બાળકોની જવાબદારી પૂરી થતાં જ અલગ થવાનો નિર્ણય! વૃદ્ધાવસ્થામાં છૂટાછેડા માટે કોર્ટ પહોંચ્યા દંપતી, 2 વર્ષમાં 240 કેસ
છેલ્લું અપડેટ : 03 Oct 2026
વારાણસીમાં વૃદ્ધાવસ્થામાં દંપતીઓ દ્વારા છૂટાછેડા (Divorce) માટે કોર્ટનો સંપર્ક કરવાના કિસ્સાઓ સામે આવ્યા છે. અહેવાલ મુજબ, છેલ્લા બે વર્ષમાં આવા આશરે 240 કેસ કોર્ટ સુધી પહોંચ્યા છે. આ કેસોમાં માત્ર પુરુષો જ નહીં, પરંતુ મહિલાઓ પણ અલગ થવાની ઇચ્છા સાથે કોર્ટ પહોંચી છે. ખાસ વાત એ છે કે આ અરજીઓમાં 80 વર્ષની ઉંમરના પાંચ દંપતી અને 68થી 72 વર્ષની ઉંમરના આશરે 40 દંપતીનો સમાવેશ થાય છે. મોટાભાગના કેસ હાલમાં કાઉન્સેલિંગ (Counselling) પ્રક્રિયામાં હોવાનું જણાવાયું છે.
નિવૃત્તિ પછી સામે આવવા લાગ્યા જૂના મતભેદ
કોર્ટ સુધી પહોંચેલા કેટલાક કેસોમાં દંપતીઓએ જીવનનો મોટો હિસ્સો નોકરી, પરિવારની જવાબદારી અને બાળકોના ભવિષ્યને સંવારવામાં પસાર કર્યો હતો. વર્ષો સુધી પરિવારની જવાબદારીઓ વચ્ચે દબાયેલા મતભેદો નિવૃત્તિ (Retirement) પછી વધુ સ્પષ્ટ બન્યા હોવાનું કાઉન્સેલિંગ દરમિયાન સામે આવ્યું છે.
જ્યારે બાળકો શિક્ષણ અને નોકરી બાદ પોતપોતાના જીવનમાં વ્યસ્ત થઈને અલગ રહેવા લાગ્યા, ત્યારે પતિ-પત્ની વચ્ચે અગાઉથી ચાલતા મતભેદો ફરી સામે આવ્યા. કેટલાક દંપતી હવે જીવનના બાકીના વર્ષો પોતાની પસંદગી પ્રમાણે જીવવા માંગે છે.
પેન્શન અને બચતથી મળતી આર્થિક સ્વતંત્રતા
આ પ્રકારના કેસોમાં આર્થિક આત્મનિર્ભરતા (Financial Independence) પણ એક મહત્વપૂર્ણ પરિબળ તરીકે સામે આવી રહી છે. નિવૃત્તિ બાદ મળતું પેન્શન, વર્ષોની બચત અને પોતાની આવકના કારણે કેટલાક વૃદ્ધોને અલગ જીવન જીવવાનો નિર્ણય લેવામાં આર્થિક સહારો મળતો હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
વારાણસીની કોર્ટમાં આવેલા કેસોમાં અન્ય વ્યક્તિ સાથેના સંબંધના આરોપો અથવા આર્થિક આત્મનિર્ભરતા જેવા કારણો પણ સામે આવ્યા હોવાનું વિશેષ લોક અભિયોજક સંતોષ કુમાર સિંહે જણાવ્યું છે. જોકે, દરેક કેસના કારણો અલગ છે અને ઘણા કેસ હજુ કાઉન્સેલિંગ અથવા કોર્ટ પ્રક્રિયામાં છે.
કેસ-1: બાળકોની જવાબદારી પૂરી થઈ, હવે માનસિક શાંતિની ઈચ્છા
ભોજૂબીર વિસ્તારમાં રહેતા 67 વર્ષીય દંપતીનો કેસ પણ આવો જ છે. તેમના બાળકો અભ્યાસ અને નોકરી બાદ અલગ રહેવા લાગ્યા હતા. ત્યારબાદ પતિ-પત્ની વચ્ચે વર્ષોથી ચાલતા મતભેદો વધુ સ્પષ્ટ બન્યા.
અહેવાલ મુજબ, પત્નીનું કહેવું હતું કે બાળકોના ઉછેર અને પરિવારની જવાબદારીઓમાં જીવનનો મોટો ભાગ પસાર થઈ ગયો. હવે તેઓ બાકીનું જીવન માનસિક શાંતિ (Mental Peace) સાથે જીવવા માંગે છે. બંને પતિ-પત્ની આર્થિક રીતે આત્મનિર્ભર હોવાનું જણાવાયું છે. અલગ રહેવાની માંગ સાથે આ મામલો કોર્ટ સુધી પહોંચ્યો છે.
કેસ-2: 50 વર્ષ પહેલાં ઝારખંડ ગયા, 80ની ઉંમરે છૂટાછેડાની અરજી
ચૌબેપુર વિસ્તારના એક વ્યક્તિ આશરે 50 વર્ષ પહેલાં નોકરી માટે ઝારખંડ ગયા હતા. ત્યાં તેમણે કોલસાની ખાણમાં કામ કર્યું હતું. નોકરી દરમિયાન ત્યાંની એક સ્થાનિક મહિલા સાથે તેમના સંપર્કમાં આવ્યાનો ઉલ્લેખ અહેવાલમાં છે.
નિવૃત્તિ બાદ આ મામલો સામે આવ્યો અને મિલકતને લઈને બંને પક્ષ વચ્ચે વર્ષોથી વિવાદ વધતો ગયો. હવે 80 વર્ષની ઉંમરે તેમણે વારાણસીમાં રહેતી પત્નીથી છૂટાછેડા માટે અરજી કરી છે. આ કેસ હાલમાં કાઉન્સેલિંગ પ્રક્રિયામાં હોવાનું જણાવાયું છે.
કેસ-3: ઘરેલુ સહાયક સાથે સંબંધ હોવાનો આરોપ
જૈતપુરા વિસ્તારમાં રહેતા 78 વર્ષીય દંપતીનો વિવાદ પણ કોર્ટ સુધી પહોંચ્યો છે. પત્નીએ કાઉન્સેલિંગ દરમિયાન પતિ પર લાંબા સમયથી ઘરેલુ સહાયક (Domestic Help) સાથે નજીકના સંબંધો હોવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો.
આ મુદ્દાને લઈને બંને વચ્ચે વિવાદ સતત વધતો ગયો. બાળકો મોટા થઈને અલગ રહેવા લાગ્યા બાદ પરિવાર તરફથી સમાધાન (Settlement) કરાવવાનું દબાણ પણ ઓછું થયું. હવે પત્ની અલગ રહેવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી રહી છે. આ મામલો પણ કાઉન્સેલિંગ પ્રક્રિયામાં હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
નિષ્ણાતે શું કહ્યું?
આ સમગ્ર સ્થિતિ અંગે IMS-BHUના મનોચિકિત્સા વિભાગના ડીન પ્રો. સંજય ગુપ્તાના જણાવ્યા મુજબ, આજના સમયમાં લોકો વધુ સ્વતંત્ર બન્યા છે અને પોતાના જીવનમાં અન્ય લોકોની દખલગીરી સ્વીકારવાની માનસિકતા ઓછી થઈ રહી છે.
તેમના જણાવ્યા અનુસાર, પતિ-પત્ની વચ્ચે મનદુઃખ ઊભું થાય ત્યારે સમાધાનનો પ્રયાસ કરવાને બદલે ક્યારેક અહંકાર અને મતભેદ વધુ ઊંડા બની જાય છે. અગાઉ સામાજિક દબાણ અને લોકો શું કહેશે તેની ચિંતા છૂટાછેડાના નિર્ણય પર અસર કરતી હતી, જ્યારે હવે આવી સામાજિક અડચણો કેટલીક હદે ઓછી થઈ હોવાનું તેઓ માને છે.
વૃદ્ધાવસ્થામાં બદલાતા સંબંધોની નવી તસવીર
આ કિસ્સાઓ એ પણ દર્શાવે છે કે નિવૃત્તિ બાદ જીવનની પરિસ્થિતિ બદલાતા દાંપત્ય સંબંધોમાં વર્ષોથી રહેલા મતભેદો કેવી રીતે સામે આવી શકે છે. બાળકોની જવાબદારીઓ પૂરી થયા પછી પતિ-પત્ની પાસે એકબીજા સાથે વધુ સમય રહે છે અને આ દરમિયાન જૂના વિવાદો ફરી ચર્ચામાં આવી શકે છે.
જોકે, વારાણસી કોર્ટમાં આવેલા આશરે 240 કેસને સમગ્ર સમાજમાં વૃદ્ધ દંપતીઓ વચ્ચે છૂટાછેડાના સામાન્ય વલણ તરીકે જોવું યોગ્ય નથી. આ આંકડો અહેવાલમાં દર્શાવાયેલા કોર્ટ કેસોનો છે અને તેમાંના ઘણા કેસ હજુ કાઉન્સેલિંગ અથવા કાનૂની પ્રક્રિયામાં છે.