સાઉથ કોરિયાના શેરબજારમાં ભૂકંપ: KOSPI 10 % તૂટ્યો, ટ્રેડિંગ રોકવું પડ્યું!
છેલ્લું અપડેટ : 23 Jun 2026
વૈશ્વિક શેરબજાર (global share market) માંથી એક ખુબ જ મોટા અને ચિંતાજનક સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. એશિયાના સૌથી મજબૂત શેરબજારોમાંના એક એવા દક્ષિણ કોરિયા (South Korea) ના પ્રમુખ સ્ટોક ઇન્ડેક્સ કોસ્પી (KOSPI) માં ૧૦ ટકાનો મોટો કડાકો બોલાઈ ગયો છે. આ ભયંકર મંદીના કારણે માર્કેટમાં હાહાકાર મચી ગયો છે અને ગભરાટમાં થઈ રહેલી વેચવાલી (panic selling) ને રોકવા માટે કોરિયા એક્સચેન્જે આખા બજારમાં 'સર્કિટ બ્રેકર' (circuit breaker) લગાવવું પડ્યું હતું, જેના કારણે ૨૦ મિનિટ માટે ટ્રેડિંગ (trading) સંપૂર્ણપણે ઠપ થઈ ગયું હતું.
બજારમાં આવેલા આ ભૂકંપથી વૈશ્વિક સ્તરે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) સેક્ટર અને ટેક શેરોમાં ચાલી રહેલી તેજી હવે નબળી પડી રહી હોવાની ચિંતાઓ તેજ બની છે. આ આંચકામાં દિગ્ગજ કંપની સેમસંગ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ (Samsung Electronics) ના શેર પણ ૧૦% થી વધુ તૂટ્યા છે.
રેકોર્ડ હાઈ (Record High) પર પહોંચ્યા બાદ જોરદાર પ્રોફિટ બુકિંગ
બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, ચાલુ જૂન ૨૦૨૬ ના મહિનામાં જ કોસ્પી ઇન્ડેક્સે ઘણી વખત પોતાના ઓલ-ટાઇમ હાઈ (all-time high) રેકોર્ડ સ્તરને સ્પર્શ કર્યો હતો. ઇરાન યુદ્ધ જેવી ગંભીર ભૌગોલિક-રાજકીય અનિશ્ચિતતાઓ (geo-political uncertainties) ને નજરઅંદાજ કરીને રોકાણકારો બજારને ઉપર લઈ જઈ રહ્યા હતા.
પરંતુ, આજના કડાકાએ સાબિત કરી દીધું છે કે દુનિયામાં અત્યાર સુધી સૌથી શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરી રહેલા આ માર્કેટમાં અસ્થિરતા (volatility) કેટલી હદે વધી ગઈ છે. કોસ્પી ઇન્ડેક્સ આજે એક જ દિવસમાં ૯૧૦.૭૧ પોઈન્ટ્સ (૯.૯૯%) ના મોટા ગોતા સાથે ૮,૨૦૩.૮૪ ના સ્તર પર બંધ રહ્યો હતો.
માર્કેટ ક્રેશ થવાના મુખ્ય કારણો (Why KOSPI Crashed?)
દક્ષિણ કોરિયાના બજારમાં આ સુનામી આવવા પાછળ કેટલાક વૈશ્વિક અને સ્થાનિક પરિબળો જવાબદાર છે:
અમેરિકી ટેક માર્કેટની અસર: સોમવારે અમેરિકન શેરબજાર (US Market) માં ટેક અને આઈટી શેરોમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, ખાસ કરીને સ્પેસએક્સ (SpaceX) ના શેર તૂટ્યા હતા. તેની સીધી અસર એશિયન માર્કેટો પર પડી છે.
વિદેશી રોકાણકારોની ભારે વેચવાલી: વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FIIs) એ કોસ્પીમાંથી એક જ દિવસમાં ૪ લાખ કરોડ વૉન (આશરે ૨.૬ અબજ ડોલર) કરતાં વધુ રકમના શેર વેચી મારીને આઉટફ્લો (outflow) વધાર્યો હતો.
લીવરેજ્ડ ઈટીએફ (Leveraged ETFs) નો ખતરો: સેમીકન્ડક્ટર અને ચિપ મેન્યુફેક્ચરિંગ કંપનીઓ સાથે જોડાયેલા હાઈ-રિસ્ક લીવરેજ્ડ એક્સચેન્જ ٹ્રેડેડ ફંડ્સ (ETFs) એ બજારના ઉતાર-ચઢાવને વધુ હિંસક બનાવી દીધો છે. નાણાકીય નિયામકો (financial regulators) પણ હવે આવા જોખમી પ્રોડક્ટ્સને મંજૂરી આપવા બદલ ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.
રીટેલ ઇન્વેસ્ટર્સનું વધતું દેવું (Retail Investors' Leverage)
બજારમાં તેજી જોઈને દક્ષિણ કોરિયાના સામાન્ય ઘરગથ્થુ રોકાણકારો એટલે કે રીટેલ ઇન્વેસ્ટર્સે (retail investors) શેર ખરીદવા માટે ભારે ઉધાર નાણાં (margin loans) લીધા હતા. કોરિયા ફાઇનાન્સિયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ એસોસિએશનના આંકડા મુજબ, આ મહિને માર્જિન ડેટ રેકોર્ડ ૩૮.૫ લાખ કરોડ વૉન પર પહોંચી ગયું હતું. જ્યારે માર્કેટ ઘટવાનું શરૂ થયું ત્યારે આ લિક્વિડિટી (liquidity) અને ડેરિવેટિવ્ઝ પોઝિશનના કારણે ઘટાડો વધુ ઝડપી બન્યો હતો.
બીજી તરફ, આઈટી ચિપ બનાવતી કંપની 'SK હાઈનિક્સ' (SK Hynix) ના શેરોમાં સતત ૮ દિવસ સુધી ૨% થી વધુનો વધારો થતાં આ વર્ષે તેનો કુલ ગ્રોથ ૩૫૦% સુધી પહોંચી ગયો હતો, જે માર્કેટ ઓવરહીટિંગ (overheating) તરફ ઈશારો કરતો હતો.
ફાયનાન્સિયલ રેગ્યુલેટર એક્શનમાં (Regulatory Steps)
કોસ્પીનો વોલેટિલિટી ઇન્ડેક્સ (VIX) અત્યારે ૯૦ ની નજીક પહોંચી ગયો છે, જે બજારમાં અતિશય ડરનો માહોલ દર્શાવે છે. કોરિયાના ગવર્નર લી ચાન-જિને એક ઇમરજન્સી બ્રીફિંગ (emergency briefing) માં જણાવ્યું હતું કે, અધિકારીઓ સેમસંગ અને SK હાઈનિક્સ જેવા હેવીવેઇટ શેરોને ટ્રેક કરતા ETFs માં થતા નુકસાનને મર્યાદિત કરવા માટે ટૂંક સમયમાં જ માર્કેટ સ્ટેબિલાઇઝેશન સ્ટેપ્સ (stability steps) એટલે કે સ્થિરતાના કડક પગલાં લાગુ કરવા પર વિચાર કરી રહ્યા છે.
