અભિજીત દિપકે, સૌરવ દાસ અને આશુતોષ રાંકા પ્રિવેન્ટિવ અરેસ્ટ, કોર્ટમાં રજૂ કરશે દિલ્હી પોલીસ

દિલ્હીમાં કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP)ના ત્રણ ટોચના નેતાઓ અભિજીત દિપકે, સૌરવ દાસ અને આશુતોષ રાંકાાને પોલીસે એહતિયાતના પગલાંરૂપે (Preventive Arrest) ધરપકડ કરી છે. ત્રણેય નેતાઓને શનિવારે દિલ્હી પહોંચતાની સાથે જ એરપોર્ટ પરથી પોલીસ કસ્ટડીમાં લેવામાં આવ્યા હતા. શરૂઆતમાં એવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી હતી કે મોડી સાંજ સુધીમાં તેમને મુક્ત કરવામાં આવશે. જોકે, કોકરોચ જનતા પાર્ટી દ્વારા જંતર-મંતર ખાતે વિરોધ પ્રદર્શન (Protest) ચાલુ રાખવાની જાહેરાત કરવામાં આવ્યા બાદ પોલીસે ત્રણેય નેતાઓ સામે એહતિયાતના પગલાં લીધાં હતાં. હવે દિલ્હી પોલીસ તેમને કોર્ટમાં રજૂ કરવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરી શકે છે.
24 કલાકથી વધુ સમય સુધી પોલીસ કસ્ટડીમાં રાખી શકાય નહીં
કાયદાકીય પ્રક્રિયા મુજબ, સામાન્ય રીતે ધરપકડ કરાયેલી વ્યક્તિને પોલીસ 24 કલાકથી વધુ સમય સુધી પોતાની કસ્ટડીમાં રાખી શકતી નથી. વ્યક્તિને નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં સંબંધિત મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ રજૂ કરવી જરૂરી હોય છે. આ જ પ્રક્રિયાના ભાગરૂપે પોલીસ અભિજીત દિપકે સહિત અન્ય બે નેતાઓને પણ કોર્ટમાં રજૂ કરી શકે છે.
જોકે, વ્યક્તિની અટકાયત કયા કાયદાકીય આધાર હેઠળ કરવામાં આવી છે અને કયા પ્રકારની કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી છે, તેના આધારે આગળની પ્રક્રિયા નક્કી થાય છે.
શું છે ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતાની કલમ 170?
ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita – BNSS)ની કલમ 170 હેઠળ પોલીસને ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં સંજ્ઞેય ગુનો (Cognizable Offence) થતો અટકાવવા માટે વોરંટ વિના ધરપકડ કરવાની સત્તા આપવામાં આવી છે.
જો પોલીસને વિશ્વસનીય માહિતી અથવા અન્ય આધારો પરથી એવું લાગે કે કોઈ વ્યક્તિ સંજ્ઞેય ગુનો કરવાની તૈયારીમાં છે અને તે ગુનો અન્ય રીતે અટકાવી શકાય તેમ નથી, તો કાયદાની જોગવાઈઓ મુજબ એહતિયાતના પગલાં લઈ શકાય છે.
આવી ધરપકડનો હેતુ કોઈ વ્યક્તિને સજા કરવાનો નહીં, પરંતુ સંભવિત ગુનો થતો અટકાવવાનો અને કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવવાનો છે. કલમ 170 હેઠળ ધરપકડ કરાયેલી વ્યક્તિને સામાન્ય રીતે 24 કલાકથી વધુ સમય સુધી અટકાયતમાં રાખી શકાતી નથી, સિવાય કે અન્ય કાયદાકીય જોગવાઈઓ લાગુ પડતી હોય.
24 કલાકમાં મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ રજૂ કરવાની જોગવાઈ
આ પ્રકારની અટકાયત બાદ પોલીસને કાયદામાં નિર્ધારિત સમયમર્યાદાનું પાલન કરવું પડે છે. સંબંધિત વ્યક્તિને 24 કલાકની અંદર કાર્યપાલક મેજિસ્ટ્રેટ (Executive Magistrate) સમક્ષ રજૂ કરવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી શકે છે.
અહીં નોંધવું જરૂરી છે કે BNSSની કલમ 170 હેઠળની અટકાયત અને શાંતિ જાળવવા માટેની બોન્ડ પ્રક્રિયા અલગ કાયદાકીય જોગવાઈઓ સાથે જોડાયેલી છે. શાંતિ જાળવવા માટે સુરક્ષા માગવાની કાર્યવાહી BNSSની કલમ 126 હેઠળ થઈ શકે છે. આ પ્રક્રિયામાં સંબંધિત વ્યક્તિ પાસેથી શાંતિ જાળવવા માટે બાંયધરીપત્ર (Bond) માગવામાં આવી શકે છે.
મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષની કાર્યવાહી અને જરૂરી કાયદાકીય શરતો પૂર્ણ થયા બાદ વ્યક્તિને મુક્ત કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવી શકે છે. જોકે, મુક્તિ આપમેળે થઈ જાય એવું નથી; તે કેસની હકીકતો અને લાગુ પડતી કાયદાકીય પ્રક્રિયા પર આધાર રાખે છે.
CJPના પ્રદર્શન પર પોલીસની કાર્યવાહીથી ચર્ચા
કોકરોચ જનતા પાર્ટીએ જંતર-મંતર ખાતે વિરોધ પ્રદર્શન ચાલુ રાખવાની જાહેરાત કર્યા બાદ ત્રણેય નેતાઓની અટકાયતને લઈને ચર્ચા શરૂ થઈ છે. પોલીસની કાર્યવાહી પાછળ કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવવાનો હેતુ હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે. હવે કોર્ટ સમક્ષ રજૂઆત દરમિયાન પોલીસ કયા કાયદાકીય આધાર પર કાર્યવાહી કરી રહી છે અને મેજિસ્ટ્રેટ શું નિર્ણય લે છે, તેના પર આગળની સ્થિતિ નિર્ભર રહેશે.

