કેરલમમાં સત્તા પરિવર્તન: LDFના ગઢમાં ગાબડું, UDFને બહુમતી, જાણો કોંગ્રેસની જીતના 5 કારણો
છેલ્લું અપડેટ : 04 May 2026
દક્ષિણ ભારતના રાજકીય પ્રવેશદ્વાર સમાન કેરલમ રાજ્યની વિધાનસભા ચૂંટણીના પ્રારંભિક વલણોએ રાજકીય પંડિતોને ચોંકાવી દીધા છે. અત્યાર સુધી સામે આવેલા આંકડાઓ મુજબ, કોંગ્રેસના નેતૃત્વ હેઠળનું યુનાઇટેડ ડેમોક્રેટિક ફ્રન્ટ (UDF) સ્પષ્ટ બહુમતી તરફ આગળ વધી રહ્યું હોય તેમ જણાય છે. જ્યારે મુખ્યમંત્રી પિનારાઈ વિજયનના નેતૃત્વ હેઠળના સત્તારૂઢ લેફ્ટ ડેમોક્રેટિક ફ્રન્ટ (LDF) ને મોટો આંચકો લાગ્યો છે. આ વખતે ચૂંટણીમાં પરંપરાગત મુદ્દાઓ કરતા વ્યૂહાત્મક ફેરફારો અને વૈશ્વિક સંકટોએ મતદારોના મન બદલવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવી છે.
1. ઉમેદવારોમાં ધરખમ ફેરફાર: UDFનો નવસર્જન પ્રયોગ
આ ચૂંટણીમાં સૌથી મોટો વળાંક UDF દ્વારા ઉમેદવારોની પસંદગીમાં લેવામાં આવેલ સાહસિક નિર્ણય રહ્યો છે. સામાન્ય રીતે રાજકીય પક્ષો પોતાના પ્રસ્થાપિત નેતાઓને ફરી તક આપતા હોય છે, પરંતુ કોંગ્રેસે એન્ટી-ઇન્કમ્બન્સી (સત્તા વિરોધી લહેર) ને ખાળવા માટે માસ્ટરસ્ટ્રોક રમ્યો.
ગઠબંધને 140 માંથી 99 બેઠકો પર તદ્દન નવા ચહેરાઓને મેદાનમાં ઉતાર્યા હતા. માત્ર 27 વર્તમાન ધારાસભ્યોને જ રિપીટ કરવામાં આવ્યા હતા. જ્યારે 14 બેઠકો પર ધારાસભ્યોની ટિકિટ કાપી નાખવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત, 85 એવા ઉમેદવારો કે જેઓ અગાઉની ચૂંટણી હારી ગયા હતા, તેમને પણ પડતા મૂકવામાં આવ્યા હતા. આ ફ્રેશ ફેસ વ્યૂહરચનાને કારણે મતદારોમાં એવો સંદેશ ગયો કે ગઠબંધન નવી ઉર્જા સાથે પરિવર્તન લાવવા માંગે છે. પ્રારંભિક વલણો સૂચવે છે કે, યુવા મતદારોએ આ નવા ચહેરાઓને ઉમળકાભેર સ્વીકાર્યા છે.
2. દરિયાકાંઠાના પટ્ટામાં માછીમારોનો રોષ
કેરલમની સત્તા મેળવવા માટે દરિયાકાંઠાની અંદાજે 40 બેઠકો નિર્ણાયક માનવામાં આવે છે. અહીં લગભગ 10 લાખ માછીમાર મતદારો છે. જેઓ કોઈપણ પક્ષની રમત બગાડી કે બનાવી શકે છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી દરિયાઈ ધોવાણ અને આજીવિકાના સંકટને લઈને માછીમાર સમુદાયમાં ભારે અસંતોષ હતો.
સરકારની પુનર્વસન યોજનાઓ અને દરિયા કિનારાથી ચોક્કસ અંતરે રહેઠાણ બનાવવાના કડક નિયમોને કારણે માછીમાર પરિવારોમાં ભય ફેલાયો હતો. આ ઉપરાંત, તટીય વિકાસ પરિયોજનાઓમાં સ્થાનિકોની અવગણના અને પર્યાવરણીય મુદ્દાઓ પર LDF સરકાર સામે પ્રબળ વિરોધ જોવા મળ્યો હતો. વિશ્લેષકોના મતે, આ બેલ્ટમાં મતોનું 5 થી 10 ટકાનું ધ્રુવીકરણ પણ સત્તા પલટાવવા માટે પૂરતું છે, જે અત્યારે UDF ની તરફેણમાં જતું દેખાય છે.
3. સ્થળાંતરિત મતદારોની ગેરહાજરીનું ગણિત
કેરલમના અર્થતંત્ર અને રાજકારણમાં અખાતી દેશોમાં વસતા મલયાલીઓનો મોટો ફાળો છે. રાજ્યમાં લગભગ 2.42 લાખ નોંધાયેલા પ્રવાસી મતદારો છે. સામાન્ય રીતે ચૂંટણી સમયે આ મતદારો ખાસ મતદાન કરવા વતન આવતા હોય છે, પરંતુ આ વખતે સ્થિતિ વિપરીત રહી.
પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ અને ખાસ કરીને ઇઝરાયલ-ઈરાન સંઘર્ષ જેવી પરિસ્થિતિઓને કારણે હવાઈ ટિકિટના ભાવમાં ત્રણથી ચાર ગણો વધારો થયો હતો. મર્યાદિત ફ્લાઇટ્સ અને આર્થિક બોજને કારણે હજારો મધ્યમ વર્ગના પ્રવાસીઓ મતદાન કરવા આવી શક્યા નહીં. ખાસ કરીને ઉત્તર કેરલમના કોઝિકોડ, મલપ્પુરમ અને કન્નૂર જેવા જિલ્લાઓમાં પ્રવાસી મતદારોનો ઝુકાવ પરંપરાગત રીતે UDF તરફ રહેતો આવ્યો છે. તેમની ગેરહાજરી છતાં સ્થાનિક સ્તરે UDF એ કરેલી મહેનત રંગ લાવી છે, જે આશ્ચર્યજનક પરિણામો તરફ નિર્દેશ કરે છે.
4. ઇંધણ અને ગેસ સંકટની સીધી અસર
ચૂંટણીના બરાબર અગાઉ રાજ્યમાં સર્જાયેલ ગેસની અછત પણ એક મોટો મુદ્દો બની ગઈ. પશ્ચિમ એશિયાના સંકટને કારણે એલપીજી (LPG) પુરવઠો ખોરવાયો હતો. જેના કારણે ઘરેલું વપરાશકારોની સાથે હોટલ અને પ્રવાસન ઉદ્યોગ પર માઠી અસર પડી હતી. મોંઘવારી અને ગેસ સિલિન્ડરની વધતી કિંમતોએ સામાન્ય ગૃહિણીઓના બજેટને ખોરવી નાખ્યું હતું. વિપક્ષે આ મુદ્દાને પ્રબળ રીતે ઉઠાવીને સરકારના સંચાલન પર સવાલો ઊભા કર્યા, જેનો પડઘો મતદાન મથકો પર જોવા મળ્યો છે.
5. રાષ્ટ્રપ્રમુખ શાસન પદ્ધતિ અને NDAની વ્યૂહરચના
જ્યાં પ્રેસિડેન્સી (રાષ્ટ્રપ્રમુખ) શાસન જેવી ચર્ચાઓ કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે રાષ્ટ્રપ્રમુખની ભૂમિકાઓની વાત થતી હોય છે, ત્યાં કેરલમના શિક્ષિત મતદારો હંમેશા વૈશ્વિક પ્રવાહોથી પ્રભાવિત રહે છે. આ વખતે ભાજપના નેતૃત્વ હેઠળના NDAએ પણ આક્રમક પ્રચાર કર્યો હતો. NDAએ 129 બેઠકો પર ચૂંટણી લડી હતી. જેમાં ભાજપે 98 બેઠકો પર પોતાના ઉમેદવારો ઉતાર્યા હતા. જોકે, ભાજપે ઉમેદવારોમાં બહુ મોટો ફેરફાર નહોતો કર્યો, જે કદાચ તેમના માટે નુકસાનકારક સાબિત થયો હોય તેમ જણાય છે.
શું કેરલમ ફરી ઇતિહાસ દોહરાવશે?
કેરલમમાં દર પાંચ વર્ષે સત્તા પરિવર્તનનો ઇતિહાસ રહ્યો છે, જે ગત ચૂંટણીમાં ડાબેરીઓએ તોડ્યો હતો. પરંતુ આ વખતના વલણો સૂચવે છે કે, જનતા ફરીથી પરિવર્તનના પક્ષમાં છે. પ્રારંભિક રાઉન્ડની મતગણતરી મુજબ UDF ની લીડ સતત વધી રહી છે. જો આ વલણો પરિણામોમાં ફેરવાય છે, તો તે કોંગ્રેસ માટે રાષ્ટ્રીય સ્તરે સંજીવની સમાન સાબિત થશે.
બીજી તરફ, સત્તાધારી LDF માટે આ આત્મમંથનનો સમય છે. શું માત્ર એન્ટી-ઇન્કમ્બન્સી જ કારણ છે, કે પછી વૈશ્વિક સંકટો અને સ્થાનિક આર્થિક પ્રશ્નોને ઉકેલવામાં મળેલી નિષ્ફળતા? આ પ્રશ્નોના જવાબ અંતિમ પરિણામો બાદ વધુ સ્પષ્ટ થશે. અત્યારે તો કેરલમની ગલીઓમાં પરિવર્તનના નારા ગુંજી રહ્યા છે.
