Health Tips: શિયાળામાં આ સરળ આયુર્વેદિક દિનચર્યાનું કરો પાલન, બીમારીઓ આસપાસ નહીં ફરકે
છેલ્લું અપડેટ : 19 Dec 2025
પહેલાના સમયમાં લોકો ઓછા બીમાર પડતા હતા. તેમનું શરીર મજબૂત હતું, રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધુ મજબૂત હતી અને તેઓ માનસિક રીતે વધુ સ્વસ્થ દેખાતા હતા. આજના ઝડપી જીવનમાં પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણપણે ઉલટી થઈ ગઈ છે. લોકો નાની ઉંમરે ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર, પેટના રોગો, સાંધાનો દુખાવો અને તણાવ જેવી સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. ખાસ કરીને શિયાળાની ઋતુમાં, શરદી, ખાંસી, તાવ અને ત્વચાની સમસ્યાઓ ઝડપથી વધે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે બગડતી દિનચર્યા આનું સૌથી મોટું કારણ છે. આયુર્વેદ નિષ્ણાત ડૉ. કહે છે કે સ્વસ્થ જીવન માટે આયુર્વેદ દ્વારા સૂચવવામાં આવેલી દિનચર્યાનું પાલન કરવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. સવારે ઉઠવાથી લઈને રાત્રે સૂવા સુધી, શું ખાવું, કેટલું સૂવું અને શરીરની સંભાળ કેવી રીતે રાખવી તે બધું આપણા શાસ્ત્રોમાં પહેલાથી જ સૂચવવામાં આવ્યું છે. જો કોઈ શિયાળામાં આ નિયમોનું પાલન કરે છે, તો ગંભીર બીમારીઓથી પણ બચી શકાય છે.
સવારે કયા સમયે ઉઠવું જોઈએ?
ડૉ. ના મતે, જાગવાનો શ્રેષ્ઠ સમય બ્રહ્મ મુહૂર્ત છે, જેનો અર્થ થાય છે સવારે 4 થી 4:30, પરંતુ તમારે હંમેશા સૂર્યોદય પહેલાં પથારીમાંથી ઉઠવું જોઈએ. સવારના ધાર્મિક વિધિઓ કર્યા પછી, સૂર્યોદય પછી હળવી કસરત, યોગ અને પ્રાણાયામ શિયાળામાં ખૂબ ફાયદાકારક છે. આ શરીરને ગરમ રાખવામાં મદદ કરે છે અને રોગપ્રતિકારક શક્તિને મજબૂત બનાવે છે.
તમારી સવારની દિનચર્યા કેવી હોવી જોઈએ?
શિયાળાની ઋતુમાં હૂંફાળા પાણીનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. આયુર્વેદ સ્નાન કરતા પહેલા તલ અથવા સરસવના તેલથી માલિશ કરવાની ભલામણ કરે છે, જેનાથી સાંધાનો દુખાવો, શુષ્ક ત્વચા અને થાક દૂર થાય છે. માલિશ કર્યા પછી ગરમ પાણીથી સ્નાન કરવાથી શરીર તાજગી અનુભવે છે. સવારે 8 થી 9 વાગ્યાની વચ્ચે નાસ્તો કરવો જોઈએ. શિયાળામાં દલીયા, દૂધ, ઘીથી કોટેડ રોટલી, મગની દાળ ચીલા, પોહા અને ઉપમા જેવા ગરમ અને પૌષ્ટિક ખોરાક ફાયદાકારક છે. બદામ, અખરોટ અને કિસમિસ જેવા સૂકા ફળોનો સમાવેશ કરવાથી શરીરને પુષ્કળ ઉર્જા મળે છે.
તમારું લંચ અને ડિનર કેવું હોવું જોઈએ?
બપોરે 12 થી 1 વાગ્યાની વચ્ચે લંચ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. આયુર્વેદ અનુસાર, આ સમય દરમિયાન પાચનશક્તિ સૌથી મજબૂત હોય છે. લંચમાં ફક્ત ઘરે બનાવેલા ભોજન જ ખાઓ. રોટલી, ભાત, દાળ, મોસમી શાકભાજી, ઘી અને છાશનો સમાવેશ કરો. બાજરી, જુવાર અને મકાઈની રોટલી શિયાળા દરમિયાન શરીરને અંદરથી મજબૂત બનાવે છે. સાંજે 4 થી 5 વાગ્યાની વચ્ચે હળવો નાસ્તો માણી શકાય છે. રાત્રિભોજન હંમેશા હળવું અને સમયસર હોવું જોઈએ, અને સાંજે 6 થી 7 વાગ્યાની વચ્ચે ખાવું શ્રેષ્ઠ છે.
રાત્રે કેટલા વાગ્યે સૂવું જોઈએ?
ડો. કહે છે કે સામાન્ય વ્યક્તિ માટે 7 થી 8 કલાકની ઊંઘ પૂરતી છે, તેથી રાત્રે 10 વાગ્યા પહેલાં સૂઈ જવું જોઈએ. મોડી રાત સુધી મોબાઈલ ફોનનો ઉપયોગ કરવાની કે ટીવી જોવાની આદત શિયાળામાં શરીરને નબળી પાડે છે. તેનું માનવું છે કે આ આયુર્વેદિક દિનચર્યાને નિયમિતપણે અપનાવવાથી શરીરમાં સકારાત્મક ઉર્જાનો સંચાર થાય છે. પેટ સંબંધિત બીમારીઓ ધીમે ધીમે દૂર થાય છે. ચીડિયાપણું, માનસિક તણાવ, થાક અને સુસ્તી પણ દૂર થાય છે.
