પિતા ખામેનેઈની અંતિમયાત્રામાં શું મોજતબા દુનિયા સામે આવશે? ઈરાનમાં ઘૂંટાતું રહસ્ય

ઈરાનના દાયકાઓ સુધી શાસન કરનારા સર્વોચ્ચ નેતા (Supreme Leader) આયતોલ્લાહ અલી ખામેનેઈના મૃત્યુના ચાર મહિના પછી, હવે દેશમાં તેમના સરકારી અંતિમ સંસ્કાર (State Funeral) ની ભવ્ય તૈયારીઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. આગામી ૪ જુલાઈથી તેહરાનમાં અંતિમયાત્રાની વિધિઓ શરૂ થશે અને ૯ જુલાઈએ મશહદમાં તેમને દફનાવવામાં આવશે. પરંતુ આ બધાની વચ્ચે સમગ્ર દુનિયાની નજર એક જ સવાલ પર ટકેલી છે — શું ઈરાનના નવા અને રહસ્યમય સુપ્રીમ લીડર મોજતબા ખામેનેઈ (Mojtaba Khamenei) પહેલીવાર જાહેરમાં દેખાશે?

કોણ છે મોજતબા ખામેનેઈ અને કેમ છે સસ્પેન્સ? 

૫૬ વર્ષના મોજતબા ખામેનેઈ, દિવંગત નેતા અલી ખામેનેઈના પુત્ર છે અને તેમના પિતાના અવસાન બાદ ઈરાનની શક્તિશાળી એસેમ્બલી ઓફ એક્સપર્ટ્સ (Assembly of Experts) દ્વારા તેમને નવા સુપ્રીમ લીડર તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા છે.

પરંતુ સૌથી મોટી રહસ્યમય વાત એ છે કે, મોજતબાએ આજ સુધી ક્યારેય સાર્વજનિક રૂપે (Public Appearance) કોઈ હાજરી આપી નથી. તેમનો કોઈ વીડિયો કે ઓડિયો પણ સામે આવ્યો નથી. ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬માં અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના એક ભયાનક એરસ્ટ્રાઈકમાં (Airstrike) તેમના પિતાનું મોત થયું હતું અને તે જ હુમલામાં મોજતબા પણ ગંભીર રીતે ઘાયલ (Injured) થયા હતા.

અદ્રશ્ય નેતા: માત્ર સ્ટેટ મીડિયા દ્વારા સંદેશા

મોજતબા ગાદી પર આવ્યા ત્યારથી અત્યાર સુધી તેમના તમામ નિવેદનો અને આદેશો ઈરાનની સરકારી ટીવી ચેનલો પર ન્યૂઝ એન્કરો દ્વારા જ વાંચી સંભળાવવામાં આવ્યા છે:

ચહેરો બદલાઈ જવાની ચર્ચા: અહેવાલો અનુસાર, એરસ્ટ્રાઈકને કારણે તેમના ચહેરા પર ગંભીર ઈજાઓ (Severe facial disfigurement) થઈ છે અને પગમાં પણ ઈજા છે.

બેકરૂમ મેનેજમેન્ટ: સરકારી અધિકારીઓ દાવો કરે છે કે તેઓ માનસિક રીતે સંપૂર્ણ સ્વસ્થ છે અને ઓડિયો લિંક (Audio links) દ્વારા તમામ મહત્વના નિર્ણયો લઈ રહ્યા છે.

લોકોમાં અસમંજસ: મોજતબાના લાંબા સમય સુધી ગાયબ રહેવાને કારણે સોશિયલ મીડિયા પર અને ઈરાનના શહેરોમાં લોકો 'ગુમશુદા' (Missing person) ની નોટિસો લગાવીને આશંકાઓ વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.

અત્યાર સુધીના મહત્વના આદેશો 

જોકે મોજતબા કેમેરા સામે આવ્યા નથી, પણ તેમના નામે જાહેર થયેલા નિવેદનો ખૂબ જ આક્રમક રહ્યા છે:

સમયગાળો	મુખ્ય સંદેશ અને વલણ
માર્ચ ૨૦૨૬	ઈરાન યુદ્ધ નથી ઈચ્છતું પરંતુ દુશ્મનો સામે ઝૂકશે પણ નહીં. સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (Strait of Hormuz) બ્લોક રાખવાની ચીમકી.
એપ્રિલ ૨૦૨૬	અમેરિકાના સૈન્ય મથકો (US military bases) પર હુમલા ચાલુ રાખવાની ચેતવણી અને તમામ રેઝિસ્ટન્સ ફ્રન્ટ્સને એક થવા આહવાન.
જૂન ૨૦૨૬	ન્યાયતંત્રને (Judiciary) આદેશ આપ્યો કે અલી ખામેનેઈની હત્યા અને માસૂમ નાગરિકો પર થયેલા હુમલા માટે અમેરિકા-ઈઝરાયેલના અધિકારીઓને જવાબદાર ઠેરવવામાં આવે.

પિતાની અંતિમયાત્રા કેમ મોટી પરીક્ષા છે?

ઈરાનની પરંપરા મુજબ, જ્યારે પણ દેશ પર કોઈ મોટું સંકટ આવે કે સત્તા પરિવર્તન થાય, ત્યારે સુપ્રીમ લીડર જનતાની સામે આવીને પોતાની શક્તિ અને એકતાનું પ્રદર્શન (Display of strength) કરે છે. અલી ખામેનેઈ પોતે પણ વર્ષો સુધી તેમના પુરોગામી આયતોલ્લાહ ખુમેનીના સ્મરણાર્થે યોજાતા કાર્યક્રમોમાં આગળ રહેતા હતા.

હવે જો મોજતબા પોતાના પિતાના અંતિમ સંસ્કારમાં પણ સામે નહીં આવે, તો:

૧. તેમની હેલ્થ અને સત્તા પર પકડને લઈને અફવાઓ વધુ મજબૂત બનશે.
૨. ઈરાનની જનતા અને કટ્ટરપંથી સમર્થકોમાં વહીવટીતંત્રની નબળાઈનો સંદેશ જશે.
૩. અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ જેવા વિરોધી દેશોને ઈરાનની નબળી કડી (Vulnerability) ની ભાળ મળી જશે.

તેહરાન અને મશહદની સડકો પર જ્યારે લાખો લોકો પૂર્વ નેતાના શોકમાં ઉમટશે, ત્યારે પિતાના શબની સામે પુત્ર મોજતબા હાજર રહેશે કે નહીં, તે માત્ર એક પારિવારિક હાજરી નથી પરંતુ મધ્ય-પૂર્વ (Middle East) ના ભવિષ્યની રાજનીતિ નક્કી કરનારી સૌથી મોટી ઘટના સાબિત થશે.