આ બે કંગાળ દેશ આવ્યા એકબીજાની વ્હારે, દ્વિપક્ષીય સંબંધોને નવી દિશા આપવાનો પ્રયાસ
છેલ્લું અપડેટ : 24 Aug 2025
એક ભૂખ્યો અને કંગાળ દેશ રાષ્ટ્રીય એકતા દર્શાવવા માટે બીજા ભૂખ્યા અને લાચારને મદદ કરવા પહોંચી ગયો છે. વાંચીને તમને પણ પણ હસવું આવશે કે ભૂખ્યો અને ગરીબ દેશ બીજા લાચાર અને કમનસીબ દેશને શું ટેકો આપી શકે છે? ... પરંતુ પાકિસ્તાન હવે બાંગ્લાદેશ સાથે પણ એ જ મજાક કરી રહ્યું છે. પાકિસ્તાનના વિદેશ પ્રધાન ઇશાક ડાર ઢાકા પહોંચી ગયા છે. તેમણે બાંગ્લાદેશના વિવિધ રાજકીય પક્ષોના નેતાઓ સાથે એક પછી એક અનેક બેઠકો કરી. પાકિસ્તાનનો ઉદ્દેશ્ય બાંગ્લાદેશ સાથે દ્વિપક્ષીય સંબંધોને મજબૂત બનાવવાનો છે.
ઈશાક ડાર કોને મળ્યા?
પાકિસ્તાનના નાયબ વડા પ્રધાન ડારે શનિવારે ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન ખાલિદા ઝિયાની પાર્ટી બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટી (BNP) અને દેશની સૌથી મોટી ઇસ્લામિક પાર્ટી જમાત-એ-ઈસ્લામીના નેતાઓને મળ્યા. આ ઉપરાંત, તેમણે વિદ્યાર્થી-નેતૃત્વ હેઠળની નવી રચાયેલી નેશનલ સિટીઝન પાર્ટી (NCP) ના નેતાઓ સાથે પણ વાતચીત કરી, જેને વચગાળાની સરકારના વડા પ્રોફેસર મુહમ્મદ યુનુસનું સમર્થન છે. આ ઉપરાંત, BNP ના મહાસચિવ મિર્ઝા ફખરુલ ઇસ્લામ આલમગીરના નેતૃત્વમાં છ સભ્યોનું પ્રતિનિધિમંડળ ઢાકામાં પાકિસ્તાન દૂતાવાસમાં ડારને મળ્યું.
પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ મિત્રતા વધારી રહ્યા છે
BNP ના પ્રતિનિધિ શમા ઓબૈદે જણાવ્યું હતું કે બેઠકનું મુખ્ય ધ્યાન દ્વિપક્ષીય સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવા પર હતું. તેમણે કહ્યું કે દક્ષિણ એશિયન પ્રાદેશિક સહકાર સંગઠન (SAARC) ને પુનર્જીવિત કરવા પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી, અને પાકિસ્તાને બાંગ્લાદેશમાં નિષ્પક્ષ ચૂંટણીઓ માટે પોતાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી. બેઠક પછી, પાકિસ્તાની રાજદૂતના નિવાસસ્થાને BNP પ્રતિનિધિઓ સાથે રાત્રિભોજનનું પણ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. જમાત-એ-ઇસ્લામીના નેતા અબ્દુલ્લા મુહમ્મદ તાહિર પણ ડારને મળ્યા, જેમનો પક્ષ 1971માં બાંગ્લાદેશની સ્વતંત્રતાની વિરુદ્ધ હતો. જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું 1971ના અધૂરા મુદ્દાઓ પર બેઠકમાં ચર્ચા કરવામાં આવી હતી, ત્યારે તાહિરે કહ્યું, "આ મુદ્દાઓ બંને સરકારો વચ્ચે ચર્ચા માટે છે. અમને આશા છે કે સરકારો તેને ઉઠાવશે."
સંબંધો સુધારવા પર વાતચીત
NCPના વરિષ્ઠ નેતા અખ્તર હુસૈને કહ્યું, "અમે બેઠકમાં આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો અને માનીએ છીએ કે સંબંધો સુધારવા માટે પાકિસ્તાને 1971ના મુદ્દાને સ્વીકારવો જોઈએ." બાદમાં, ડારે, પાકિસ્તાન દૂતાવાસમાં એક પત્રકાર પરિષદને સંબોધતા કહ્યું કે દરેક વ્યક્તિએ પાકિસ્તાન આવવું જોઈએ અને તેમના સમકક્ષો સાથે જોડાવું જોઈએ અને આ "ભાગીદારીના નવા તબક્કા"માં યોગદાન આપવું જોઈએ. ડારે કહ્યું કે પાકિસ્તાન શાંતિ, વિકાસ અને પ્રાદેશિક સમૃદ્ધિ સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ હિસ્સેદારો, સરકાર, રાજકીય પક્ષો, શિક્ષણવિદો, મીડિયા, નાગરિક સમાજ અને યુવાનો સાથે વાતચીત કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.
પાકિસ્તાને બાંગ્લાદેશને સ્વપ્ન બતાવ્યું
ડારે કહ્યું કે પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ સાર્કના પુનરુત્થાન જેવા ઘણા પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર સમાન વિચારો ધરાવે છે. તેથી, આપણે સાથે મળીને એવું વાતાવરણ બનાવવું જોઈએ જ્યાં કરાચીથી ચિત્તાગોંગ, ક્વેટાથી રાજશાહી, પેશાવરથી સિલહટ અને લાહોરથી ઢાકાના યુવાનો એક સાથે આવે અને સામાન્ય સપનાઓને સાકાર કરે. ડાર 2012 પછી બાંગ્લાદેશની મુલાકાત લેનારા સૌથી વરિષ્ઠ પાકિસ્તાની નેતા છે. ઇસ્લામાબાદે તેને "પાક-બાંગ્લા સંબંધોમાં મહત્ત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન" ગણાવ્યું છે. પાકિસ્તાનના વાણિજ્ય મંત્રી જામ કમાલ ખાન દ્વિપક્ષીય વેપાર અને આર્થિક સહયોગ વધારવા માટે ચાર દિવસની મુલાકાતે બાંગ્લાદેશમાં છે. હિના રબ્બાની ખાર નવેમ્બર 2012 માં ઢાકાની મુલાકાત લેનારા છેલ્લા પાકિસ્તાની વિદેશ મંત્રી હતા જ્યારે તેમણે ઇસ્લામાબાદમાં D-8 સમિટમાં તત્કાલીન વડા પ્રધાન શેખ હસીનાને આમંત્રણ આપ્યું હતું.
બાંગ્લાદેશે ડારનું સ્વાગત કર્યું
દારનું શનિવારે બાંગ્લાદેશના વિદેશ સચિવ અસદ આલમ સૈયમે સ્વાગત કર્યું. દાર રવિવારે મુખ્ય સલાહકાર મુહમ્મદ યુનુસ અને વિદેશ બાબતોના સલાહકાર તૌહીસ હુસૈનને મળશે. તેઓ રવિવારે બીએનપી અધ્યક્ષ ખાલિદા ઝિયાને તેમના નિવાસસ્થાને મળવાનું પણ આયોજન છે. તેમની મુલાકાત દરમિયાન બાંગ્લાદેશ અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સાતથી વધુ દ્વિપક્ષીય કરારો અને સમજૂતી કરારો (MoU) પર હસ્તાક્ષર થવાની સંભાવના છે, જેમાં વેપાર, રાજદ્વારી, સાંસ્કૃતિક સહયોગ અને વ્યૂહાત્મક અભ્યાસ સંબંધિત કરારોનો સમાવેશ થાય છે. રાજદ્વારી પાસપોર્ટ પર વિઝા મુક્તિ, સાંસ્કૃતિક આદાનપ્રદાન, વિદેશી સેવા અકાદમીઓ વચ્ચે સહયોગ, વેપાર અને રોકાણ જૂથો, રાજ્ય સમાચાર એજન્સીઓમાં સહયોગ જેવી અનેક પહેલોને પહેલાથી જ અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું છે.
આ મુદ્દાઓ પર કરાર પર પહોંચવાના પ્રયાસો
BSTI (બાંગ્લાદેશ સ્ટાન્ડર્ડ એન્ડ ટેસ્ટિંગ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ) અને પાકિસ્તાનની હલાલ ઓથોરિટી અને બંને દેશોની કૃષિ સંશોધન સંસ્થાઓ વચ્ચે કરાર પણ ચર્ચા હેઠળ છે. શેખ હસીનાના કાર્યકાળ દરમિયાન બાંગ્લાદેશ અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધો અત્યંત તણાવપૂર્ણ રહ્યા, ખાસ કરીને 2010 માં જ્યારે બાંગ્લાદેશ સરકારે 1971 ના યુદ્ધ ગુનેગારો પર કેસ ચલાવવાનું શરૂ કર્યું. 5 ઓગસ્ટ 2024 ના રોજ, વિદ્યાર્થી-નેતૃત્વ હેઠળના આંદોલને શેખ હસીનાની સરકારને સત્તા પરથી દૂર કરી અને ત્રણ દિવસ પછી મુહમ્મદ યુનુસે વચગાળાની સરકારના મુખ્ય સલાહકાર તરીકેનો કાર્યભાર સંભાળ્યો.
