VIDEO: બિહાર NDAમાં અનામતનો મુદ્દો ગરમાયો, માંઝીના પુત્ર-ચિરાગ પાસવાન સામસામે
છેલ્લું અપડેટ : 29 Aug 2026
બિહારમાં સત્તારૂઢ NDA (National Democratic Alliance)માં અનામત (Reservation)ના મુદ્દે મતભેદો સામે આવ્યા છે. અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ (SC-ST) માટેના અનામતમાં ‘સબ-કોટા’ અથવા ‘કોટામાં કોટા’ના મુદ્દે NDAના બે મોટા નેતાઓ આમને-સામને આવી ગયા છે. એક તરફ જીતન રામ માંઝીના પુત્ર અને બિહાર સરકારના મંત્રી સંતોષ કુમાર સુમને અનામતના ઉપ-વર્ગીકરણ (Sub-categorisation)નું સમર્થન કર્યું છે, જ્યારે બીજી તરફ કેન્દ્રીય મંત્રી અને LJP (Ram Vilas)ના પ્રમુખ ચિરાગ પાસવાને તેનો વિરોધ કર્યો છે.
સંતોષ સુમને કહ્યું- સૌથી વંચિત લોકો સુધી લાભ પહોંચવો જોઈએ
હિન્દુસ્તાની આવામ મોરચા (સેક્યુલર)ના પ્રમુખ સંતોષ કુમાર સુમને કહ્યું કે અનામતની સમીક્ષા (Review) કરવાનો અર્થ તેને ખતમ કરવાનો નથી. તેમનો તર્ક છે કે અનામતનો લાભ એવા સમુદાયો સુધી પહોંચવો જોઈએ, જે હજુ પણ સામાજિક, શૈક્ષણિક અને આર્થિક રીતે સૌથી પાછળ છે.
સુમને SC-STમાં સબ-કેટેગરાઇઝેશનનું સમર્થન કરતા કહ્યું કે છેલ્લા ઘણા દાયકાઓમાં અનામતનો લાભ કયા સમુદાયને કેટલો મળ્યો તેનું મૂલ્યાંકન (Assessment) થવું જરૂરી છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, બિહારમાં અનુસૂચિત જાતિની અંદર હજુ પણ અનેક એવા સમુદાયો છે, જે શિક્ષણ, રોજગાર અને સરકારી પ્રતિનિધિત્વમાં ખૂબ પાછળ છે.
‘મુસહર સમાજમાંથી IAS કેમ નથી?’
HAM (S)ના પ્રવક્તા દાનિશ રિઝવાને પણ સબ-કોટાના પક્ષમાં દલીલ કરી છે. તેમણે સવાલ કર્યો કે બિહારમાં મુસહર સમાજમાંથી કોઈ IAS અધિકારી કેમ નથી? તેમનો દાવો છે કે SC અનામતનો લાભ કેટલાક મોટા સમુદાયો સુધી વધુ પ્રમાણમાં પહોંચ્યો છે, જ્યારે અન્ય અત્યંત વંચિત સમુદાયો હજુ પાછળ છે.
બિહારમાં 2008માં SCના 22 સમુદાયોમાંથી 18ને મહાદલિત શ્રેણીમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા. જોકે, પાર્ટીનું કહેવું છે કે આ પગલાં છતાં SC સમુદાયોની આંતરિક અસમાનતા સંપૂર્ણપણે દૂર થઈ નથી.
ચિરાગ પાસવાને સબ-કોટાનો કર્યો વિરોધ
બીજી તરફ LJP (Ram Vilas)ના પ્રમુખ ચિરાગ પાસવાને અનામતની સમીક્ષા અને સબ-કોટાનો વિરોધ કર્યો છે. ચિરાગનું કહેવું છે કે અનામતની સમીક્ષા કરવાની વાત કરવી એ અંતે અનામતની વ્યવસ્થાને નબળી કરવાની દિશામાં પ્રથમ પગલું બની શકે છે.
ચિરાગે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે જે લોકો અનામતની સમીક્ષાની વાત કરી રહ્યા છે, તેઓ એક રીતે આ વ્યવસ્થાને સમાપ્ત કરવાની વિચારસરણી તરફ આગળ વધી રહ્યા છે. આ મુદ્દે તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટના SC-ST ઉપ-વર્ગીકરણ અંગેના નિર્ણય સામે પણ પોતાનો વિરોધ વ્યક્ત કર્યો છે.
NDAમાં આંતરિક મતભેદ ચર્ચામાં
આ સમગ્ર મુદ્દે હવે બિહાર NDAમાં આંતરિક મતભેદ (Internal Differences) ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. એક તરફ સૌથી વંચિત સમુદાયો સુધી અનામતનો લાભ પહોંચાડવાની દલીલ કરવામાં આવી રહી છે, તો બીજી તરફ અનામતની સમીક્ષાને જ ભવિષ્યમાં અનામત ઘટાડવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
આગામી દિવસોમાં બિહારની રાજનીતિમાં અનામતનો મુદ્દો વધુ ગરમાઈ શકે છે અને NDAના સાથી પક્ષો વચ્ચે આ અંગેની ચર્ચા રાજકીય રીતે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
