ફ્લેટ માલિકોને મોટી રાહત: Redevelopmentમાં મળેલા નવા ઘર પર કોઈ ટેક્સ ચૂકવવો પડશે નહીં
છેલ્લું અપડેટ : 17 Apr 2025
જો તમારો ફ્લેટ કે પછી હાઉસિંગ સોસાયટી Redevelopment માટે જઈ રહી છે અને તમને જૂના ફ્લેટના બદલામાં નવો ફ્લેટ મળી રહ્યો છે, તો આ સમાચાર તમારા માટે મોટી રાહત લઈને આવ્યા છે. આવકવેરા અપીલ ટ્રિબ્યુનલ (ITAT) ના તાજેતરના નિર્ણય અનુસાર, આવા કિસ્સાઓમાં, નવો ફ્લેટ મેળવવા પર કોઈ કર ચૂકવવો પડશે નહીં.
શું છે આખો મામલો?
અનિલ દત્તારામ પિટાલે નામના વ્યક્તિએ 1997-98માં મુંબઈમાં એક ફ્લેટ ખરીદ્યો હતો. બાદમાં તેમની સોસાયટીએ એક ડેવલપર સાથે Redevelopment કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા. આ કરાર હેઠળ, પિટાલેએ પોતાનો જૂનો ફ્લેટ સોંપી દીધો અને બદલામાં તેને ડિસેમ્બર 2017 માં એક નવો ફ્લેટ મળ્યો.
કર વિભાગે આ વ્યવહારને 'અન્ય સ્ત્રોતોમાંથી થતી આવક' જેટલો જ કરપાત્ર માન્યો. વિભાગે જૂના ફ્લેટની કિંમત અને નવા ફ્લેટની સ્ટેમ્પ ડ્યુટી મૂલ્ય (₹૧૯.૭૪ લાખ) વચ્ચેના તફાવતને કરવેરાના દાયરામાં લાવ્યો.
ITAT એ શું કહ્યું?
અનિલ ટેક્સનો મામલો મુંબઈ ITAT બેન્ચ સમક્ષ લઈ ગયા. આમાં બી.આર. બાસ્કરન (એકાઉન્ટન્ટ સભ્ય) અને સંદીપ ગોસાઈન ન્યાયિક સભ્ય હતા. ITAT બેન્ચે સ્પષ્ટતા કરી કે આ વ્યવહાર ભેટની શ્રેણીમાં આવતો નથી અને કલમ 56(2)(x) હેઠળ કરપાત્ર નથી.
બેન્ચે પોતાના ચુકાદામાં કહ્યું, 'જૂના ફ્લેટના અધિકારો સમાપ્ત કરવા અને બદલામાં નવો ફ્લેટ મેળવવો એ ફક્ત એક વિનિમય છે.' આને મફતમાં મેળવેલી મિલકત ગણી શકાય નહીં.
ITAT એ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે જો કર લાદવો હોય, તો તેને 'અન્ય સ્ત્રોતોમાંથી આવક' તરીકે નહીં પણ મૂડી લાભ તરીકે ગણવો જોઈએ. અને આવા કિસ્સાઓમાં, કલમ 54 હેઠળ કર મુક્તિ ઉપલબ્ધ છે, જે કર જવાબદારીને શૂન્ય કરે છે.
આ નિર્ણયની શું અસર થશે?
કર નિષ્ણાતો માને છે કે આ નિર્ણયથી હજારો ફ્લેટ માલિકોને રાહત મળી શકે છે જેઓ પુનર્વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સમાં સામેલ છે. હવે જૂના ફ્લેટના બદલામાં નવો ફ્લેટ લેવા પર કર લાગશે નહીં. પરંતુ જો ભવિષ્યમાં તે નવો ફ્લેટ વેચાય છે, તો તેના પર ચોક્કસપણે મૂડી લાભ કર લાદવામાં આવી શકે છે.
કર નિષ્ણાતો કહે છે કે કલમ 56(2)(x) ભેટોને લાગુ પડે છે, આવા એક્સચેન્જ સોદાઓને નહીં. ITATનો નિર્ણય કરવેરા નિયમોનું યોગ્ય અર્થઘટન કરે છે અને ભવિષ્યમાં ફ્લેટ માલિકોને કર વિવાદોમાંથી રાહત આપશે.
શું તમને પણ લાભ મળશે?
જો તમે તમારા જૂના ફ્લેટની જગ્યાએ Redevelopmentમાં નવો ફ્લેટ ખરીદી રહ્યા છો અને તેમાં 'પૈસાનો કોઈ વ્યવહાર' થયો નથી, તો તમારે કોઈ ટેક્સ ચૂકવવો પડશે નહીં. આને ફક્ત વિનિમય પર આધારિત સોદો ગણવામાં આવશે, ભેટ કે મિલકતની ખરીદી નહીં. આવી સ્થિતિમાં, ITATનો આ નિર્ણય તમને સંપૂર્ણપણે કરમુક્ત રાહત આપે છે.
Redevelopment દ્વારા નવું ઘર ખરીદવું કરમુક્ત ગણવામાં આવશે, જ્યાં સુધી તે ફક્ત જૂના ઘરના બદલામાં જ ખરીદવામાં આવે. ભવિષ્યમાં તમે નવું ઘર વેચો ત્યારે જ ટેક્સ લાગુ થશે. અને છતાં મુક્તિ મેળવવાના રસ્તા હજુ પણ ખુલ્લા છે.
