VIDEO: લોહી નિતરતો ચહેરો, ગંદા કપડાં.... :PM આવાસ બહારના ડ્રામાથી રાહુલ ગાંધીને કેવી રીતે મળ્યું માઇલેજ?
રાજકારણ એ પ્રતીકો અને દ્રશ્યો (Symbolism and Optics) ના જોરે ચાલે છે. મંગળવારે નરેન્દ્ર મોદીના નિવાસસ્થાન બહાર બનેલી ડ્રામાટિક ઘટનાઓએ આ વાત સાબિત કરી દીધી. પેપર લીક (Paper Leak) ના મુદ્દા પર પ્રદર્શન કરતી વખતે લોકસભાના વિરોધ પક્ષના નેતા (Leader of Opposition) રાહુલ ગાંધીને દિલ્હી પોલીસ દ્વારા ખેંચીને કસ્ટડીમાં લેવાયા હતા. આ દ્રશ્યોમાં રાહુલ ગાંધીના નાકમાંથી લોહી વહી રહ્યું હતું, કપડાં ધૂળવાળા હતા અને એક શૂઝ (Shoe) પણ છૂટી ગયું હતું.
આ ચિત્રો અને વિડીયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થતાં જ કોંગ્રેસને જે પબ્લિસિટી જોઇતી હતી તે મળી ગઈ. આ ઘટનાથી કોંગ્રેસે પેપર લીકના મુદ્દે ફરી એકવાર પોતાનું વર્ચસ્વ (Reclaiming Opposition Space) સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.
પીએમ આવાસ બહાર કેમ થયો ડ્રામા?
સામાન્ય રીતે પ્રધાનમંત્રીના નિવાસસ્થાન (High-Security Zone) બહાર આ પ્રકારના પ્રોટેસ્ટ (Protest) થતા નથી. છેલ્લે ૧૯૯૯માં IC-814 હાઇજેકની ઘટના વખતે પીડિત પરિવારજનોએ અટલ બિહારી વાજપેયીના ઘર બહાર ધરણા કર્યા હતા.
રાહુલ ગાંધી અને પ્રિયંકા ગાંધી સહિતના કોંગ્રેસી નેતાઓ વિદ્યાર્થીઓ પર થયેલા પોલીસ લાઠીચાર્જ સામે શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શન કરવા માંગતા હતા. રાહુલે સ્પષ્ટ કહ્યું કે, "સરકારને સંસદમાં પેપર લીક પર ચર્ચા (Debate) કરવામાં કોઈ રસ નથી, તેથી વિદ્યાર્થીઓનો અવાજ દેશ સામે લાવવા પીએમ આવાસ પર જવું જરૂરી હતું."
વિરોધ પાછળનું ગણિત અને 'CJP' ફેક્ટર
છેલ્લા કેટલાક સમયથી સેન્ટ્રલ દિલ્હીમાં 'કોકરોચ જનતા પાર્ટી' (Cockroach Janta Party - CJP) દ્વારા પેપર લીક સામે મોટું આંદોલન ચલાવવામાં આવી રહ્યું હતું. એવી ચર્ચાઓ હતી કે CJP ના આંદોલનને આમ આદમી પાર્ટી (AAP) નું સમર્થન છે, તેથી કોંગ્રેસે આ આંદોલનથી અંતર જાળવ્યું હતું.
જ્યારે રાહુલ ગાંધીના પોતાના કેમ્પેઇન (Chhatron Ki Goonj) ની હવાની ઝડપ ઘટી ગઈ હતી, ત્યારે CJP આંદોલનમાં ચર્ચાનો વિષય બની ગયું હતું. આ પરિસ્થિતિમાં રાહુલ ગાંધીએ પીએમ આવાસ પર ડાયરેક્ટ પ્રોટેસ્ટ કરીને એકસાથે ઘણા નિશાન સાધ્યા:
લાઈમલાઈટ પાછી મેળવી: CJP ને બદલે ફરી રાહુલ ગાંધી આ આંદોલનનો મુખ્ય ચહેરો બન્યા.
સીધા પીએમ પર નિશાન: આ મુદ્દાને માત્ર શિક્ષણ મંત્રી સુધી સીમિત રાખવાને બદલે સીધા વડાપ્રધાન મોદીને જવાબદાર ઠેરવ્યા.
સરકાર પર દબાણ: સરકારને હવે માત્ર સંસદમાં ચર્ચા કરવાથી મુક્તિ નહીં મળે, પરંતુ કોઈ મોટો નિર્ણય લેવો પડશે.
રાજકીય તજજ્ઞો (Political Experts) નું શું કહેવું છે?
વિરિષ્ઠ પત્રકારના મતે, આ ઘટના મોદી સરકાર માટે 'સેલ્ફ-ગોલ' (Self-Goal) સાબિત થઈ શકે છે. પોલીસે વિરોધ પ્રદર્શનને રોકવામાં જરૂર કરતાં વધુ આક્રમકતા (Aggressive Action) બતાવી, જેના કારણે કોંગ્રેસને એ જ ઈમેજ મળી ગઈ જે તેમને જોઈતી હતી—એક વિપક્ષી નેતા પ્રજાના મુદ્દાઓ ઉઠાવવા બદલ લોહીલુહાણ થઈ રહ્યો છે.
પત્રકાર રોહિણી સિંહે ટ્વીટ કર્યું કે, "નાકમાંથી લોહી વહેતી હાલતમાં પોલીસ દ્વારા ઢસડાતા રાહુલ ગાંધીના વિઝ્યુઅલ્સ (Visuals) સરકાર ક્યારેય જોવા ઈચ્છશે નહીં."
પીએમ હાઉસ જેવા હાઈ-સિક્યોરિટી ઝોનમાં પ્રદર્શન કરવું યોગ્ય હતું કે નહીં તે અંગે તર્ક-વિતર્ક ચાલુ રહેશે. પરંતુ રાજકારણમાં 'ધારણા' (Perception) ખૂબ મહત્વ ધરાવે છે. કોંગ્રેસ માટે મંગળવારની ઘટનાનો સૌથી મોટો ફાયદો એ રહ્યો કે, પેપર લીક અને વિદ્યાર્થીઓના ગુસ્સાને વાચા આપનારો સૌથી મોટો નેતા 'રાહુલ ગાંધી' છે તેવી છબી જનતાના મનમાં ઊભી થઈ ગઈ.

