શું ચૂંટણી પંચ પાસે SIR દાખલ કરવાનો અધિકાર છે? સુપ્રીમ કોર્ટ આજે વિપક્ષો દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજીઓ પર આપશે ચુકાદો
છેલ્લું અપડેટ : 27 May 2026
સુપ્રીમ કોર્ટ બુધવારે (27 મે) ના રોજ ચૂંટણી પંચના મતદાર યાદીઓના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) ની માન્યતાને પડકારતી અરજીઓ પર સુનાવણી કરવા માટે તૈયાર છે. CJI સૂર્યકાંત અને ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચીની બનેલી બેન્ચ આ મામલે ચુકાદો આપશે.કોર્ટને એ નક્કી કરવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું છે કે ચૂંટણી પંચ પાસે બંધારણની કલમ 326, જનપ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1950 અને તેના હેઠળ રચાયેલા નિયમો હેઠળ SIR ને તેના વર્તમાન સ્વરૂપમાં ચલાવવાનો અધિકાર છે કે નહીં. સુપ્રીમ કોર્ટે SIR પ્રક્રિયા પર સ્ટે જારી કર્યો ન હતો.
29 જાન્યુઆરીના રોજ કોર્ટે ચુકાદો અનામત રાખ્યો
દરમિયાન, બિહાર, કેરળ, તમિલનાડુ, પુડુચેરી અને પશ્ચિમ બંગાળમાં SIR પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ ગઈ છે, જ્યારે તે ગુજરાત, ઉત્તર પ્રદેશ અને રાજસ્થાન જેવા ઘણા રાજ્યોમાં ચાલુ છે. કોર્ટે આ બાબતે સ્ટે જારી કર્યો ન હતો અને પ્રક્રિયા ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપી હતી. કોર્ટે આ કેસમાં 29 જાન્યુઆરીએ પોતાનો ચુકાદો અનામત રાખ્યો હતો.આ મામલે મોટાભાગની અરજીઓ જૂન 2025 માં દાખલ કરવામાં આવી હતી, જ્યારે ચૂંટણી પંચે બિહારમાં SIR હાથ ધરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. અરજદારોમાં એસોસિએશન ફોર ડેમોક્રેટિક રિફોર્મ્સ (ADR), રાજકીય કાર્યકર યોગેન્દ્ર યાદવ, તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) સાંસદ મહુઆ મોઇત્રા, રાષ્ટ્રીય જનતા દળ (RJD) સાંસદ મનોજ ઝા, કોંગ્રેસના સાંસદ કે.સી. વેણુગોપાલ અને રાષ્ટ્રવાદી કોંગ્રેસ પાર્ટી (શરદ પવાર જૂથ) સાંસદ સુપ્રિયા સુલેનો સમાવેશ થાય છે.
SIR માટે દસ્તાવેજ તરીકે આધારનો સમાવેશ કરવાનો નિર્દેશ
ગયા વર્ષે સુનાવણી દરમિયાન, સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી પંચને SIR માટે જરૂરી ફરજિયાત દસ્તાવેજો (ખાસ કરીને 12મા દસ્તાવેજ તરીકે) માં આધાર કાર્ડનો સમાવેશ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. જોકે, કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે આધાર નાગરિકતાના પુરાવા તરીકે કામ કરશે નહીં, અને ચૂંટણી પંચને સબમિટ કરેલા આધાર કાર્ડની ચકાસણી કરવાની પરવાનગી આપવામાં આવશે.
ચૂંટણી પંચ રાષ્ટ્રવ્યાપી ઝુંબેશ ચલાવી રહ્યું છે
દરમિયાન, ચૂંટણી પંચ મતદાર યાદીઓમાં પારદર્શિતા વધારવા માટે રાષ્ટ્રવ્યાપી સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) ઝુંબેશ ચલાવી રહ્યું છે. દરમિયાન, 14 મેના રોજ ECI ની જાહેરાત બાદ, સાત પૂર્વોત્તર રાજ્યોએ મતદાર યાદીઓના સ્પેશિયલ સારાંશ રિવિઝન (SSR) માટે તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી છે. 14 મેના રોજ, ECI એ 16 રાજ્યો અને ત્રણ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં મતદાર યાદીઓના તબક્કાવાર SSR શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી.ચૂંટણી પંચે જણાવ્યું હતું કે SSRનો તબક્કો-III શેડ્યૂલ મતદાર યાદીઓની ચોકસાઈ અને પારદર્શિતા વધારવાના હેતુથી એક મુખ્ય કવાયત હશે. આ 16 રાજ્યોમાં આઠ ઉત્તરપૂર્વીય રાજ્યોમાંથી સાતનો સમાવેશ થાય છે: મિઝોરમ, સિક્કિમ, મણિપુર, અરુણાચલ પ્રદેશ, મેઘાલય, નાગાલેન્ડ અને ત્રિપુરા. આસામે 'સ્પેશિયલ રિવિઝન' કવાયત પહેલાથી જ પૂર્ણ કરી દીધી છે; ECI એ 10 ફેબ્રુઆરીના રોજ રાજ્યના તમામ 126 વિધાનસભા મતવિસ્તારોને આવરી લેતા અંતિમ મતદાર યાદી બહાર પાડી હતી.
