Health Tips: મચ્છર કરડવાથી ફેલાય છે આ 4 ગંભીર રોગો, વરસાદની ઋતુમાં જોખમ વધારે
છેલ્લું અપડેટ : 29 Jul 2025
વરસાદની ઋતુમાં ઘણી જગ્યાએ પાણી જમા થઈ જાય છે અને તેનાથી મચ્છરોની સંખ્યામાં વધારો થાય છે. આ ઋતુ મચ્છરોના વિકાસ અને વૃદ્ધિ માટે પણ સૌથી અનુકૂળ છે. વરસાદ પછી જો ક્યાંક પાણી જમા થઈ જાય, તો મચ્છર તેમાં ઇંડા મૂકે છે અને થોડા દિવસોમાં તેની સંખ્યા અનેકગણી વધી જાય છે. વરસાદમાં મચ્છરોનો ઉપદ્રવ વધી જાય છે અને તેના કરડવાથી ઘણા ગંભીર રોગો થવાનું જોખમ પણ વધી જાય છે. મચ્છર કરડવાથી માણસોમાં ડેન્ગ્યુ, મેલેરિયા સહિત અનેક રોગો ફેલાય છે અને જો યોગ્ય સમયે તેમની સારવાર ન કરવામાં આવે તો પરિસ્થિતિ ગંભીર બની શકે છે.
મચ્છરો દ્વારા ફેલાતા ગંભીર રોગો
ડેંગ્યુ એ એક વાયરલ રોગ છે જે એડીસ એજીપ્ટી નામના મચ્છરના કરડવાથી ફેલાય છે. આ મચ્છર સામાન્ય રીતે દિવસ દરમિયાન કરડે છે. ડેંગ્યુના લક્ષણોમાં ખૂબ તાવ, શરીરમાં દુખાવો, આંખો પાછળ દુખાવો, સ્નાયુઓ અને સાંધામાં સોજો અને શરીર પર ફોલ્લીઓનો સમાવેશ થાય છે. ગંભીર કિસ્સાઓમાં ડેંગ્યુ હેમરેજિક તાવ તરફ દોરી શકે છે, જે પ્લેટલેટ્સની સંખ્યા ઘટાડે છે અને આંતરિક રક્તસ્રાવનું કારણ બની શકે છે. ડેંગ્યુની સારવાર લક્ષણોના આધારે કરવામાં આવે છે. સમયસર સારવાર સાથે દર્દી એક થી બે અઠવાડિયામાં સ્વસ્થ થઈ શકે છે.
મચ્છરના કરડવાથી પણ મેલેરિયા ફેલાય છે. આ એક પેરાસાઈટ દ્વારા થતો રોગ છે, જે એનોફિલિસ મચ્છરના કરડવાથી ફેલાય છે. આ મચ્છર મોટે ભાગે રાત્રે કરડે છે. મેલેરિયાના લક્ષણોમાં શરદી, પરસેવો, માથાનો દુખાવો, ઉલટી અને થાક સાથે તાવનો સમાવેશ થાય છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં આ રોગ લીવર અને કિડનીને પણ અસર કરી શકે છે. મેલેરિયાની સારવાર એન્ટી મેલેરિયા દવાઓથી કરવામાં આવે છે, પરંતુ જો સારવાર ન કરવામાં આવે તો, આ સમસ્યા જીવલેણ પણ બની શકે છે.
ડેન્ગ્યુની જેમ ચિકનગુનિયા પણ એડીસ મચ્છરના કરડવાથી ફેલાય છે. તેના લક્ષણોમાં ખૂબ તાવ, સાંધામાં સોજો અને ભયંકર દુખાવો શામેલ છે, જે અઠવાડિયા કે મહિનાઓ સુધી રહી શકે છે. આ રોગ વૃદ્ધો અને પહેલાથી જ બીમાર લોકોને વધુ અસર કરે છે. તેની કોઈ ચોક્કસ સારવાર નથી, સારવાર ફક્ત લક્ષણોના આધારે કરવામાં આવે છે. આરામ, પ્રવાહી અને પીડા રાહત દવાઓ તેની સારવારમાં મદદરૂપ થાય છે.
જાપાનીઝ એન્સેફાલીટીસ એક વાયરલ ચેપ છે જે મગજને અસર કરે છે અને બાળકોમાં વધુ જોવા મળે છે. તે ક્યુલેક્સ મચ્છરના કરડવાથી ફેલાય છે, જે ચોખાના ખેતરો અને ગંદા પાણીવાળા વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે. તેના લક્ષણોમાં માથાનો દુખાવો, ઉલટી, માનસિક મૂંઝવણ અને બેભાનતા શામેલ છે. ફાઇલેરિયાસિસ એક ક્રોનિક રોગ છે જે ત્વચા અને લસિકા ગાંઠોને અસર કરે છે અને ચેપગ્રસ્ત મચ્છરના કરડવાથી ફેલાય છે.
મચ્છરોથી કેવી રીતે બચવું? (How to Prevent Mosquito bites)
આરોગ્ય નિષ્ણાતોના મતે, વરસાદની ઋતુમાં મચ્છરોથી બચવું એ આ રોગોથી બચવાનો શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે. ઘરમાં અને આસપાસ પાણી એકઠું થવા ન દો. ટાંકી, વાસણ, કુલર નિયમિતપણે સાફ કરો. મચ્છરદાનીનો ઉપયોગ કરો અને સાંજે આખી બાંયના કપડાં પહેરો. મચ્છર ભગાડનાર ક્રીમ અને સ્પ્રેનો ઉપયોગ કરો. બાળકો અને વૃદ્ધોનું ખાસ ધ્યાન રાખો, કારણ કે તેઓ ઝડપથી પ્રભાવિત થઈ શકે છે. જો તાવ કે અન્ય લક્ષણો દેખાય, તો તાત્કાલિક ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો અને પરીક્ષણ કરાવો.
