VIDEO: કાચા તેલના ભાવમાં ભડકો! ટ્રમ્પની ‘નવી’ માંગથી હોર્મુઝ ખુલવાની આશાઓ નીકળી ઠગારી
વૈશ્વિક બજાર (Global Market) માં કચા તેલના ભાવ (Crude Oil Prices) માં ફરી એકવાર મોટો ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે. અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ (Donald Trump) ના ઈરાન પ્રત્યેના આકરા વલણ અને નવી શરતોને કારણે 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' (Strait of Hormuz) ખોલવાની શક્યતાઓ પર ગ્રહણ લાગી ગયું છે. આ તણાવના કારણે બેંચમાર્ક બ્રિન્ટ ક્રૂડ (Brent Crude) ના ભાવ ફરીથી બેરલ દીઠ $૯૦ પ્રતિ બેરલની નજીક પહોંચી ગયા છે.
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ૫ ટકાનો ઉછાળો
મધ્ય પૂર્વમાં વધતી ભૌગોલિક-રાજકીય અસ્થિરતા (Geopolitical Instability) ની સીધી અસર તેલ બજાર પર પડી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બ્રિન્ટ ક્રૂડ ઓઈલ લગભગ ૫ ટકા વધીને $૮૭.૭૨ પ્રતિ બેરલ પર બંધ થયું હતું. સતત ત્રીજા દિવસે કાચા તેલમાં તેજી જોવા મળી છે.
તેલના ભાવ વધવાથી ભારત જેવા તેલ આયાતકાર દેશોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલ (Petrol & Diesel Rates) સસ્તા થવાની આશાઓને ભારે ફટકો પડ્યો છે.
ટ્રમ્પની વળતરની 'નવી' માંગથી સ્થિતિ વણસી
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ 'ટ્રુથ સોશિયલ' (Truth Social) પર ઈરાન પાસે ભૂતકાળના તમામ સૈન્ય સંઘર્ષોમાં માર્યા ગયેલા લોકો માટે યુદ્ધ વળતર (War Compensation) ની કડક માંગ કરી છે. ટ્રમ્પે જણાવ્યું છે કે તેમના પ્રતિનિધિઓ ભવિષ્યની તમામ શાંતિ વાટાઘાટો (Peace Talks) માં આ શરતને મજબૂતીથી સામે રાખશે.
આ વિવાદ એવા સમયે ઉભો થયો છે જ્યારે ઈરાને ભૂતકાળમાં થયેલા નુકસાન માટે અમેરિકા પાસે $૩૦૦ અબજ ($300 Billion) નું ફંડ આપવાની જૂની માંગણી દોહરાવી હતી.
શું છે $૩૦૦ અબજ ડોલરનો વિવાદ?
અહેવાલો અનુસાર, ઈરાનના પુનઃનિર્માણ માટે $૩૦૦ અબજ ડોલરના ફંડનો પ્રસ્તાવ એ ૧૪-મુદ્દાના MOU નો એક ભાગ હતો, જેના પર જૂન મહિનામાં ફ્રાન્સમાં યોજાયેલી G7 સમિટ (G7 Summit) દરમિયાન ટ્રમ્પે પોતે હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. જોકે, હવે ટ્રમ્પે તે સ્વીકૃતિ બાદ ઈરાન પાસેથી સામેથી વળતરની નવી માંગણી મુકતા બંને દેશો વચ્ચેનો ડેડલોક (Deadlock) વધુ ગંભીર બન્યો છે.
જ્યાં સુધી અમેરિકી નાકાબંધી નહીં હટે, હોર્મુઝ નહીં ખુલે: ઈરાન
ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઇસ્માઇલ બઘાઇ (Esmaeil Baghaei) એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જોકે ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે આ દરિયાઈ માર્ગના સંચાલન અંગે વાટાઘાટો ચાલુ છે, પરંતુ જ્યાં સુધી અમેરિકા ઈરાની બંદરો પરથી નૌકાદળની નાકાબંધી (Naval Blockade) સંપૂર્ણપણે દૂર નહીં કરે, ત્યાં સુધી સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ ખોલવામાં આવશે નહીં.
દરિયાઈ પરિવહન પર માસિક અસર (Impact on Shipping Traffic)
ઊર્જા ક્ષેત્રની વિશ્લેષણ સંસ્થા 'એનર્જી એસ્પેક્ટ્સ' (Energy Aspects) અનુસાર, હાલમાં આ મહત્વપૂર્ણ માર્ગ પરથી દૈનિક માત્ર ૫ જહાજો જ પસાર થઈ રહ્યા છે, જે જૂનમાં MOU સમયે સરેરાશ ૧૪ જહાજો હતા. જો આ માર્ગ લાંબો સમય બંધ રહેશે, તો વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા (Global Oil Supply Chain) અને ઈંધણ અનામત પર ઘેરી અસર પડશે.

