બે જણાએ નોકરી બદલી ને ધ્રૂજી ગયા દુનિયાભરના શેરબજાર! આખરે કોણ છે આ ધુરંધરો?
છેલ્લું અપડેટ : 26 Jun 2026
આજના સમયમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ને ભવિષ્યની સૌથી મોટી ક્રાંતિ (Revolution) માનવામાં આવી રહી છે. અમેરિકાથી લઈને ચીન અને ભારત સુધીના દેશો તેમજ મોટી ટેક કંપનીઓ આ સેક્ટરમાં અબજો ડોલરનું રોકાણ (Investment) કરી રહી છે. પરંતુ 22 જૂનના રોજ બનેલી એક અભૂતપૂર્વ ઘટનાએ સમગ્ર ગ્લોબલ માર્કેટને હચમચાવી દીધું છે. માત્ર બે દિગ્ગજ AI વૈજ્ઞાનિકોએ ગૂગલ (Google) છોડતાં જ તેની પેરેન્ટ કંપની આલ્ફાબેટ (Alphabet) ના માર્કેટ કેપમાંથી આશરે 250 થી 270 અબજ ડોલર સાફ થઈ ગયા.
આ ક્રેશ (Market Crash) ની અસર એટલી ગંભીર હતી કે એનવીડિયા (NVIDIA) ને 200 અબજ ડોલરનું નુકસાન થયું, એમેઝોન 5% અને મેટા 2% જેટલા તૂટ્યા. એટલું જ નહીં, આ આંચકાને કારણે એલન મસ્ક (Elon Musk) પણ ટ્રિલિયોનેર (Trillionaire) ની રેસમાંથી બહાર થઈ ગયા અને તેમની કંપની સ્પેસએક્સ (SpaceX) ના શેરોમાં 16% નો મોટો કડાકો બોલાયો હતો.
કોણ છે આ બે વૈજ્ઞાનિકો, જેમણે બજાર હલાવી દીધું?
રોકાણકારો (Investors) નો ભરોસો તોડનાર અને આ વૈશ્વિક આર્થિક ઉથલપાથલ પાછળ ગુગલના બે ટોપ રિસર્ચર્સ (Top Researchers) નો હાથ હતો:
નોમ શઝીર (Noam Shazeer): 2017 ના એ ઐતિહાસિક 'ટ્રાન્સફોર્મર રિસર્ચ પેપર' (Transformer Research Paper) ના તેઓ કો-રાઇટર (Co-writer) હતા, જે ટેકનોલોજી આજે ChatGPT, Gemini અને Claude જેવા તમામ એડવાન્સ્ડ AI મોડલ્સનો પાયો (Foundation) છે. તેમણે ગુગલ છોડીને ઓપનએઆઈ (OpenAI) જોઈન કરી લીધું છે. ખાસ વાત એ છે કે 2 વર્ષ પહેલાં જ ગૂગલે તેમને પોતાની કંપનીમાં પાછા લાવવા માટે 2.7 અબજ ડોલરની ડીલ કરી હતી.
જ્હોન જમ્પર (John Jumper): ગુગલ ડીપમાઈન્ડ (Google DeepMind) ના પ્રખ્યાત વૈજ્ઞાનિક અને કેમિસ્ટ્રીમાં નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા જ્હોન જમ્પરે પણ ગુગલને અલવિદા કહીને પ્રતિસ્પર્ધી કંપની એન્થ્રોપિક (Anthropic) જોઈન કરવાનો નિર્ણય કર્યો.
આ બંને ઉપરાંત જેમિની (Gemini) પ્રોજેક્ટ સાથે જોડાયેલા અન્ય બે વરિષ્ઠ વૈજ્ઞાનિકો જોનાસ એડલર અને એલેક્ઝાન્ડર પ્રિટ્ઝેલે પણ રાજીનામું આપીને એન્થ્રોપિક જોઈન કરવાની જાહેરાત કરી છે.
માત્ર બે કર્મચારીઓ બદલાવાથી આટલું મોટું નુકસાન કેમ?
કોઈ સામાન્ય કર્મચારી કંપની છોડે તો શેરબજાર પર અસર થતી નથી, પરંતુ નોમ અને જ્હોન AI ઇન્ડસ્ટ્રીના એવા ગણતરીના ભેજાં છે જેના દમ પર આખી ઇન્ડસ્ટ્રી ટકેલી છે.
વિશ્વાસનું સંકટ (Confidence Crisis): રોકાણકારોમાં એવો નકારાત્મક સંદેશ (Negative Message) ગયો કે જો ગુગલ જેવી જાયન્ટ કંપની પણ પોતાના ટોપ ટેલેન્ટ (Top Talent) ને સાચવી શકતી નથી, તો તે ભવિષ્યની AI રેસમાં પાછળ રહી જશે.
પ્રાઇવેટ કંપનીઓને ફાયદો: આ ઘટનામાં ગુગલના શેર તૂટ્યા, પરંતુ ઓપનએઆઈ (OpenAI) અને એન્થ્રોપિક (Anthropic) ને મોટો ફાયદો થયો. આ બંને હજુ પ્રાઇવેટ કંપનીઓ (Private Companies) હોવાથી સ્ટોક માર્કેટમાં લિસ્ટેડ નથી, તેથી રોકાણકારો તેના શેર વેચી શકતા નથી.
AI બબલ? રોકાણકારોને સતાવી રહ્યો છે આ મોટો ડર
આ ઘટનાએ માત્ર ટેલેન્ટ વોર (Talent War) જ નહીં, પરંતુ AI બિઝનેસ મોડલ પર પણ મોટા પ્રશ્નાર્થ ચિહ્નો ઉભા કર્યા છે:
અબજોનું રોકાણ, પણ કમાણી ક્યાં?: માઈક્રોસોફ્ટ, ગુગલ, મેટા અને એમેઝોન જેવી કંપનીઓ અબજો ડોલર ખર્ચીને મોટા ડેટા સેન્ટર્સ (Data Centers) બનાવી રહી છે અને લાખો GPU ખરીદી રહી છે. પરંતુ તે ગણતરીમાં નફો (Revenue/Profit) હજુ દેખાતો નથી.
ઓછો યુઝર બેઝ: ઓપનએઆઈ ના સોરા મોડલ (Sora Model) પર પણ યુઝર્સની એક્ટિવિટી (User Activity) અપેક્ષા કરતાં ઓછી જોવા મળી છે.
આ શાર્પ માર્કેટ ક્રેશ (Sharp Market Crash) સાબિત કરે છે કે AI ની રેસ માત્ર ટેકનોલોજી પૂરતી મર્યાદિત નથી. આ લડાઈ શ્રેષ્ઠ ટેલેન્ટ, રોકાણકારોના ભરોસા અને ટેકનોલોજીને નફાકારક બિઝનેસ મોડલ (Profitable Business Model) માં બદલવાની છે. જો આ ટેકનોલોજી યોગ્ય કમાણી નહીં કરાવી આપે, તો આ બૂમ (AI Boom) ઇતિહાસના સૌથી મોટા ટેક બબલ (Tech Bubble) માં ફેરવાઈ શકે છે.