VIDEO: ચોખાના ઉત્પાદનમાં 1 કરોડ ટનનો ઘટાડો! 20 વર્ષમાં સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચવાની શક્યતા
છેલ્લું અપડેટ : 19 Sept 2026
ચાલુ ખરીફ (Kharif) સિઝનમાં ઓછો વરસાદ, ચોખાના વાવેતર વિસ્તારમાં ઘટાડો અને તાપમાનમાં અચાનક ફેરફારના કારણે દેશમાં ચોખાના ઉત્પાદન પર મોટી અસર થવાની ધારણા છે. ચોખાનું ઉત્પાદન 20 વર્ષના રેકોર્ડ નીચા સ્તરે પહોંચી શકે છે. જોકે, સરકાર પાસે રહેલા મજબૂત બફર સ્ટોક (Buffer Stock)ને કારણે દેશમાં ચોખાની અછત સર્જાવાની શક્યતા ઓછી છે. બીજી તરફ, ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થવા છતાં ચોખાની નિકાસ (Export) ચાલુ રહેવાની ધારણા છે.
1 કરોડ ટન ઉત્પાદન ઘટવાની શક્યતા
ચોખાના વેપારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, કાપણીની મોસમ દરમિયાન સામાન્ય કરતાં ઓછા વરસાદને કારણે પાકને નુકસાન થયું છે. ચોખા નિકાસકારોના સંગઠનના અંદાજ પ્રમાણે, ઓછા વરસાદના કારણે દેશમાં ચોખાનું ઉત્પાદન આશરે 1 કરોડ ટન ઘટી શકે છે. ગયા વર્ષે નોંધાયેલા 154 મિલિયન ટનના રેકોર્ડ ઉત્પાદનની સરખામણીએ આ આશરે 6.5 ટકાનો ઘટાડો છે. 2009-10માં અલ નીનો (El Nino)ના કારણે ઉત્પાદન ઘટ્યા બાદ આ સૌથી મોટા ઘટાડાઓમાંનો એક બની શકે છે.
અમેરિકાના અંદાજમાં પણ ઘટાડો
અમેરિકાના કૃષિ વિભાગ (US Department of Agriculture)એ પણ ભારતમાં ચોખાના ઉત્પાદન અંગે ઘટાડાનું અનુમાન વ્યક્ત કર્યું છે. ઓગસ્ટના રિપોર્ટમાં 2026-27 સીઝન માટે ભારતમાં ચોખાનું ઉત્પાદન 150 મિલિયન ટન રહેવાનો અંદાજ મૂકવામાં આવ્યો હતો. સપ્ટેમ્બરના રિપોર્ટમાં આ અંદાજ ઘટાડીને 147 મિલિયન ટન કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રાલયના ત્રીજા એડવાન્સ પાક અંદાજ મુજબ 2025-26 સીઝનમાં દેશમાં ચોખાનું ઉત્પાદન 154 મિલિયન ટનના નવા રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી શકે છે.
વરસાદમાં 15 ટકાની ખાધ
ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD)ના ડેટા અનુસાર, 1 જૂનથી શરૂ થયેલી ચોમાસાની સિઝનમાં અત્યાર સુધી સામાન્ય કરતાં 15 ટકા ઓછો વરસાદ નોંધાયો છે. કેટલાક મુખ્ય ચોખા ઉત્પાદક રાજ્યોમાં વરસાદની ખાધ 42 ટકા સુધી પહોંચી છે. સરકારી આંકડા પ્રમાણે, 11 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં ખરીફ ચોખાના વાવેતર હેઠળનો વિસ્તાર 42.68 મિલિયન હેક્ટર રહ્યો હતો, જે ગયા વર્ષની સરખામણીએ લગભગ 4 ટકા ઓછો છે.
સરકાર પાસે 59.6 મિલિયન ટન સ્ટોક
ઉત્પાદનમાં ઘટાડાની શક્યતા હોવા છતાં ચોખાની નિકાસ પર તાત્કાલિક અસર થવાની ધારણા નથી. સરકાર પાસે પૂરતો સ્ટોક હોવાથી નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂકવાની જરૂરિયાત ઊભી નહીં થાય તેવી સ્થિતિ છે. સરકારી માહિતી મુજબ, 1 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં દેશમાં 59.6 મિલિયન ટન ચોખાનો રેકોર્ડ બફર સ્ટોક હતો. આ જથ્થો 1 ઓક્ટોબર માટેના 10.3 મિલિયન ટનના સરકારી લક્ષ્યાંક કરતાં અનેક ગણો વધારે છે.
ચોખાના પ્રારંભિક સ્ટોકમાં વધારો
USDAના તાજેતરના અંદાજ મુજબ, ભારતમાં ચોખાનો પ્રારંભિક સ્ટોક 58.5 મિલિયન ટન છે. ઓગસ્ટના રિપોર્ટમાં આ સ્ટોક 54 મિલિયન ટન હોવાનો અંદાજ હતો. એટલે કે નવા અંદાજમાં 4.5 મિલિયન ટનનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. આ મજબૂત સ્ટોકને કારણે ઉત્પાદન ઘટે તો પણ સ્થાનિક બજારમાં ચોખાની ઉપલબ્ધતા જળવાઈ રહેવાની શક્યતા છે.
