Bank New Rule: હવે રોજ જાહેર કરવા પડશે FDના નવા વ્યાજદર, સવારે 10 વાગ્યા સુધી મળી જશે માહિતી
છેલ્લું અપડેટ : 30 Sept 2026
બેંકમાં મોટી રકમની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (Fixed Deposit) કરાવનાર ગ્રાહકો માટે મહત્વના સમાચાર છે. 1 ઓક્ટોબર 2026થી બેન્કિંગ સિસ્ટમમાં બલ્ક એફડી (Bulk FD) અંગે નવા નિયમો લાગુ થવા જઈ રહ્યા છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)ના નવા નિયમો હેઠળ બેન્કોએ હવે દરેક કાર્યકારી દિવસે (Working Day) પોતાની વેબસાઇટ પર બલ્ક એફડી માટે લાગુ પડતી નવી વ્યાજદરો (Interest Rates) જાહેર કરવી પડશે.
આ નિયમનો મુખ્ય હેતુ મોટી રકમની થાપણો માટે વ્યાજદરમાં પારદર્શિતા (Transparency) વધારવાનો છે. એટલે કે ગ્રાહકોને બેન્કની શાખા પર જઈને અથવા કર્મચારી પાસે પૂછપરછ કરીને દર જાણવા માટે રાહ જોવી નહીં પડે. તેઓ બેન્કની વેબસાઇટ પરથી તે દિવસની લાગુ વ્યાજદરની માહિતી મેળવી શકશે.
દરેક કાર્યકારી દિવસે સવારે 10 વાગ્યા સુધી દર જાહેર કરવા પડશે
નવા નિયમ અનુસાર બેન્કોએ દરેક કાર્યકારી દિવસે સવારે 10:00 વાગ્યા સુધી બલ્ક એફડીની નવી વ્યાજદરો પોતાની વેબસાઇટ પર અપડેટ (Update) કરવાની રહેશે. RBIએ આ માટે 10 મિનિટની વધારાની છૂટ પણ આપી છે, એટલે કે બેન્કો સવારે 10:10 વાગ્યા સુધી આ માહિતી જાહેર કરી શકશે.
વેબસાઇટ પર જે વ્યાજદર જાહેર કરવામાં આવશે, તે દર તે દિવસે બલ્ક એફડી કરાવનારા ગ્રાહકો માટે લાગુ પડશે. આથી મોટી રકમની એફડી કરાવનારા ગ્રાહકોને દર અંગે વધુ સ્પષ્ટતા (Clarity) મળશે.
બલ્ક FD કોને કહેવાય છે?
નવા નિયમો મુખ્યત્વે બલ્ક ડિપોઝિટ (Bulk Deposit) એટલે કે મોટી રકમની એફડી માટે છે. સામાન્ય રીતે કોમર્શિયલ બેન્કોમાં (Commercial Banks) 3 કરોડ રૂપિયા અથવા તેનાથી વધુની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટને બલ્ક ડિપોઝિટની શ્રેણીમાં ગણવામાં આવે છે.
જો કોઈ ગ્રાહકે સામાન્ય રકમની એફડી કરાવી હોય અથવા નાની રકમ જમા કરી હોય, તો આ નિયમથી તેની હાલની એફડીની વ્યાજદર અથવા અન્ય શરતો પર સીધી અસર નહીં થાય.
એક જ બેન્કની શાખાઓમાં અલગ-અલગ દર નહીં ચાલે
નવા નિયમોમાં બીજી મહત્વની જોગવાઈ પણ કરવામાં આવી છે. ઘણી વખત મોટી રકમની એફડી માટે એક જ બેન્કની અલગ-અલગ શાખાઓ (Branches) અલગ વ્યાજદર ઓફર કરતી હોવાની સ્થિતિ જોવા મળતી હતી.
હવે સમાન રકમ અને સમાન સમયગાળા (Tenure) માટે એક જ દિવસે કરવામાં આવતી બલ્ક એફડીમાં બેન્કની અલગ શાખાઓ મનસ્વી રીતે (Arbitrarily) અલગ-અલગ વ્યાજદર ઓફર કરી શકશે નહીં. જોકે, લિક્વિડિટી કવરેજ રેશિયો (Liquidity Coverage Ratio - LCR) સાથે જોડાયેલી કેટલીક વિશેષ પરિસ્થિતિઓમાં અલગ દરની મંજૂરી હોઈ શકે છે.
મોટી રકમના રોકાણકારોને થશે વધુ પારદર્શિતા
આ ફેરફારથી મોટી રકમ બેન્કમાં જમા કરાવનારા ગ્રાહકો અને સંસ્થાઓ (Institutions)ને દરોની સરખામણી કરવામાં સરળતા રહેશે. તેઓ રોજની અપડેટ થયેલી માહિતી જોઈને પોતાના રોકાણ અંગે નિર્ણય લઈ શકશે.
આ ઉપરાંત ગ્રાહકોને માત્ર વ્યાજદર જાણવા માટે અલગ-અલગ બેન્ક શાખાઓની મુલાકાત લેવાની અથવા બેન્ક કર્મચારીઓ સાથે દર અંગે વાટાઘાટ (Negotiation) કરવાની જરૂરિયાત પણ ઘટી શકે છે.
બેન્કિંગ વ્યવસ્થામાં પારદર્શિતા વધારવાનો પ્રયાસ
RBIના આ પગલાનો હેતુ બલ્ક ડિપોઝિટ માર્કેટમાં વધુ પારદર્શક અને વ્યવસ્થિત પ્રક્રિયા (Transparent Process) ઊભી કરવાનો છે. દરો વેબસાઇટ પર જાહેર થવાથી ગ્રાહકોને એક જ જગ્યાએ માહિતી મળી શકશે અને બેન્કો માટે પણ જાહેર કરાયેલા દર મુજબ વ્યવહાર કરવો વધુ સ્પષ્ટ બનશે.
જોકે, આ નિયમ મુખ્યત્વે મોટી રકમની બલ્ક એફડી માટે છે. સામાન્ય ગ્રાહકોની નાની કે નિયમિત ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ પર તેની સીધી અસર થવાની નથી.
