમે કાસ્ટ લોખંડના વાસણો પસંદ કરો છો, તો રોટલી, શાકભાજી અને અન્ય વસ્તુઓ ધીમા તાપે રાંધવા યોગ્ય માનવામાં આવે છે. આ સાથે તેમાં ટામેટાં અને આમલી જેવા ખાટા ખોરાક ટાળવા જોઈએ. આ વાસણોનું તાપમાન 350°C સુધી રાખી શકાય છે. કાસ્ટ લોખંડના વાસણો સારા માનવામાં આવે છે. કારણ કે તે કુદરતી રીતે આયર્નનું પ્રમાણ વધારે છે. જો આ વાસણોને કાટ લાગે છે, તો તેનો ઉપયોગ કરવાનું ટાળો.
સ્ટેનલેસ સ્ટીલ: સ્ટેનલેસ સ્ટીલના વાસણો ઉકાળવા, શેકવા, દાળ, ગ્રેવી બનાવવા માટે યોગ્ય માનવામાં આવે છે.આ વાસણોને ખાલી ગરમ કરવા બિલકુલ યોગ્ય નથી, આમ કરવાથી આ વાસણો બળી શકે છે. તમને જણાવી દઈએ કે, સ્ટેનલેસ સ્ટીલના વાસણો બિન-પ્રતિક્રિયાશીલ, ટકાઉ, એસિડિક ખોરાક માટે સલામત માનવામાં આવે છે. જો તમે સ્ટીલના વાસણો ખરીદવા જઈ રહ્યા છો, તો ફૂડ-ગ્રેડ 304/316 સ્ટીલ પસંદ કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
માટીના વાસણો: જો તમારી પાસે માટી અને માટીના વાસણો હોય, તો તમે તેમાં વેજ બિરયાની, ખીચડી, દાળ સરળતાથી રાંધી શકો છો. જો કે, તમારે તેનો ઉપયોગ સીધા ઊંચા તાપ પર અથવા ઇન્ડક્શન પર કરવાનું ટાળવું જોઈએ. 250-300°C તાપમાને ધીમા અને સાવ ઓછા તાપ પર તેના પર ખોરાક રાંધવા યોગ્ય માનવામાં આવે છે. માટીના વાસણો ખાદ્ય પદાર્થોના પોષક તત્વો જાળવી રાખે છે. જ્યારે તમારે તેનો ઉપયોગ કરતા પહેલા તેને પલાળી રાખવા જોઈએ અને સાબુનો ઉપયોગ ન કરવો જોઈએ. તમે તેને સાફ કરવા માટે નારિયેળની છાલનો ઉપયોગ કરી શકો છો.
એલ્યુમિનિયમ અને નોન-સ્ટીક: ઉપર જણાવેલા વાસણોની સરખામણીમાં એલ્યુમિનિયમ અને નોન-સ્ટીક સારા માનવામાં આવતા નથી. ઘણીવાર તેને ટાળવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. તમને જણાવી દઈએ કે, એલ્યુમિનિયમ એસિડિક ખોરાકમાં ઓગળી જાય છે, જે ન્યુરો ટોક્સિસિટીનું કારણ બની શકે છે. બીજી બાજુ નોન-સ્ટીક: 260 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ તાપમાને ઝેરી ધુમાડો છોડે છે. જો તેમાં લિસોટા પડી ગયા હોય કે કાળું પડ ઉખડી ગયું હોય તો તે સંપૂર્ણપણે નુકસાન પામે છે. જૂના વાસણો ફેંકી દેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. દરરોજ એલ્યુમિનિયમમાં ખોરાક ન રાંધો. તેનાથી બચવું વધુ સારું છે.
તાંબા/પિત્તળના વાસણો: જો તમારી પાસે તાંબા/પિત્તળના વાસણો છે, તાંબાને પાણી સંગ્રહિત કરવા માટે સારું માનવામાં આવે છે અને પિત્તળને સલાડ/સૂકો ખોરાક સંગ્રહિત કરવા માટે સારું માનવામાં આવે છે. જોકે આ વાસણોમાં ખોરાક ગરમ કરવા માટે ન કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. તાંબા અને પિત્તળના વાસણો શરીર માટે સારા માનવામાં આવે છે, પરંતુ તાંબાનું પાણી રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે.
ખાસ નોંધ: આ સામાન્ય માહિતી છે, વ્યક્તિગત સલાહ નથી. દરેક વ્યક્તિની જરૂરિયાતો અલગ-અલગ હોય છે. કોઈપણ વસ્તુનો ઉપયોગ કરતા પહેલા નિષ્ણાતની સલાહ લો. કોઈપણ વસ્તુના ઉપયોગથી થતા નુકસાન માટે GSTV જવાબદાર રહેશે નહીં.
