ભારત-ચીન સંબંધોમાં નરમાઈ: શી જિનપિંગના સંભવિત ભારત પ્રવાસ પહેલા બેઇજિંગમાં મહત્ત્વપૂર્ણ બેઠક
છેલ્લું અપડેટ : 28 May 2026
ભારત અને ચીન (India-China Relations) વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે હવે સંબંધોમાં નરમાઈ (softening ties) જોવા મળી રહી છે. બેઇજિંગમાં યોજાયેલી WMCC (Working Mechanism for Consultation and Coordination)ની 35મી બેઠક બાદ બંને દેશો વચ્ચે સરહદી વિવાદ (border dispute) ઉકેલવા માટે નવી આશા જાગી છે.
ગલવાન અથડામણ (Galwan clash) બાદ બંને દેશો વચ્ચે તણાવ સતત વધી રહ્યો હતો, પરંતુ હવે વાતચીતમાં સકારાત્મક સંકેતો (positive signals) જોવા મળી રહ્યા છે. ખાસ કરીને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગના સંભવિત ભારત પ્રવાસ (India visit) પહેલા યોજાયેલી આ બેઠકને રાજદ્વારી સ્તરે મોટું પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
બેઇજિંગમાં થઈ મહત્વપૂર્ણ બેઠક
બેઇજિંગમાં યોજાયેલી આ બેઠકમાં ભારતીય પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ સંયુક્ત સચિવ સુજીત ઘોષે કર્યું હતું, જ્યારે ચીન તરફથી વિદેશ મંત્રાલયના સીમા અને સમુદ્રી મામલાઓ વિભાગની મહાનિદેશક હૌ યાનચીએ ભાગ લીધો હતો.
બંને દેશોએ સરહદી વિસ્તારોમાં શાંતિ અને સ્થિરતા (peace and stability) જાળવવામાં થયેલી પ્રગતિ પર સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો. સાથે જ રાજદ્વારી (diplomatic) અને સૈન્ય સ્તરે સતત સંવાદ ચાલુ રાખવા પર સહમતિ વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી.
સરહદી વિવાદ ઉકેલવા નવી સહમતિ
બેઠક દરમિયાન સરહદ નિર્ધારણ, બોર્ડર મેનેજમેન્ટ (border management) અને સહકાર સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ પર વિગતવાર ચર્ચા થઈ હતી. બંને દેશોએ 24મી વિશેષ પ્રતિનિધિ બેઠક દરમિયાન લેવાયેલા નિર્ણયોને આગળ વધારવા પર ભાર મૂક્યો હતો.
ભારતે સરહદી નદીઓ (cross-border rivers) સાથે જોડાયેલા નિષ્ણાત મિકેનિઝમની આગામી બેઠક જલ્દી યોજવાની પણ માંગ કરી હતી. આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે બંને દેશો હવે ફક્ત તણાવ ઘટાડવા જ નહીં પરંતુ વ્યાપક વ્યૂહાત્મક સહકાર (strategic cooperation) તરફ આગળ વધી રહ્યા છે.
વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ
બેઇજિંગમાં થયેલી આ બેઠકને ભારત અને ચીન વચ્ચે વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત (trust rebuilding) કરવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
ભારતીય પ્રતિનિધિમંડળના વડા સુજીત ઘોષે ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના એશિયન મામલાઓના મહાનિદેશક લિયુ જિન્સોંગ અને સહાયક વિદેશ મંત્રી હોંગ લેઇ સાથે પણ મુલાકાત કરી હતી.
વિશેષજ્ઞોના મતે જો આવી જ રીતે ચર્ચા આગળ વધતી રહેશે તો આગામી મહિનાઓમાં સરહદી વિવાદને લઈને કોઈ મહત્વપૂર્ણ ફોર્મ્યુલા (major formula) સામે આવી શકે છે.
શી જિનપિંગના ભારત પ્રવાસ પર ચર્ચા તેજ
બેઠક બાદ સૌથી વધુ ચર્ચા ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગના સંભવિત ભારત પ્રવાસને લઈને થઈ રહી છે. હજી સુધી કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી, પરંતુ બંને દેશો વચ્ચે વધતા સંવાદને તેના સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
જો સરહદ પર સ્થિરતા જળવાઈ રહેશે તો ઉચ્ચસ્તરીય રાજકીય મુલાકાતો (high-level political meetings)નો માર્ગ પણ સરળ બની શકે છે. જેના કારણે વેપાર (trade), રોકાણ (investment) અને પ્રાદેશિક સુરક્ષા (regional security) જેવા મુદ્દાઓ પર પણ નવી શરૂઆત થઈ શકે છે.
એશિયાઈ રાજનીતિ પર પડશે અસર
ભારત અને ચીન એશિયાની બે મોટી શક્તિઓ માનવામાં આવે છે. એવા સમયમાં બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં સુધારો માત્ર સરહદ સુધી મર્યાદિત નહીં રહે.
તેનો અસર ઇન્ડો-પેસિફિક સ્ટ્રેટેજી (Indo-Pacific Strategy), QUADની રાજનીતિ, વેપાર માર્ગો અને દક્ષિણ એશિયાની સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર પણ પડી શકે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો બંને દેશો વચ્ચે તણાવ ઘટશે તો એશિયામાં શક્તિ સંતુલન (power balance)નું નવું સમીકરણ ઉભું થઈ શકે છે.
