GSTV

પેટ્રોલ અને ડીઝલની નહીં રહે કોઈ ‘કિંમત’, 2030 સુધીમાં ‘પાણી’ પર ચાલશે બસ-ટ્રક!

Last Updated on October 21, 2021 by Vishvesh Dave

આગામી દાયકા એટલે કે 2030 થી, દેશ અને દુનિયાના રસ્તાઓ પર પેટ્રોલ અને ડીઝલની જગ્યાએ ‘પાણી’ થી દોડતી બસ-ટ્રક જોઈને આપણે બધા આશ્ચર્ય પામી શકીએ છીએ, ઝડપથી બદલાતી દુનિયામાં કંઈ પણ શક્ય છે. તમારે આ વાત ચોક્કસપણે વિશ્વાસ કરવો પડશે. જો તમને વિશ્વાસ નથી, તો છેલ્લા બે દાયકાની તમારી યાત્રા યાદ કરો. આ બે દાયકાઓમાં, આપણી આંખો સમક્ષ ઘણી વસ્તુઓ અચાનક અદૃશ્ય થઈ ગઈ છે, જેની આપણે જાતે કલ્પના પણ નહોતી કરી. લેન્ડલાઇન ફોન, રોલ્સ સાથે મેન્યુઅલ કેમેરા, ટેપ રેકોર્ડર જેવી ઘણી વસ્તુઓ છે જે અચાનક ગાયબ થઈ ગઈ છે. એ જ રીતે, ઓટોમોબાઇલ્સની દુનિયામાં એવા વાહનો આવ્યા છે, જેની બે-ત્રણ દાયકા પહેલા સુધી કલ્પના પણ નહોતી.

અમે પેટ્રોલ-ડીઝલના વિકલ્પ તરીકે હાઇડ્રોજન ઇંધણ વિશે વાત કરી રહ્યા છીએ. અમે હાઇડ્રોજનને બદલે પાણી શબ્દનો ઉપયોગ કર્યો છે કારણ કે પાણી આ ગેસનો સૌથી મોટો સ્ત્રોત છે. આપણે બધાએ વિજ્ઞાન શાળાના પુસ્તકોમાં વાંચ્યું છે કે પાણી બે ભાગ હાઇડ્રોજન અને એક ભાગ ઓક્સિજનના મિશ્રણથી બનેલું છે.

હાઇડ્રોજનથી ચાલતા વાહનોનું વિશ્વમાં માત્ર સફળતાપૂર્વક પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું નથી, પરંતુ ઘણી કંપનીઓએ આ બળતણ પર ચાલતા વાહનો બનાવવાનું પણ શરૂ કર્યું છે. એવી અપેક્ષા છે કે આગામી દાયકા સુધીમાં હાઇડ્રોજનને પેટ્રોલ અને ડીઝલના અસરકારક વિકલ્પ તરીકે વિકસાવવામાં આવશે.

હાઇડ્રોજન શું છે અને તે કેવી રીતે વીજળી ઉત્પન્ન કરશે

અવિલાશ ગૌડના અખબાર ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયામાં પ્રકાશિત થયેલા અહેવાલ મુજબ, વર્ષ 1783 માં ફ્રેન્ચ રસાયણશાસ્ત્રી એન્ટોઇન લોરેન્ટ ડી લાવોઇઝિયરે(Antoine Laurent de Lavoisier) પાણીને હાઇડ્રોજન ઉત્પન્ન કરનાર તત્વનું નામ આપ્યું હતું. આ પછી, 1800 માં, વિલિયમ નિકોલસન(William Nicholson) અને એન્થોની કાર્લિસલે(Amthony Carlisle) પાણીને હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજનમાં વિભાજીત કર્યું.

આ પછી, વર્ષ 1839 માં, વિલિયમ રોબર્ટ ગ્રોવ નામના વૈજ્ઞાનિકે એક ઇંધણ કોષ બનાવ્યો જે હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજનને જોડીને વીજળી ઉત્પન્ન કરે છે. એટલું જ નહીં, આપણા બ્રહ્માંડના તમામ તારાઓ હાઇડ્રોજન અને હિલીયમમાં રૂપાંતર કરીને ઉર્જા ઉત્પન્ન કરે છે.

હાઇડ્રોજન એન્જિનનો વિકાસ

તમને જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે દેશમાં 1857 ના પ્રથમ સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ પહેલા 1839 માં જ વિશ્વમાં હાઇડ્રોજન એન્જિનનો સિદ્ધાંત વિકસાવવામાં આવ્યો હતો. ટૂંક સમયમાં, 1841 માં, એક એન્જિનિયર જોહ્ન્સને કમ્બશન એન્જિન વિકસાવ્યું, જે હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજનના મિશ્રણમાંથી પેદા થતી વીજળી પર ચાલતું હતું.

અહીં એ જાણવું અગત્યનું છે કે હાઇડ્રોજન એક ગેસ છે જે હાલના કુદરતી ગેસ કરતા 2.6 ગણી વધારે ઉર્જા આપે છે. પરંતુ કમનસીબે આ એન્જિન બહુ અસરકારક ન બની શક્યું કારણ કે તે સમયે બંને વાયુઓ – ઓક્સિજન અને હાઇડ્રોજનનું ઉત્પાદન ખૂબ ખર્ચાળ હતું.

કોનું ભવિષ્ય – ઇલેક્ટ્રિક કે હાઇડ્રોજન કાર

સૌથી મોટો પ્રશ્ન છે. ભવિષ્યમાં કયા બળતણ રસ્તાઓ પર રાજ કરશે તે પણ નિષ્ણાતો જણાવી રહ્યા નથી. હકીકતમાં, અશ્મિભૂત ઇંધણ એટલે કે પેટ્રોલ અને ડીઝલની મોંઘવારી અને તેનાથી ઉદ્ભવતા પ્રદૂષણને કારણે, સમગ્ર વિશ્વમાં વૈકલ્પિક ઇંધણ પર ભાર આપવામાં આવી રહ્યો છે.

આનો સૌથી યોગ્ય વિકલ્પ બેટરીથી ચાલતી ઇલેક્ટ્રિક કાર છે. પરંતુ આ તકનીકની તેની મર્યાદાઓ છે. આ કારણોસર, હાલમાં તેને પેટ્રોલ-ડીઝલના સંપૂર્ણ વિકલ્પ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું નથી.

પડકાર શું છે

ખરેખર, હાઇડ્રોજન કાર સાથે સૌથી મોટો પડકાર હાઇડ્રોજનની ઉપલબ્ધતા છે. આપણી પાસે અત્યાર સુધીની ટેક્નોલોજી દ્વારા હાઇડ્રોજન બનાવવાની કિંમત ઘણી વધારે છે. નહિંતર, આપણી પાસે હાઇડ્રોજન આધારિત એન્જિનોની ટેક્નોલોજી લગભગ બસો વર્ષ પહેલાથી છે. પરંતુ, હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ રહી છે. નવી ટેકનોલોજી દ્વારા દેશ અને વિશ્વમાં હાઇડ્રોજન ઉત્પાદનની કિંમત ઝડપથી ઘટી રહી છે. આ કેસ ઇલેક્ટ્રિક કારો જેવો જ છે.

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઇલેક્ટ્રિક કારમાં વપરાતી બેટરીની કિંમતમાં ભારે ઘટાડો થયો છે. ભારતની સૌથી મોટી ખાનગી ક્ષેત્રની પેટ્રોલિયમ કંપની રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના ચેરમેન મુકેશ અંબાણીએ પોતે તાજેતરમાં જ જાહેરાત કરી હતી કે આ દાયકાના અંત સુધીમાં હાઇડ્રોજન ઉત્પાદનની કિંમત એક ડોલર પ્રતિ એક કિલોના સ્તર પર આવી જશે. જો આવું થશે તો દુનિયાનું ચિત્ર બદલાઈ જશે.

ALSO READ

Related posts

ઓમીક્રોનના ડર વચ્ચે 6 રાજ્યોને અપાયું એલર્ટ, ફરી વધી શકે છે કોરોના સંક્રમણ

Zainul Ansari

સંયુક્ત કિસાન મોરચા બેઠક કમિટી માટે પાંચ સભ્યોના નામની કરાઈ પસંદગી, અનેક મુદાઓ પર કરશે સરકાર સાથે ચર્ચા

Zainul Ansari

સરહદ પર 94 હજારથી પણ વધારે સૈનિકો થયા તૈનાત, બાઈડને આપી રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ પુતિનને ચેતવણી

Zainul Ansari
Do NOT follow this link or you will be banned from the site!