આંદોલનો વચ્ચે ભારતીય ખેડૂતોની આવકને ખુલ્લી પાડતો નાબાર્ડનો એક રિપોર્ટ સામે આવ્યો

ખેડૂતોના આંદોલન વચ્ચે ફરી એકવાર ખેડૂતોની આવક અને MSPની કાયદાકીય ગેરંટી પર ચર્ચા છેડાઈ છે. ખેડૂતો શેરીઓમાં રહે છે પરંતુ તેમની આવક અંગે મૂંઝવણ છે. આ દરમિયાન ખેડૂતોની આવકને લઈને એક રિપોર્ટમાં ઘણા ખુલાસા થયા છે.

આ પણ વાંચો : ગુડ ન્યુઝ: ધોરણ 10-12 બોર્ડ પરીક્ષાના વિદ્યાર્થીઓ લેટ ફી સાથે ફોર્મ ભરી શકશે

તાજેતરમાં નેશનલ બેંક ફોર એગ્રીકલ્ચરલ એન્ડ રૂરલ ડેવલપમેન્ટ (નાબાર્ડ)ના અહેવાલમાં ખેડૂત પરિવારોની આવક અંગે ચોંકાવનારા ખુલાસા થયા છે. એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે 2021-22માં ખેડૂત પરિવાર દીઠ તમામ સ્ત્રોતોમાંથી સરેરાશ માસિક આવક માત્ર 13,661 રૂપિયા છે. જેમાંથી તે 11,710 રૂપિયા ખર્ચે છે. એટલે કે ખેડૂત પરિવાર મહિનામાં માત્ર 1951 રૂપિયાની બચત કરી શકે છે. જો આપણે દૈનિક ધોરણની વાત કરીએ તો તે માત્ર 65 રૂપિયા હશે.

આશ્ચર્યની વાત એ છે કે કુલ આવકમાં ખેતીમાંથી કમાણીનો હિસ્સો માત્ર 4476 રૂપિયા છે. એટલે કે ખેડૂત પરિવારોની આવકમાં ખેતીનો હિસ્સો માત્ર 33 ટકા છે. મતલબ કે ખેડૂત પરિવારો ખેતીમાંથી રોજના 150 રૂપિયા પણ કમાઈ શકતા નથી. આ મોંઘવારીના જમાનામાં ખેડૂતોની કમાણીનું સત્ય છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે બિનખેતી પરિવારો કરતા કૃષિ પરિવારોનો ખર્ચ વધુ છે. બિન-કૃષિ પરિવારોનો માસિક ખર્ચ રૂ. 10,675 છે, જ્યારે ખેડૂત પરિવારોનો ખર્ચ રૂ. 11,710 છે. નાબાર્ડે 30 રાજ્યોના 710 જિલ્લાઓમાં 1,00,000 પરિવારો વચ્ચે આ સર્વે કર્યો છે.

કેટલા પરિવારો પાસે ટ્રેક્ટર છે?

એમએસપીની કાયદેસર ગેરંટી અંગે પંજાબ અને હરિયાણાના ખેડૂતોની આગેવાની હેઠળના આંદોલનમાં કેટલાક લોકો તેમના મોડિફાઈડ ટ્રેક્ટર પર સવાલો ઉઠાવી રહ્યા છે. તમામ ખેડૂતો આવા છે તેવી છાપ ઉભી કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. જ્યારે આ વાત સાચી નથી. દેશમાં બહુ ઓછા ખેડૂત પરિવારો પાસે ટ્રેક્ટર છે. નાબાર્ડના સર્વેમાં પણ આ વાતની પુષ્ટિ થઈ છે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે દેશમાં માત્ર 9.1 ટકા પરિવારો પાસે ટ્રેક્ટર છે. જો કે, 61.3 ટકા પરિવારો પાસે ચોક્કસપણે દૂધાળા પશુઓ છે. 2021-22માં કુટુંબ દીઠ જમીન ધારણનું સરેરાશ કદ ઘટીને માત્ર 0.74 હેક્ટર થયું છે, જે 2016-17માં 1.08 હેક્ટર હતું. ખેડૂતોની આટલી ઓછી કમાણી પાછળ જમીન હોલ્ડિંગમાં ઘટાડો એ પણ એક પરિબળ છે.

ખેડૂતો પર કેટલું દેવું છે?

વિરોધ કરી રહેલા ખેડૂતોની મુખ્ય માંગ દેવાની મુક્તિ છે. ખેડૂતો દેવાદાર થવાનું મુખ્ય કારણ તેમના પાકના યોગ્ય ભાવ ન મળવાનું છે. ઓર્ગેનાઈઝેશન ફોર ઈકોનોમિક કોઓપરેશન એન્ડ ડેવલપમેન્ટ (OECD) ના અહેવાલ મુજબ, 2000 થી 2016-17 વચ્ચે, ભારતીય ખેડૂતોને તેમના પાકના વાજબી ભાવ ન મળવાને કારણે લગભગ 45 લાખ કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થયું છે. આવી સ્થિતિમાં આંદોલનકારીઓનો દાવો છે કે જો ખેડૂતોને ભાવની ગેરંટી મળશે તો ખેતીની સ્થિતિ બદલાઈ જશે.

આ પણ વાંચો : 25 વર્ષે ભારત આવેલી આ બોલિવુડ હિરોઈનની ગજબ છે લવ સ્ટોરી!

જો કે, નાબાર્ડનો અહેવાલ દર્શાવે છે કે દેશના 55.4 ટકા કૃષિ પરિવારો દેવાદાર છે. દરેક કૃષિ પરિવાર પર સરેરાશ 91,231 રૂપિયાની લોન છે. રિપોર્ટમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે 23.4 ટકા ખેડૂત પરિવારો હજુ પણ બેંક સિવાય અન્ય સ્ત્રોતો પાસેથી લોન લઈ રહ્યા છે. ખાસ કરીને સંબંધીઓ અને મિત્રો પાસેથી પૈસા લઈને પોતાનું કામકાજ ચલાવી રહ્યા છે, શાહુકારો પાસેથી લોન લેનારા ખેડૂત પરિવારોની સંખ્યા ઘણી ઓછી છે.

ખેડૂતોની સ્થિતિ અંગે નાબાર્ડનો રિપોર્ટ દર્શાવે છે કે ઉપપ્રમુખ જગદીપ ધનખરે કંઈ ખોટું નથી કહ્યું. ક્યાંકને ક્યાંક ભાજપ અને કોંગ્રેસના નેતાઓએ ખેડૂતોનો વિશ્વાસ તોડ્યો છે. આપેલા વચનો પાળવામાં આવ્યા નથી, જેના કારણે ખેડૂત પરિવારોની આર્થિક સ્થિતિ અત્યંત ખરાબ છે.