ચીન-પાકિસ્તાન થરથર કાંપશે! પુતિને ભારત સમક્ષ મૂકી સૌથી ઘાતક 'Su-57 અને S-500' ડીલ, મોદી સરકાર લેશે મોટો નિર્ણય

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને રશિયન રાષ્ટ્રપ્રમુખ વ્લાદિમીર પુતિન વચ્ચે બિશ્કેકમાં યોજાયેલી મિટિંગ બાદ નવી દિલ્હીમાં બંને નેતાઓ વચ્ચે યોજાનારી આગામી બેઠક પૂર્વે રશિયાએ ભારત સમક્ષ એક મોટો સૈન્ય પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. ભારત હાલમાં પોતાની એર ડિફેન્સ ક્ષમતા અને ફાઇટર સ્ક્વોડ્રનની સંખ્યા તાકીદે વધારવા માંગે છે. આ તકનો લાભ લઈને મોસ્કોએ તેના બે સૌથી અત્યાધુનિક હથિયારો - S-500 પ્રોમિથિયસ એર ડિફેન્સ/એન્ટી-બેલિસ્ટિક મિસાઇલ સિસ્ટમ અને Su-57 'ફેલોન' 5th જનરેશન સ્ટીલ્થ ફાઇટર જેટ ભારતને સપ્લાય કરવા માટે આક્રમક પિચ શરૂ કરી છે.

S-400 ની સફળતા વચ્ચે S-500 નો જટિલ પ્રસ્તાવ

રશિયા દ્વારા અગાઉ સપ્લાય કરવામાં આવેલી S-400 સિસ્ટમે ભારતીય સૈન્યમાં શાનદાર દેખાવ કર્યો છે. 'ઓપરેશન સિંદૂર' દરમિયાન S-400 એ પાકિસ્તાની એરબોર્ન અર્લી વોર્નિંગ એરક્રાફ્ટને રેકોર્ડ અંતરે જ તોડી પાડ્યું હતું. આ જ સફળતાને ધ્યાનમાં રાખીને રશિયાએ વધુ 5 S-400 સ્ક્વોડ્રન આપવાની બિડ રજૂ કરી છે. તેની સાથે રશિયા આગામી પેઢીની S-500 સિસ્ટમ પણ આપવા માંગે છે. જોકે, ભારત માટે આ નિર્ણય જટિલ છે કારણ કે ભારતે પોતાના સ્વદેશી 'પ્રોજેક્ટ કુશ' (Project Kusha) અને બેલિસ્ટિક મિસાઇલ ડિફેન્સ પ્રોગ્રામમાં ભારે ટેકનોલોજીકલ રોકાણ કર્યું છે. આથી સ્વદેશી સિસ્ટમ તૈયાર થઈ રહી હોય ત્યારે S-500 ખરીદવું કે કેમ તે મોટો પ્રશ્ન છે.

Su-57 સ્ટીલ્થ ફાઇટર અને IAF નો કૂટનીતિક પડકાર

ભારતીય વાયુસેના (IAF) હાલમાં ઘટતા ફાઇટર સ્ક્વોડ્રન અને સ્ટીલ્થ ફાઇટર જેટની અછતનો સામનો કરી રહી છે. ચીન પાસે 500 થી વધુ J-20 સ્ટીલ્થ જેટ છે અને પાકિસ્તાન પણ ચીન પાસેથી J-35 મેળવવાની તૈયારીમાં છે. આવી સ્થિતિમાં રશિયાએ Su-57 જેટ્સ ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર અને ભારતમા સ્થાનિક ઉત્પાદનની શરત સાથે ઓફર કર્યા છે. IAF આ પ્રસ્તાવને સ્વદેશી AMCA (એડવાન્સ્ડ મીડિયમ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ) ન આવે ત્યાં સુધીના 'સ્ટોપગેપ' (કામચલાઉ) ઉકેલ તરીકે જોઈ રહ્યું છે. પરંતુ વિદેશી ફાઇટર ખરીદવાથી વિવિધ પ્રકારના વિમાનોના લોજિસ્ટિક્સ અને મેન્ટેનન્સનો બોજ પણ વધવાની શક્યતા છે.

રશિયાનો વ્યાપક સૈન્ય પોર્ટફોલિયો અને ભારતની આત્મનિર્ભરતા

S-500 અને Su-57 ઉપરાંત રશિયા વોરોનેઝ (Voronezh) સ્ટ્રેટેજિક અર્લી-વોર્નિંગ રડાર સિસ્ટમ, Su-30MKI બેડાના અપગ્રેડેશન અને કિલો-ક્લાસ સબમરીન માટેના વિવિધ પ્રસ્તાવો પણ આપી રહ્યું છે. બીજી તરફ, ભારતે છેલ્લા બે દાયકામાં અમેરિકા પાસેથી જેવલિન મિસાઇલ અને ફ્રાન્સ પાસેથી 114 રાફેલ ફાઇટરની ખરીદી પ્રક્રિયા આગળ વધારીને હથિયારોમાં વિવિધતા આણી છે. ભારત પોતાના સ્વદેશી લશ્કરી ઉત્પાદન ક્ષેત્રને પણ મજબૂત બનાવી રહ્યું છે. હવે વડાપ્રધાન મોદી અને પુતિન વચ્ચેની વાતચીત ભારતની આગામી બે દાયકાની સૈન્ય વ્યૂહરચના નક્કી કરવામાં અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.