Health: એકવાર નીકળી ગયા પછી પણ ફરીથી થઈ શકે છે પથરી, ડાયટ અને લાઈફસ્ટાઈલમાં કરો આ ફેરફારો
છેલ્લું અપડેટ : 02 Mar 2026
કિડની સ્ટોનનો ઈલાજ કરાવ્યા પછી પણ ઘણા દર્દીઓમાં આ સમસ્યા ફરી જોવા મળે છે. જૂના ડાયટ અને લાઈફસ્ટાઈલ પર પાછા ફરી જવાને કારણે આવું થાય છે. આ કારણે કિડનીમાં મિનરલ્સ અને સોલ્ટ (ક્ષાર) ફરીથી જામવા લાગે છે અને પથરીનું સ્વરૂપ લે છે. જો તમારે કિડની સ્ટોનને વારંવાર બનતો અટકાવવો હોય, તો ડાયટ અને લાઈફસ્ટાઈલમાં આ ફેરફારો ચોક્કસ કરો.
એવું વિચારવું બિલકુલ ખોટું છે કે એકવાર કિડનીની પથરી નીકળી ગયા પછી તે ફરીથી નથી બનતી. એવા ઘણા લોકો હોય છે, જેમને એકથી વધુ વાર કિડની સ્ટોનની સમસ્યા વેઠવી પડી હોય. ખોટો ખોરાક, ઓછું પાણી પીવું, વધુ પડતું મીઠું લેવું, ઓક્સલેટવાળા ખોરાક ખાવા, મેદસ્વીતા અને કેટલીક મેટાબોલિક સમસ્યાઓને કારણે ફરીથી પથરી થવાનું જોખમ રહે છે. નિષ્ણાતોના મતે, જો યોગ્ય ડાયટ અને લાઈફસ્ટાઈલ ફોલો ન કરવામાં આવે, તો 5 વર્ષની અંદર લગભગ 40-50% દર્દીઓમાં ફરીથી પથરી બની શકે છે.
વારંવાર કિડની સ્ટોન કેમ બને છે?
જ્યારે પેશાબમાં રહેલા મિનરલ્સ અને ક્ષાર કિડનીની અંદર ક્રિસ્ટલ (સ્ફટિક) સ્વરૂપે જમા થવા લાગે છે, ત્યારે કિડની સ્ટોન બને છે. શરીરમાં પાણીની અછત, કેલ્શિયમ ઓક્સલેટ અને યુરિક એસિડનું સ્તર વધવાથી પથરીનું જોખમ વધે છે. આ સાથે હાઈ પ્રોટીન ડાયટ, વધુ પડતો પ્રોસેસ્ડ ફૂડ અને અનિયમિત જીવનશૈલી પણ મુખ્ય કારણોમાં આવે છે.
60% કિસ્સાઓ અટકાવી શકાય છે
કિડની સ્ટોનનો ઈલાજ કરાવ્યા પછી દર્દીઓ અવારનવાર જૂની અને સામાન્ય ડાયટ પર પાછા ફરે છે. આનાથી ફરીથી પથરી થવાનું જોખમ વધી જાય છે. બચાવ માટે તમારે દરરોજ 2.5 થી 3 લિટર પાણી પીવું, ઓછું મીઠું લેવું અને સંતુલિત આહાર જેવી આદતો અપનાવવી જોઈએ. જો લોકો યોગ્ય આહાર અને જીવનશૈલી જાળવી રાખે, તો ફરીથી સ્ટોન બનવાના 60 ટકા કિસ્સાઓ અટકાવી શકાય છે.
આ વસ્તુઓનો પરેજી પાડો
- વધીરે પડતું મીઠું: જરૂરિયાત કરતા વધુ મીઠું લેવાથી પેશાબમાં કેલ્શિયમની માત્રા વધી જાય છે.
- હાઈ ઓક્સલેટવાળા ફૂડ્સ: બીટ, પાલક, ચોકલેટ, સોયા અને નટ્સ જેવા હાઈ ઓક્સલેટ ખોરાક મર્યાદામાં ખાઓ.
- હાઈ પ્રોટીન ડાયટ અને રેડ મીટ: આ વસ્તુઓ યુરિક એસિડ વધારીને પથરીનું જોખમ વધારે છે.
- પેકેજ્ડ જ્યુસ અને સોફ્ટ ડ્રિંક: આવી વસ્તુઓમાં સુગર અને ફોસ્ફેટનું પ્રમાણ ખૂબ વધારે હોય છે, જેનાથી જોખમ વધી શકે છે.
- વધુ કોફી-ચા: આ પીણાં 'ડાય્યુરેટિક' હોય છે, એટલે કે પેશાબનું ઉત્પાદન વધારે છે, જેનાથી શરીરમાં ડીહાઈડ્રેશન વધે છે.
ફરી પથરીથી બચવા માટે ડાયટ કેવું હોવું જોઈએ?
- 8-10 ગ્લાસ પાણી: દિવસભર આટલું અથવા તેનાથી વધુ પાણી પીવો, જેથી ડીહાઈડ્રેશન નહીં થાય.
- લીંબુ, સંતરા અને મોસંબી: આવા ખાટા ફળો સાઈટ્રિક એસિડથી ભરપૂર હોય છે, જે પથરી બનતા અટકાવે છે.
- દૂધ, દહીં અને છાશ: કેલ્શિયમથી ભરપૂર આ વસ્તુઓ લેવાથી કેલ્શિયમ ઓક્સલેટને કારણે પથરી બનવાનું જોખમ ઘટે છે.
- ફળો, શાકભાજી અને આખા અનાજ: આ ફૂડ્સમાં ફાઈબર હોય છે, જે પાચન સુધારે છે.
- નાળિયેર પાણી અને છાશ: આ પીણાંથી યુરિન ફ્લો વધે છે અને મિનરલ જમા થવાનું જોખમ ટળે છે.
જીવનશૈલીમાં શું ફેરફાર કરવા?
- દરરોજ હળવી અથવા મધ્યમ કસરત કરો. તમારા માટે યોગ્ય કસરત પસંદ કરવા ડોક્ટરની સલાહ લો.
- લાંબા સમય સુધી પેશાબ રોકી ન રાખો. આનાથી કિડનીમાં ક્રિસ્ટલ બનવાનું જોખમ વધે છે.
- શરીરનું વજન હંમેશા કંટ્રોલમાં રાખો. આનાથી પથરી થવાનું જોખમ ઓછું થાય છે.
- ડોક્ટરે સૂચવેલી તપાસ નિયમિત કરાવો. આનાથી સમસ્યાને શરૂઆતમાં જ પકડીને ગંભીર પરિણામોથી બચી શકાય છે.
કિડની સ્ટોનના દરેક દર્દીએ ઈલાજ પછી યોગ્ય ડાયટ પ્લાન ફોલો કરવો જોઈએ. સ્ટોનના ઘણા પ્રકાર હોય છે, જેમ કે કેલ્શિયમ, યુરિક એસિડ વગેરે, તેથી તમે તમારી પથરીના પ્રકાર મુજબ જ ખાનપાન નક્કી કરો. યોગ્ય ડાયટ, પૂરતું પાણી અને રેગ્યુલર ચેકઅપની મદદથી કિડની સ્ટોનને ફરીથી થતા અટકાવી શકાય છે. તેથી દર્દીએ ઈલાજ પછી લાપરવાહી ન કરવી જોઈએ અને હેલ્ધી લાઈફસ્ટાઈલ અપનાવવી જોઈએ.