ભારતમાં રહેતી દરેક વ્યક્તિ હિન્દુ છે: ગોરખપુરમાં RSS પ્રમુખ મોહન ભાગવતનું મોટું નિવેદન
છેલ્લું અપડેટ : 16 Feb 2026
RSS પ્રમુખ ડો. મોહન ભાગવતે જણાવ્યું છે કે આ દેશમાં રહેતી દરેક વ્યક્તિ હિન્દુ છે. હિન્દુ સમાજ માને છે કે અમારો રસ્તો પણ સાચો છે અને તમારો પણ. આ સમાજમાં રુચિ મુજબ અલગ-અલગ પંથ અને સંપ્રદાયો છે. રસ્તાઓ અલગ હોઈ શકે છે પરંતુ લક્ષ્ય એક જ છે.
રવિવારે તારામંડળ વિસ્તારના યોગીરાજ ગંભીરનાથ પ્રેક્ષાગૃહમાં આયોજિત કાર્યક્રમમાં સંઘ પ્રમુખે જણાવ્યું હતું કે, આ ધારણાને માનનારો જ હિન્દુ સમાજ છે.
હિન્દુ શબ્દ એક વિશેષણ છે
સંઘ પ્રમુખે સમજાવ્યું કે સંઘ શા માટે માત્ર હિન્દુ સમાજની વાત કરે છે. તેમણે કહ્યું કે, "મળી મળીને ચાલો" એવું માનનારાઓને એક નામ આપવામાં આવ્યું - હિન્દુ. વાસ્તવમાં હિન્દુ શબ્દ કોઈ સંજ્ઞા નથી, પરંતુ વ્યાકરણની દૃષ્ટિએ એક વિશેષણ છે, જે ગુણધર્મ દર્શાવે છે. જે દરેકને સાથે લઈને ચાલે છે અને મોક્ષ તરફ લઈ જાય છે, તે જ હિન્દુ ધર્મ છે. ભારત સાથે આ નામ વણાઈ ગયું હોવાથી હિન્દુ નામથી જ સનાતન જાગશે. જેઓ ભૂલી ગયા છે કે તેઓ હિન્દુ છે, તેમને યાદ અપાવવાનું છે જેથી હિન્દુ સમાજ બેઠો થઈ શકે.
સંસ્કાર અને સંસ્કૃતિ
તેમણે કહ્યું કે સમાજ સહિષ્ણુતા અને સમન્વયથી ચાલવો જોઈએ. પોતાના સ્વાર્થ માટે નહીં પણ બીજાના હિત માટે જીવવું એ જ ભારતીય સંસ્કૃતિ છે. આ સત્ય ઓળખવાથી જ આપણને શાશ્વત આનંદ મળે છે. આપણો રાષ્ટ્ર ધર્મપ્રાણ રાષ્ટ્ર છે અને ધર્મ આપણા આચરણનો ભાગ છે. આ માટે સંસ્કારની જરૂર હતી જે પેઢી દર પેઢી માનવીય આદતો તરીકે વિકસ્યા અને તેમાંથી સંસ્કૃતિ બની. વિવિધતા હોવા છતાં આપણા રાષ્ટ્રને જોડતો આધાર ભારત સ્વરૂપ માતૃશક્તિ છે.
સંઘ સત્તા કે લોકપ્રિયતાનો આકાંક્ષી નથી
મોહન ભાગવતે સ્પષ્ટ કર્યું કે સંઘ એક સ્વાયત્ત અને સ્વાવલંબી સંગઠન છે જે રાષ્ટ્રને સમર્પિત છે. જો સંપૂર્ણ સમાજ સ્વસ્થ થઈને પોતાનું કાર્ય કરવા લાગે તો સંઘની જરૂર જ શું છે? સંઘ કોઈ પરિસ્થિતિની પ્રતિક્રિયા નથી કે કોઈનો વિરોધ નથી. તે પ્રભાવ, સત્તા કે લોકપ્રિયતા ઈચ્છતો નથી, પરંતુ સમાજ હિતમાં કાર્ય કરે છે.
તેમણે બાઈબલના વાક્યનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે, "અમે કોઈને નષ્ટ કરવા નથી આવ્યા." વિશ્વ પાસે આજે શાંતિનો કોઈ માર્ગ નથી, તેથી તે ભારત તરફ આશાભરી નજરે જોઈ રહ્યું છે. ભારતીય જ્ઞાન પરંપરા જ સમાજની શંકાઓનું સમાધાન કરી શકે છે.
ભારતની સ્વતંત્રતા માટે ચાર વિચારધારાઓ ઉદ્ભવ્યા
સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે કહ્યું કે ભારતની સ્વતંત્રતા માટે ચાર વિચારધારાઓ ઉદ્ભવ્યા. પહેલો હતો તેમને હરાવવાનો અને લડવાનો. આ વલણ સુભાષચંદ્ર બોઝ સુધી ચાલુ રહ્યું. આ વલણ ક્રાંતિકારી વલણ હતું. તેમના મતે, બીજો વલણ એ હતો કે સમાજમાં કોઈ રાજકીય જાગૃતિ નહોતી. તેથી જ આપણે હારી ગયા. સમાજમાં રાજકીય જાગૃતિ લાવવી જોઈએ. આ બીજો વલણ પ્રવર્તતું રહ્યું. ત્રીજો વલણ આધુનિક વિજ્ઞાન અને સામાજિક સુધારાનો હતો જેથી અંગ્રેજો સાથે સમાનતા પ્રાપ્ત કરી શકાય. ચોથો વલણ એ હતો કે આપણે ભટકી ગયા કારણ કે આપણે આપણા મૂળથી અલગ થઈ ગયા હતા. તેથી, આપણે આપણા મૂળ તરફ પાછા ફરવું જોઈએ. સ્વામી વિવેકાનંદ, સ્વામી દયાનંદ અને અન્ય લોકોએ આપણા મૂળ તરફ પાછા ફરવાનું કામ કર્યું. હેડગેવારજી આ ચારેય વલણોના સંપર્કમાં હતા.
સમગ્ર સમાજનું આયોજન કરવું એ સંઘનું કાર્ય છે
સંઘના વડાએ કહ્યું કે સમગ્ર સમાજનું આયોજન કરવું એ સંઘનું કાર્ય છે. સંઘના ૧૦૦ વર્ષ પછી, આપણે પોતાને વિસ્તૃત અને મજબૂત બનાવવા પડશે. એટલા માટે પંચ પરિવર્તનનો વિષય રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. આમાં સામાજિક સંવાદિતા, નાગરિક ફરજની ભાવના, પર્યાવરણ, કૌટુંબિક જ્ઞાન અને સ્વની ભાવનાનો સમાવેશ થાય છે. આ પાંચ પરિવર્તનો દ્વારા, આપણે એક મજબૂત અને ભવ્ય સમાજનું નિર્માણ કરવાનું લક્ષ્ય રાખીએ છીએ.