શરીરમાં પાણી ઘટે ત્યારે દેખાય છે આ લક્ષણ, સમયસર ધ્યાન નહીં આપો તો વધશે આરોગ્ય સમસ્યા!
છેલ્લું અપડેટ : 29 Sept 2026
પાણી શરીર માટે ખૂબ જ જરૂરી છે. શરીરનું તાપમાન સામાન્ય રાખવાથી લઈને પોષક તત્વોને પહોંચાડવા અને શરીરમાંથી કચરો બહાર કાઢવા સુધી, ઘણા મહત્વપૂર્ણ કાર્યોમાં પાણીની ભૂમિકા હોય છે. જ્યારે શરીરમાં જતા પ્રવાહીની માત્રા જરૂરિયાત કરતાં ઓછી થઈ જાય છે, ત્યારે ડીહાઇડ્રેશન એટલે કે પાણીની અછત થઈ શકે છે. ગરમી, વધુ પડતો પરસેવો, કસરત, તાવ, ઉલટી કે ઝાડા દરમિયાન આ જોખમ વધી જાય છે.
તરસ એ શરીરનો એક સામાન્ય સંકેત છે કે તેને પ્રવાહીની જરૂર હોઈ શકે છે. જો તમને સામાન્ય કરતાં વધુ તરસ લાગી રહી હોય, તો પાણી પીવા પર ધ્યાન આપવું જોઈએ. જોકે, સતત વધુ પડતી તરસ લાગવી એ હંમેશા માત્ર પાણીની અછતને કારણે નથી હોતું. જો પૂરતું પાણી પીધા પછી પણ તરસ રહેતી હોય, તો તેના અન્ય કારણોની તપાસ કરવી જરૂરી બની શકે છે.
પેશાબનો રંગ ઘાટો થવો
હાઇડ્રેશન સમજવા માટે પેશાબનો રંગ પણ એક ઉપયોગી સંકેત હોઈ શકે છે. ડીહાઇડ્રેશનમાં પેશાબ સામાન્ય કરતાં ઘાટો પીળો અને વધુ તીવ્ર ગંધવાળો હોઈ શકે છે. આ સાથે પેશાબનું પ્રમાણ અથવા વારંવાર પેશાબ જવાની સંખ્યા પણ ઘટી શકે છે. સામાન્ય રીતે આછા રંગનો પેશાબ પૂરતા હાઇડ્રેશનનો સંકેત માનવામાં આવે છે.
મોં અને હોઠ સુકાવવા
મોં, જીભ અને હોઠનું સુકાવું એ પણ શરીરમાં પ્રવાહીની અછતનો સંકેત હોઈ શકે છે. પાણી ઓછું થવા પર મોંમાં સુકાપો અનુભવાઈ શકે છે. જોકે, ડ્રાય માઉથ (મોં સુકાવવા) પાછળ કેટલીક દવાઓ, મોંથી શ્વાસ લેવો અને અન્ય સ્વાસ્થ્ય પરિસ્થિતિઓ પણ જવાબદાર હોઈ શકે છે.
માથાનો દુખાવો કે ચક્કર આવવા
ડીહાઇડ્રેશનની સાથે માથાનો દુખાવો, નબળાઈ અને ચક્કર આવવા કે હળવાશ અનુભવાઈ શકે છે. ખાસ કરીને ગરમ હવામાનમાં અથવા વધુ પરસેવો આવ્યા પછી જો આ લક્ષણો દેખાય, તો શરીરમાં પ્રવાહીની અછતને અવગણવી જોઈએ નહીં.
વધુ કામ કર્યા વગર થાક લાગવો
જો તમને વધુ મહેનત કર્યા વગર પણ થાક કે નબળાઈ અનુભવાતી હોય, તો પાણીની અછત પણ એક કારણ હોઈ શકે છે. ડીહાઇડ્રેશન શરીરની સામાન્ય કામગીરીને અસર કરી શકે છે અને ગરમી દરમિયાન થાક જેવા લક્ષણો સાથે સામે આવી શકે છે.
કબજીયાતની સમસ્યા
પાણી શરીરમાંથી કચરો બહાર કાઢવાની પ્રક્રિયામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. પૂરતું પ્રવાહી ન મળવા પર કેટલાક લોકોમાં કબજીયાતની સમસ્યા થઈ શકે છે. જોકે, કબજીયાતના અન્ય ઘણા કારણો પણ હોઈ શકે છે, તેથી તેને હંમેશા માત્ર પાણીની અછત સાથે જોડવું યોગ્ય નથી.
ગરમી અને કસરત દરમિયાન વધુ ધ્યાન રાખો
ગરમ હવામાન, વધુ પરસેવો, લાંબા સમય સુધી કસરત, તાવ, ઉલટી કે ઝાડા દરમિયાન શરીર વધુ પ્રવાહી ગુમાવી શકે છે. આવા સમયે સામાન્ય દિવસોની સરખામણીમાં હાઇડ્રેશન પર વધુ ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. પાણીની જરૂરિયાત દરેક વ્યક્તિ માટે એક સરખી હોતી નથી. ઉંમર, શારીરિક પ્રવૃત્તિ, હવામાન, ગર્ભાવસ્થા અને સ્તનપાન જેવી પરિસ્થિતિઓ અનુસાર જરૂરિયાત બદલાઈ શકે છે.
