‘મમ્મી મને મારે છે, ગાળો આપે છે’, કોર્ટમાં દીકરીની આપવીતી; HCએ કહ્યું- પોતાની મરજીથી રહી શકે
છેલ્લું અપડેટ : 06 Oct 2026
પ્રયાગરાજ: ઇલાહાબાદ હાઈકોર્ટ (Allahabad High Court)માં 25 વર્ષની યુવતીએ પોતાની માતા સાથે રહેવાનો ઇનકાર કરતાં કહ્યું કે માતા તેને મારતી અને ગાળો આપતી હતી. યુવતીએ કોર્ટ સમક્ષ સ્પષ્ટ કર્યું કે તે પોતાની મરજીથી દિલ્હીમાં રહે છે અને કોઈ ગેરકાયદે કસ્ટડી (Illegal Detention)માં નથી. યુવતીનું નિવેદન સાંભળ્યા બાદ કોર્ટે કહ્યું કે પુખ્ત વયની દીકરીને માતા-પિતા તેની ઇચ્છા વિરુદ્ધ પોતાની સાથે રહેવા માટે મજબૂર કરી શકે નહીં.
માતાએ પુત્રીને કોર્ટમાં રજૂ કરવાની માંગ કરી
મઉની રહેવાસી કલાવતી દેવીએ પોતાની 25 વર્ષની પુત્રી પૂજાને કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરાવવા માટે બંદી પ્રત્યક્ષીકરણ અરજી (Habeas Corpus Petition) દાખલ કરી હતી. માતાની અરજી બાદ કોર્ટે 17 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ રાજ્ય સરકારને યુવતીને કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
આ આદેશના પાલનમાં પૂજાને કોર્ટમાં રજૂ કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ જસ્ટિસ સંદીપ જૈને યુવતી સાથે વાતચીત કરીને તેની ઇચ્છા અને પરિસ્થિતિ અંગે જાણકારી મેળવી હતી.
‘હું પોતાની મરજીથી દિલ્હીમાં રહું છું’
કોર્ટ સમક્ષ પૂજાએ જણાવ્યું કે તે પોતાની ઇચ્છાથી દિલ્હીમાં રહે છે. તેને કોઈ વ્યક્તિએ ગેરકાયદે રીતે રોકી રાખી નથી અને તે પોતાની મરજીથી જીવન જીવી રહી છે.
યુવતીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે તે પોતાની માતા સાથે રહેવા માંગતી નથી. તેણે કોર્ટને જણાવ્યું કે ઘરે રહેતી વખતે માતાનું વર્તન તેની સાથે સારું નહોતું અને માતા ઘણી વખત તેને મારતી તથા ગાળો આપતી હતી.
માતાએ દીકરીના આરોપોને નકાર્યા
બીજી તરફ, કલાવતી દેવીએ પુત્રી દ્વારા લગાવવામાં આવેલા આરોપોને નકારી કાઢ્યા હતા. માતાનું કહેવું હતું કે પુત્રીએ માતા-પિતા સાથે જ રહેવું જોઈએ અને તેને પરિવારથી અલગ રહેવું ન જોઈએ.
માતા અને પુત્રીના બંને પક્ષ સાંભળ્યા બાદ કોર્ટે યુવતીના નિવેદનને ગંભીરતાથી ધ્યાનમાં લીધું. કોર્ટે નોંધ્યું કે પૂજા 25 વર્ષની છે અને કાયદાની નજરે તે પુખ્ત વયની (Major) છે.
પુખ્ત દીકરીને પોતાની પસંદગીથી રહેવાનો અધિકાર
કોર્ટે કહ્યું કે કોઈ વ્યક્તિ પુખ્ત વયની થઈ ગયા બાદ તે ક્યાં રહેવા માંગે છે અને કોની સાથે રહેવા માંગે છે તે અંગે પોતાનો નિર્ણય લઈ શકે છે. માતા-પિતા હોવાના આધારે કોઈ વ્યક્તિને તેની ઇચ્છા વિરુદ્ધ પોતાની સાથે રહેવા માટે મજબૂર કરી શકાય નહીં.
કોર્ટે યુવતીની વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા (Personal Liberty) અને પોતાની પસંદગીથી જીવન જીવવાના અધિકારને મહત્વ આપ્યું. યુવતી પોતાની ઇચ્છાથી દિલ્હીમાં રહેતી હોવાનું જણાતાં તેને માતા સાથે જ રહેવા માટે દબાણ કરવાનો કોઈ આધાર નથી, તેમ કોર્ટે માન્યું.
Habeas Corpusનો ઉપયોગ માત્ર સાથે રહેવા મજબૂર કરવા માટે નહીં
હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે Habeas Corpus Petitionનો ઉપયોગ કોઈ પુખ્ત વ્યક્તિને તેની પોતાની ઇચ્છા વિરુદ્ધ માતા-પિતા સાથે રહેવા માટે મજબૂર કરવા કરી શકાય નહીં.
અદાલતે કહ્યું કે જો પુખ્ત વ્યક્તિ પોતાની મરજીથી કોઈ સ્થળે રહેતી હોય અને ગેરકાયદે કસ્ટડીમાં ન હોય, તો માત્ર માતા-પિતાની ઇચ્છાના આધારે તેને તેમની સાથે રહેવાનો આદેશ આપી શકાય નહીં.
હાઈકોર્ટે માતાની અરજી ફગાવી
યુવતીના નિવેદન અને સમગ્ર પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં લીધા બાદ જસ્ટિસ સંદીપ જૈને કલાવતી દેવીની અરજી ફગાવી દીધી હતી. આ ટિપ્પણી 28 સપ્ટેમ્બરે કરવામાં આવી હતી.
કોર્ટના આ નિર્ણયમાં પુખ્ત વ્યક્તિની સ્વાયત્તતા (Autonomy) અને પોતાના જીવન અંગે નિર્ણય લેવાની સ્વતંત્રતાને મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે.
અગાઉ પણ જીવનસાથી પસંદગી અંગે આપી હતી ટકોર
આ પહેલાં પણ ઇલાહાબાદ હાઈકોર્ટ સમક્ષ આવો જ એક મામલો આવ્યો હતો. તેમાં કોર્ટે 18 વર્ષની પુખ્ત યુવતીને પોતાના પતિ સાથે રહેવાની મંજૂરી આપી હતી.
કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે પુખ્ત વ્યક્તિને પોતાના જીવનસાથીની પસંદગી કરવાનો અધિકાર છે અને માત્ર માતા-પિતાની ચિંતા કે અસંમતિ તેના વ્યક્તિગત નિર્ણય પર હાવી થઈ શકે નહીં.
આ બંને મામલાઓમાં કોર્ટના અભિગમમાં પુખ્ત વ્યક્તિની વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા અને પોતાની પસંદગીથી જીવન જીવવાના અધિકારને કેન્દ્રસ્થાને રાખવામાં આવ્યો છે.
