કેટલા શિક્ષિત યુવાનો બની શકશે ટુરિસ્ટ ગાઈડ? તેમના માટે કેવી રીતે ઉભા થશે નોકરીના વિકલ્પો?
છેલ્લું અપડેટ : 01 Feb 2026
દેશના શિક્ષિત યુવાનો માટે બજેટ 2026 નવી આશા લાવ્યું છે. લોકસભામાં તેમનું નવમું બજેટ રજૂ કરતા, કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે પર્યટન ઉદ્યોગમાં રોજગાર અંગે એક મોટી જાહેરાત કરી છે. આ જાહેરાતનો સીધો લાભ એવા યુવાનોને થશે જેઓ મુસાફરી, પ્રકૃતિ અને લોકો સાથે જોડાયને કામ કરવા માંગે છે. સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે ભવિષ્યમાં 10,000 નવા ટુરિસ્ટ ગાઈડને તૈયાર કરવામાં આવશે.
સરકારની આ યોજના હેઠળ દેશભરના 10,000 શિક્ષિત યુવાનોને ટુરિસ્ટ ગાઈડ તરીકે ટ્રેનિંગ આપવામાં આવશે. આ ટ્રેનિંગ ખાસ કરીને ભારતના પ્રખ્યાત પર્યટન સ્થળો પર આપવામાં આવશે. આનો સ્પષ્ટ અર્થ એ છે કે હજારો યુવાનોને પર્યટન ક્ષેત્રમાં સીધી રોજગારી મળશે. આ યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર ગાઈડની સંખ્યા વધારવાનો નથી, પરંતુ ટ્રેનિંગ પામેલા અને જાણકાર ગાઈડ તૈયાર કરવાનો પણ છે જે ભારત અને વિદેશના પ્રવાસીઓને વધુ સારો અનુભવ પ્રદાન કરી શકે.
12 અઠવાડિયાનો ખાસ ટ્રેનિંગ કોર્સ
નાણામંત્રીએ જાહેરાત કરી કે સરકાર IIM જેવી અગ્રણી સંસ્થાઓ સાથે મળીને 12 અઠવાડિયાનો પ્રમાણભૂત અને હાઈ ક્વોલિટીવાળો ટ્રેનિંગ કોર્સ શરૂ કરશે. આ કોર્સ હાઈબ્રિડ મોડમાં હાથ ધરવામાં આવશે, જેમાં થોડું શિક્ષણ ઓનલાઈન અને થોડું ઓફલાઈન આપવામાં આવશે. આ કોર્સ દ્વારા દેશના 20 મુખ્ય પ્રવાસન સ્થળોએ ગાઈડને અપસ્કિલ કરવામાં આવશે. તે ઈતિહાસ, સંસ્કૃતિ, સ્થાનિક ભાષાઓ, પર્યાવરણીય સમજ, પ્રવાસી વર્તન અને સલામતી જેવા આવશ્યક પાસાઓ શીખવશે.
નોકરીની તકો કેવી રીતે ખુલશે?
ટુરિસ્ટ ગાઈડ બનવાથી યુવાનો માટે વિવિધ પ્રકારની નોકરીની તકો ખુલશે. તેઓ સરકારી અને ખાનગી ટૂર કંપનીઓ સાથે કામ કરી શકે છે. તેમને હોટલ, ટ્રાવેલ એજન્સીઓ, એડવેન્ચર ટૂર ઓપરેટર અને ઓનલાઇન ટ્રાવેલ પ્લેટફોર્મમાં પણ કામની તકો મળશે.
સૌથી અગત્યનું, ઈકો ટુરિઝમ અને પ્રકૃતિ-આધારિત મુસાફરી પર વધતા ભાર સાથે ઈકો ટુરિસ્ટ ગાઈડની માંગ ઝડપથી વધશે. પર્વતો, જંગલો, તળાવો અને ટ્રેકિંગ રૂટ પર કામ કરતા ગાઈડ માટે આ એક સુવર્ણ તક હશે.
પર્વતીય રસ્તાઓ રોજગારને વેગ આપશે
બજેટમાં જમ્મુ અને કાશ્મીર, હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડમાં નવા પર્વતીય રસ્તાઓ બનાવવાનું પણ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. પૂર્વી ઘાટમાં અરાકુ ખીણ અને પશ્ચિમ ઘાટમાં પુડીગાઈ મલાઈ જેવા વિસ્તારોમાં પણ સસ્ટેનેબલ ટ્રેલ્સ વિકસાવવામાં આવશે. આ રસ્તાઓ સ્થાનિક યુવાનોને ટુરિસ્ટ ગાઈડ, ટ્રેક લીડર અને નેચર ગાઈડ તરીકે રોજગારની તકો પૂરી પાડશે, જેનાથી ગ્રામીણ અને ડુંગરાળ વિસ્તારોમાં રોજગાર વધશે.
વન્યજીવન પર્યટનમાં તકો
સરકારે વન્યજીવન પર્યટનને પ્રોત્સાહન આપવાની યોજનાઓ પણ જાહેર કરી છે. આ પહેલ હેઠળ ઓડિશા, કર્ણાટક અને કેરળમાં પુલિકટ તળાવની આસપાસ કાચબાના ટ્રેલ્સ, નેસ્ટિંગ સાઈટ્સ અને બર્ડ વોચિંગ ટ્રેલ્સ વિકસાવવામાં આવશે. આ સ્થળોએ પ્રકૃતિ, પક્ષીઓ અને વન્યજીવનનું ઊંડું જ્ઞાન ધરાવતા ગાઈડની જરૂર પડશે. આ પર્યાવરણ પ્રત્યે સભાન યુવાનો માટે રોજગારની નવી તકો ખોલશે.
