‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ ખૂલતાં 11 ભારતીય જહાજો કાચા તેલ અને ખાતર સાથે સુરક્ષિત રવાના
છેલ્લું અપડેટ : 23 Jun 2026
વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતા મધ્ય પૂર્વના સાંકડા દરિયાઈ માર્ગ 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' પરથી તણાવ હળવો થવાના સંકેતો મળી રહ્યા છે. આ આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ બંને તરફથી ખૂલી જતાં ભારત માટે મોટી રાહત થઈ છે. હાલમાં 11 ભારતીય જહાજો આ માર્ગ પરથી સુરક્ષિત રીતે પસાર થઈ ચૂક્યા છે, જ્યારે અન્ય 10 જહાજો હજુ પણ આગળ વધવા માટે રાહ જોઈ રહ્યા છે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જાયસ્વાલે જણાવ્યું છે કે, ભારતીય જહાજોની અવરજવર સતત ચાલુ છે અને મંત્રાલય સમગ્ર સ્થિતિ પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહ્યું છે.
શા માટે મહત્વનો છે હોર્મુઝ જળમાર્ગ?
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ એ વિશ્વનો એવો સંવેદનશીલ દરિયાઈ માર્ગ છે જ્યાંથી દુનિયાનો અંદાજે 20થી 25 ટકા કાચું તેલ અને બહુ મોટી માત્રામાં કુદરતી ગેસ પસાર થાય છે. સાઉદી અરેબિયા, ઈરાન, ઈરાક, યુએઈ, કુવૈત અને કતાર જેવા ખાડી દેશોનું તેલ આ જ રસ્તે થઈને વિશ્વ બજારમાં પહોંચે છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું 80થી 85 ટકા તેલ આ જ રૂટ પરથી આયાત કરે છે.
ભારતીય જહાજોની સફળ યાત્રા અને ગુજરાત કનેક્શન
ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા ત્રણ વિશાળ ક્રૂડ ઓઈલ ટેન્કર્સ – ‘દેશ વૈભવ’, ‘દેશ વિભોર’ અને ‘સનમાર હેરાલ્ડ’ સફળતાપૂર્વક હોર્મુઝ પાર કરી ચૂક્યા છે. આ જહાજો પર કુલ 8 લાખ 60 હજાર મેટ્રિક ટનથી વધુ કાચું તેલ લદાયેલું છે અને તેના પર 94 ભારતીય નાવિકો સવાર છે. આ ઉપરાંત, વિદેશી ધ્વજ ધરાવતા એક એલપીજી કેરિયર, એક ક્રૂડ ઓઈલ ટેન્કર અને છ બલ્ક કેરિયર્સ પણ ભારત માટે અનાજ અને ફર્ટિલાઈઝર લઈને આવી રહ્યા છે.
ખાતરની આયાત અને કૃષિ સુરક્ષા
માત્ર તેલ જ નહીં, પરંતુ ભારતની ખાદ્ય સુરક્ષા માટે જરૂરી એવા ખાતરની આયાત પણ આ જ માર્ગે થઈ રહી છે. રસાયણ અને વેરહાઉસ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, યુરિયા, ડીએપી (DAP) અને સલ્ફર લઈને ચાર જહાજો હોર્મુઝ પાર કરી ચૂક્યા છે. આ જહાજો આંધ્રપ્રદેશના કૃષ્ણાપટ્ટનમ, કાકીનાડા, ઓડિશાના પારાદીપ અને ગુજરાતના મુંદ્રા બંદર પર પહોંચી રહ્યા છે. ખરીફ સીઝન શરૂ થાય તે પહેલાં ખેડૂતો માટે ખાતરનો પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવો અત્યંત જરૂરી છે.
ભારતનો બેકઅપ પ્લાન અને ભવિષ્યનો પડકાર
આ ઘટનાક્રમ ભારતની દરિયાઈ સુરક્ષા અને મજબૂત કૂટનીતિ દર્શાવે છે. સરકાર ભારતીય શિપિંગ કંપનીઓ સાથે સતત સંપર્કમાં છે. જોકે, હોર્મુઝમાં ટ્રાફિક પુનઃસ્થાપિત થયો હોવા છતાં 10 ભારતીય જહાજો હજી પણ રાહ જોઈ રહ્યા છે કારણ કે સુરક્ષાની સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે સ્થિર થઈ નથી. લાંબા ગાળે ભારતે તેલની આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે સ્થાનિક ઉત્પાદન વધારવા અને ગ્રીન એનર્જી તરફ ઝડપથી આગળ વધવું પડશે.
