VIDEO: Health/ શું પાણીથી સાંધાના દુખાવામાં રાહત મળી શકે! વજન ઘટાડવા અને માનસિક તણાવ દૂર કરવામાં પણ છે ઉપયોગી
છેલ્લું અપડેટ : 22 Mar 2026
દર વર્ષે 22 માર્ચે 'વર્લ્ડ વોટર ડે' (વિશ્વ જળ દિવસ) ઉજવવામાં આવે છે, જેથી લોકોને પાણીના મહત્વ વિશે જણાવી શકાય અને પાણીની બચત તેમજ સુરક્ષા અંગે જાગૃત કરી શકાય. પાણી સ્વાસ્થ્ય માટે વરદાન છે, તેથી જ 'જળ એ જ જીવન' કહેવાય છે. પાણી પીવાથી, પાણીમાં સ્નાન કરવાથી અને પાણીમાં કસરત કરવાથી ઘણા રોગોનો ઉપચાર કરી શકાય છે. આ લેખમાં 'વોટર થેરાપી' દ્વારા રોગોના ઉપચાર વિશે માહિતી આપવામાં આવી છે.
વોટર થેરાપી શું છે?
વોટર થેરાપીને હાઈડ્રોથેરાપી પણ કહેવામાં આવે છે. આ થેરાપીમાં પાણીનો ઉપયોગ કરીને કુદરતી રીતે સ્વાસ્થ્ય સંબંધી ઘણી સમસ્યાઓ દૂર કરવામાં આવે છે. વોટર થેરાપીમાં રોગોના ઉપચાર માટે પાણીના વિવિધ સ્વરૂપો જેમ કે ગરમ પાણી, ઠંડુ પાણી અને વરાળનો ઉપયોગ થાય છે. આ ઉપરાંત વોટર એક્સરસાઇઝ (પાણીમાં કસરત) દ્વારા પણ રોગોનો ઈલાજ કરવામાં આવે છે.
પ્રાચીન રોમન બાથથી લઈને આધુનિક ફિઝિયોથેરાપી પૂલ સુધી, સ્વાસ્થ્ય માટે વર્ષોથી વોટર થેરાપીનો ઉપયોગ થતો આવ્યો છે. તે દુખાવામાં રાહત મેળવવા, માનસિક સ્વાસ્થ્ય સુધારવા અને વજન ઘટાડવામાં મદદરૂપ છે.
દુખાવામાં રાહત માટે વોટર થેરાપી
સાંધાનો દુખાવો, સ્નાયુઓની જકડાઈ અથવા ઈજાના દુખાવામાં રાહત મેળવવા માટે હાઈડ્રોથેરાપી ખૂબ ઉપયોગી છે. ગરમ પાણીના ઉપચારથી સોજા અને દુખાવામાં આરામ મળે છે. પાણીનો ઉછાળ (Buoyancy) શરીરના વજનને હળવું કરીને સાંધા પરનું દબાણ ઘટાડે છે, જ્યારે પાણીની ગરમી બ્લડ સર્ક્યુલેશન વધારીને દુખાવો ઓછો કરે છે.
એક્વાટિક એક્સરસાઇઝ શું છે?
એક્વાટિક એક્સરસાઇઝ એ સ્વિમિંગ પૂલની અંદર કરવામાં આવતી 'લો ઈમ્પેક્ટ એક્સરસાઇઝ' છે. તેમાં સાંધા અને સ્નાયુઓ પર દબાણ લાવ્યા વિના દુખાવામાં રાહત આપવામાં આવે છે. ગઠિયા (Sandiwa) અને ઈજાના દુખાવા માટે આ એક સરળ ઉપાય છે, જે વૃદ્ધો માટે પણ અત્યંત ફાયદાકારક છે.
માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક
વોટર થેરાપી તણાવ ઘટાડવા અને માનસિક શાંતિ મેળવવાનો શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે. પાણીમાં તરવાથી કે ગરમ પાણીથી સ્નાન કરવાથી સ્નાયુઓ રિલેક્સ થાય છે અને સ્ટ્રેસ હોર્મોન (કોર્ટિસોલ)નું સ્તર ઘટે છે. ગરમ પાણીમાં રહેવાથી મૂડ બૂસ્ટર હોર્મોન 'એન્ડોર્ફિન' રિલીઝ થાય છે, જે પોઝિટિવિટી વધારે છે અને સારી ઊંઘ લાવવામાં મદદ કરે છે.
વોટર થેરાપીથી વેઈટ લોસ
પાણીમાં કસરત કરવાથી વજન ઘટાડવું સરળ બને છે. સ્વિમિંગ અને વોટર એરોબિક્સ જેવી કસરતોમાં સ્નાયુઓને વધુ મહેનત કરવી પડે છે, જેનાથી કેલરી વધુ બર્ન થાય છે અને સ્ટેમિના વધે છે. જે લોકોનું વજન વધારે છે તેમના માટે પાણીમાં કસરત કરવી સુરક્ષિત છે કારણ કે તેમાં ઈજા થવાનું જોખમ ઓછું રહે છે.
આ ઉપરાંત, જમતા પહેલા પાણી પીવાથી પેટ ભરેલું લાગે છે, જે ઓવર-ઈટિંગ અટકાવે છે. પાણી મેટાબોલિઝમ વધારે છે, જે વજન ઘટાડવામાં સીધી મદદ કરે છે.
વોટર થેરાપી દરમિયાન સાવધાની જરૂરી
વોટર થેરાપીના ઘણા ફાયદા છે, છતાં કેટલીક સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે:
હૃદયરોગના દર્દીઓ અથવા જેમને કોઈ ચેપ (Infection) કે ઘા હોય, તેમણે એક્સપર્ટની સલાહ પછી જ આ થેરાપી લેવી.
પાણી બહુ વધારે ગરમ કે બહુ વધારે ઠંડુ ન હોવું જોઈએ.
લાંબા સમય સુધી પાણીમાં ન રહેવું, કારણ કે તેનાથી ચક્કર આવવા કે ત્વચામાં બળતરા જેવી સમસ્યા થઈ શકે છે.
