માત્ર તેલ-ગેસ જ નહીં, ઈરાન હવે ઈન્ટરનેટ પર પણ લગાવી શકે છે બ્રેક; ભારત માટે પણ જોખમ

દુનિયા અત્યારે ડિજિટલ યુગમાં જીવી રહી છે. આપણી બેંકિંગ (Banking), સોશિયલ મીડિયા, એઆઈ (Artificial Intelligence - AI) અને ક્લાઉડ સ્ટોરેજ (Cloud Storage) બધું જ ઈન્ટરનેટ પર નિર્ભર છે. સામાન્ય રીતે લોકો એવું માને છે કે ઈન્ટરનેટ સેટેલાઇટ દ્વારા ચાલે છે, પરંતુ હકીકત એ છે કે દુનિયાનું 97 % થી વધુ ઈન્ટરનેટ ટ્રાફિક સમુદ્રના તળિયે બિછાવેલી ફાઈબર ઓપ્ટિક કેબલ્સ (Fiber Optic Cables) દ્વારા વહન થાય છે. વર્તમાનમાં ઈરાન અને પશ્ચિમી દેશો વચ્ચેના સંઘર્ષને કારણે આ કેબલ્સ હવે યુદ્ધના મેદાનમાં શસ્ત્ર (Weaponization) બની રહી છે.

જોખમ હેઠળના બે મુખ્ય દરિયાઈ માર્ગો 

રિપોર્ટ અનુસાર, ભૌગોલિક રીતે બે વિસ્તારો સૌથી વધુ સંવેદનશીલ (Vulnerable) છે:

• હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz): અહીં પાણીની ઊંડાઈ સૌથી સાંકડા ભાગમાં માત્ર ૨૦૦ ફૂટ છે. આટલી ઓછી ઊંડાઈને કારણે સબમરીન કે અન્ય ટેકનિક દ્વારા કેબલ્સને નિશાન બનાવવું સરળ બને છે. ઈરાને અહીં દરિયાઈ સુરંગો (Sea Mines) બિછાવી હોવાના દાવા કરવામાં આવી રહ્યા છે.

• બાબ-અલ-મંદેબ અને લાલ સમુદ્ર (Bab-el-Mandeb & Red Sea): અહીં ઈરાન સમર્થિત હુથી વિદ્રોહીઓ (Houthi Rebels) જહાજો પર હુમલા કરી રહ્યા છે. આ માર્ગ યુરોપ, એશિયા અને આફ્રિકાને જોડતો મુખ્ય સેતુ છે.

ભારત પર તેની અસર (Impact on India)

ભારત માટે આ ખતરો ઘણો ગંભીર છે કારણ કે ભારતનું મોટાભાગનું આંતરરાષ્ટ્રીય ડેટા કનેક્શન (Foreign Data Connection) આ જ માર્ગો પરથી પસાર થાય છે.

• કેબલ નેટવર્ક: ભારતને જોડતી મહત્ત્વની કેબલ્સ જેવી કે AAE-1, FALCON, Gulf Bridge International અને Tata-TGN Gulf આ વિસ્તારોમાંથી પસાર થાય છે.

• ડિજિટલ સેવાઓ: જો આ કેબલ્સ કપાઈ જાય, તો ભારતમાં ઓનલાઈન ટ્રાન્ઝેક્શન (Online Transactions), શેરબજાર (Stock Market) અને આઈટી ક્ષેત્ર (IT Sector) ની સેવાઓ ખોરવાઈ શકે છે.

ટેક જાયન્ટ્સના ડેટા સેન્ટર્સ (Data Centers of Tech Giants)

અમેઝોન (Amazon), માઈક્રોસોફ્ટ (Microsoft) અને ગૂગલ (Google) જેવી મોટી કંપનીઓએ સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) અને સાઉદી અરેબિયામાં વિશાળ ડેટા સેન્ટર્સ સ્થાપ્યા છે.

• આ ડેટા સેન્ટર્સ વૈશ્વિક ડેટા પ્રોસેસિંગ માટે અત્યંત મહત્ત્વના છે.

• આ સેન્ટર્સ આ જ સમુદ્રી કેબલ્સ દ્વારા દુનિયા સાથે જોડાયેલા છે. જો કેબલ્સને નુકસાન થાય, તો ક્લાઉડ સર્વિસ (Cloud Services) સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ શકે છે.

મુખ્ય કેબલ્સની વિગતો

શા માટે આ ખતરો ગંભીર છે? 

સમારકામમાં મુશ્કેલી (Repair Challenges): જો યુદ્ધગ્રસ્ત વિસ્તારમાં કેબલ કપાય, તો તેને ઠીક કરવા માટે સ્પેશિયલ જહાજો (Repair Ships) ત્યાં જઈ શકતા નથી, કારણ કે ત્યાં સુરક્ષાનું જોખમ હોય છે.

વીમા દરમાં વધારો (Insurance Hikes): શિપિંગ અને વીમા કંપનીઓ (Insurance Companies) હવે આ વિસ્તારમાં કામ કરતા ડરે છે, જેનાથી ખર્ચ વધી રહ્યો છે.

આર્થિક પાયમાલી (Economic Disruption): ઈન્ટરનેટ વગર આધુનિક અર્થતંત્ર ચાલી શકે તેમ નથી. તેલના સંકટ કરતા ઈન્ટરનેટનું સંકટ વધુ મોટું સાબિત થઈ શકે છે.

ઈરાન અને ઈઝરાયેલ કે પશ્ચિમી દેશો વચ્ચેનો આ સંઘર્ષ હવે માત્ર જમીન કે આકાશ પૂરતો મર્યાદિત નથી, તે સમુદ્રના ઉંડાણ સુધી પહોંચી ગયો છે. જો ડિજિટલ જીવનરેખા (Digital Lifeline) ગણાતી આ કેબલ્સ પર હુમલો થાય, તો તે આખી દુનિયાને અંધકારમાં ધકેલી શકે છે. ભારત માટે પોતાની સાયબર સુરક્ષા (Cyber Security) અને વૈકલ્પિક રૂટ (Alternative Routes) વિશે વિચારવું હવે અનિવાર્ય બની ગયું છે.