PNB બેંકમાંથી મળી હતી 17 કરોડ રૂપિયાની નકલી નોટો, મેનેજરની ધરપકડ બાદ તપાસમાં મોટો વળાંક
છેલ્લું અપડેટ : 09 Sept 2026
ઉત્તર પ્રદેશ (Uttar Pradesh)ના સહારનપુરમાં પંજાબ નેશનલ બેંક (Punjab National Bank)ની કરન્સી ચેસ્ટ (Currency Chest)માંથી મળી આવેલા 17 કરોડ 29 લાખ રૂપિયાના નકલી નોટોના કેસમાં તપાસ હવે મહત્વના તબક્કે પહોંચી ગઈ છે. આ મામલે બેંકના મેનેજર અમિતની રાષ્ટ્રીય તપાસ એજન્સી (NIA) દ્વારા ધરપકડ કરવામાં આવ્યા બાદ સમગ્ર કેસમાં અનેક મહત્વની કડીઓ સામે આવવાની શક્યતા વધી છે.
કરન્સી ચેસ્ટ જેવી અત્યંત સુરક્ષિત વ્યવસ્થામાં આટલી મોટી માત્રામાં નકલી નોટો મળી આવતાં શરૂઆતથી જ અનેક સવાલો ઊભા થયા હતા. હવે મેનેજરની ધરપકડ બાદ તપાસ એજન્સીઓનું ધ્યાન માત્ર નકલી નોટો બેંક સુધી કેવી રીતે પહોંચ્યા તેના પર જ નહીં, પરંતુ તેની પાછળ કોઈ સંગઠિત નેટવર્ક (Organised Network) કાર્યરત હતું કે કેમ તેના પર પણ કેન્દ્રિત થયું છે.
સ્થાનિક પોલીસ બાદ હવે NIAના હાથમાં તપાસની મહત્વની કડીઓ
આ કેસ સામે આવ્યા બાદ શરૂઆતમાં સહારનપુર પોલીસ દ્વારા તપાસ શરૂ કરવામાં આવી હતી. ડીઆઈજી અભિષેક સિંહના આદેશ બાદ એસએસપી અભિનંદને સાત સભ્યોની વિશેષ તપાસ ટીમ (SIT)ની રચના કરી હતી. આ ટીમ સાથે ક્રાઈમ બ્રાન્ચ (Crime Branch)ને પણ તપાસમાં જોડવામાં આવી હતી.
સ્થાનિક તપાસ દરમિયાન અનેક લોકોના નિવેદન નોંધવામાં આવ્યા હતા. ઉપરાંત, નકલી નોટોની જપ્તી (Recovery), બેંકના રેકોર્ડ, સંબંધિત દસ્તાવેજો અને અન્ય પુરાવાઓને કેસ ડાયરી (Case Diary)માં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા.
કેસની ગંભીરતા અને તેમાં નકલી ચલણી નોટોના મોટા પ્રમાણને ધ્યાનમાં રાખીને રાષ્ટ્રીય તપાસ એજન્સી (NIA) પણ તપાસમાં જોડાઈ હતી. હવે NIA સ્થાનિક પોલીસ દ્વારા અત્યાર સુધી કરવામાં આવેલી તપાસના દસ્તાવેજો અને પુરાવાઓનો પણ અભ્યાસ કરશે.
પોલીસ દ્વારા કેસ ડાયરી NIAને સોંપવાની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. અધિકારીઓના જણાવ્યા પ્રમાણે, આગામી બે દિવસમાં જરૂરી ઔપચારિકતાઓ પૂર્ણ થવાની શક્યતા છે.
મેનેજરની ધરપકડથી તપાસને મળી મહત્વની કડી
આ કેસમાં બેંક મેનેજર અમિતની ધરપકડને તપાસ માટે મહત્વની કાર્યવાહી માનવામાં આવી રહી છે. NIA હવે મેનેજર પાસેથી બેંકની કરન્સી ચેસ્ટમાં નકલી નોટો પહોંચવાની પ્રક્રિયા, નોટોના સંચાલન (Handling), સંબંધિત કર્મચારીઓની ભૂમિકા અને અન્ય લોકો સાથેના સંપર્ક અંગે માહિતી મેળવવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે.
પ્રાથમિક તપાસમાં બેંકના ત્રણ કર્મચારીઓની ભૂમિકા પણ સામે આવી હતી. આ ત્રણેય કર્મચારીઓને સસ્પેન્ડ (Suspended) કરવામાં આવ્યા હતા.
જોકે, કોઈ કર્મચારી અથવા ખાતાધારકની ભૂમિકા અંગે અંતિમ નિષ્કર્ષ માત્ર શંકા અથવા પ્રાથમિક માહિતીના આધારે કાઢી શકાય નહીં. તપાસ એજન્સીઓને કાયદેસર પુરાવા (Evidence)ના આધારે જ આગળની કાર્યવાહી કરવી પડશે.
નકલી નોટોના નેટવર્ક પર NIAનું ધ્યાન
હવે NIAની તપાસનો સૌથી મહત્વનો મુદ્દો નકલી નોટોના નેટવર્ક (Counterfeit Currency Network) સુધી પહોંચવાનો છે. આટલી મોટી રકમના નકલી નોટો એક બેંકની કરન્સી ચેસ્ટ સુધી કેવી રીતે પહોંચ્યા તે તપાસનો મુખ્ય પ્રશ્ન બની ગયો છે.
એજન્સી એ જાણવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે કે નકલી નોટો ક્યાંથી આવી હતી, તેને બેંકિંગ સિસ્ટમમાં કેવી રીતે દાખલ કરવામાં આવી અને આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં કેટલા લોકો સામેલ હતા.
આ ઉપરાંત શંકાસ્પદ વ્યક્તિઓના સંપર્ક (Contacts), તેમની પ્રવૃત્તિઓ (Activities), નાણાકીય વ્યવહારો (Financial Transactions) અને એકબીજા સાથેના સંબંધોની પણ તપાસ થઈ શકે છે.
સ્થાનિક પોલીસની અત્યાર સુધીની તપાસ અને NIA દ્વારા કરવામાં આવી રહેલી તપાસમાં જો કોઈ સમાન કડી મળે અથવા બંને તપાસમાં કોઈ તફાવત જોવા મળે તો તે પણ આગળની તપાસ માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
મોટા પ્રમાણમાં રોકડ ઉપાડનાર ખાતાઓ પણ તપાસના દાયરામાં
આ કેસની તપાસ હવે માત્ર કરન્સી ચેસ્ટ સુધી સીમિત રહે તેવી શક્યતા નથી. સહારનપુરના ઘંટાઘર વિસ્તારમાં આવેલા સોફિયા માર્કેટ પાસેની PNB શાખામાં અનેક મોટા વેપારીઓના ખાતા હોવાનું સામે આવ્યું છે.
આથી તપાસ એજન્સીઓ એવા ખાતાઓ પર પણ ધ્યાન આપી શકે છે, જેમાંથી અસામાન્ય રીતે મોટી માત્રામાં રોકડ (Cash) ઉપાડવામાં આવી હતી.
તપાસ દરમિયાન કોઈ ખાતામાંથી કઈ તારીખે કેટલી રકમ ઉપાડવામાં આવી હતી, રોકડ ક્યાં ઉપયોગમાં લેવાઈ હતી અને તે વ્યવહાર સામાન્ય વેપારી પ્રવૃત્તિનો ભાગ હતો કે નહીં તેની તપાસ થઈ શકે છે.
જો કોઈ ખાતામાંથી સામાન્ય વ્યવસાયની સરખામણીમાં અચાનક મોટી રકમ ઉપાડવામાં આવી હોય તો એજન્સીઓ તેના કારણો અંગે પૂછપરછ કરી શકે છે.
પરંતુ માત્ર મોટી રકમ રોકડમાં ઉપાડવામાં આવી હોવાના આધારે કોઈ વ્યક્તિને શંકાસ્પદ માનવી યોગ્ય નથી. તેના માટે નક્કર પુરાવા (Concrete Evidence) જરૂરી રહેશે.
CCTV અને બેંકિંગ રેકોર્ડ બની શકે છે મહત્વના પુરાવા
આ કેસમાં બેંકના CCTV ફૂટેજ (CCTV Footage) તપાસ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. કરન્સી ચેસ્ટ અને તેની આસપાસની ગતિવિધિઓના ફૂટેજથી નકલી નોટો સાથે સંકળાયેલા લોકોની હિલચાલ અંગે માહિતી મળી શકે છે.
આ ઉપરાંત બેંકના કેશ વિથડ્રોઅલ રેકોર્ડ (Cash Withdrawal Records), ખાતાના સ્ટેટમેન્ટ (Account Statements), ચેક, કેશ બુક અને અન્ય બેંકિંગ દસ્તાવેજોની પણ તપાસ થઈ શકે છે.
તપાસ એજન્સીઓ આ રેકોર્ડને કરન્સી ચેસ્ટમાં નકલી નોટો મળી આવવાની ઘટના સાથે સરખાવી શકે છે. જો સમય, રકમ અને વ્યક્તિઓ વચ્ચે કોઈ કડી મળે તો તપાસને નવી દિશા મળી શકે છે.
નકલી નોટો ક્યાંથી આવી અને ક્યાં ગઈ?
આ સમગ્ર કેસમાં સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે 17 કરોડ 29 લાખ રૂપિયાના નકલી નોટો આખરે કરન્સી ચેસ્ટ સુધી કેવી રીતે પહોંચ્યા. આટલી મોટી માત્રામાં નકલી ચલણી નોટોનું ચલણ સામાન્ય વ્યક્તિ દ્વારા કરવું મુશ્કેલ છે. તેથી તપાસ એજન્સીઓ એ જાણવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે કે તેની પાછળ કોઈ મોટું સંગઠિત નેટવર્ક હતું કે કેમ.
સાથે જ બેંકમાંથી બહાર નીકળેલી મોટી માત્રાની રોકડ ક્યાં ગઈ અને તેનો ઉપયોગ કોણે કર્યો તે અંગે પણ તપાસ થઈ શકે છે.
નકલી ચલણી નોટોના મામલામાં નાણાકીય વ્યવહારો (Money Trail) શોધવો તપાસનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની શકે છે. પૈસાની હિલચાલ અને સંબંધિત વ્યક્તિઓ વચ્ચેના વ્યવહારોની કડીઓ મળવાથી સમગ્ર ઘટનાક્રમ સમજવામાં મદદ મળી શકે છે.
તપાસ હવે અંતિમ તબક્કા તરફ?
કરન્સી ચેસ્ટમાં 17 કરોડથી વધુના નકલી નોટો મળવાનો મામલો સામે આવ્યા બાદ સહારનપુરથી લઈને રાજ્ય અને કેન્દ્રીય તપાસ એજન્સીઓ સુધી ખળભળાટ મચ્યો હતો. હવે બેંક મેનેજરની ધરપકડ બાદ તપાસમાં મહત્વનો વળાંક આવ્યો છે.
NIA સ્થાનિક પોલીસની કેસ ડાયરી અને અત્યાર સુધી એકત્રિત કરાયેલા પુરાવાઓનો અભ્યાસ કર્યા બાદ પોતાની તપાસ સાથે તેનો મેળ બેસાડશે. આ પ્રક્રિયામાં નવા લોકોના નામ સામે આવે છે કે નહીં, નકલી નોટોનું નેટવર્ક કેટલું મોટું છે અને બેંકિંગ સિસ્ટમમાં તેની કડીઓ કેટલી દૂર સુધી ફેલાયેલી છે તે આગામી તપાસમાં સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.
હાલમાં કેસની તપાસ ચાલુ છે અને વિવિધ દાવાઓ તથા શંકાઓની પુષ્ટિ નક્કર પુરાવાઓના આધારે જ થઈ શકશે. જો તપાસ એજન્સીઓને નકલી નોટોના સ્ત્રોતથી લઈને કરન્સી ચેસ્ટ સુધીની સંપૂર્ણ કડી મળી જાય, તો આ કેસમાં મોટો ખુલાસો થઈ શકે છે.