Independence Day 2025 / ભારતની આઝાદી માટે 15મી ઓગસ્ટની તારીખ કેમ પસંદ કરવામાં આવી? અહીં જાણો તેનું કારણ
છેલ્લું અપડેટ : 14 Aug 2025
જ્યારે પણ 15મી ઓગસ્ટનો દિવસ આવે છે, ત્યારે આપણા બધામાં દેશભક્તિની ભાવના જાગે છે. લાલ કિલ્લા પરથી વડાપ્રધાનનું ભાષણ, ચારે બાજુ તિરંગા અને દેશ માટે પોતાના જીવનું બલિદાન આપનારા વીરોની યાદ... આ બધું આપણા હૃદયને સ્પર્શે છે, પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે ભારતની આઝાદી માટે 15મી ઓગસ્ટની તારીખ કેમ પસંદ કરવામાં આવી? 14મી કે 16મી ઓગસ્ટ નહીં પરંતુ આ દિવસ મળ્યો તેનું કારણ શું હતું? ચાલો જાણીએ.
સ્વતંત્રતાની નિશ્ચિત તારીખ બદલવાની વાર્તા
શરૂઆતમાં બ્રિટિશ સરકારે 30 જૂન 1948 સુધીમાં ભારતને સ્વતંત્ર બનાવવાની યોજના બનાવી હતી, પરંતુ તે સમયે પરિસ્થિતિ ખૂબ જ તંગ હતી. દેશના ભાગલાને લઈને રાજકીય સંઘર્ષ વધી ગયો હતો અને કોમી હિંસાનો ભય હતો. આવા વાતાવરણમાં, બ્રિટનના છેલ્લા વાઈસરોય લોર્ડ માઉન્ટબેટને નિર્ણય લીધો કે ભારતને નિર્ધારિત સમય પહેલાં સ્વતંત્રતા આપવામાં આવે, જેથી પરિસ્થિતિ નિયંત્રણમાં આવી શકે.
આ નિર્ણય હેઠળ, ભારતીય સ્વતંત્રતા બિલ 4 જુલાઈ 1947ના રોજ બ્રિટિશ સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવ્યું અને તેને મંજૂરી મળતાની સાથે જ 15 ઓગસ્ટને ભારતની સ્વતંત્રતાની તારીખ તરીકે જાહેર કરવામાં આવી.
15મી ઓગસ્ટનો દિવસ શા માટે પસંદ કરવામાં આવ્યો?
આ તારીખ માત્ર સંયોગ ન હતી. 15મી ઓગસ્ટનો દિવસ લોર્ડ માઉન્ટબેટન માટે ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ હતો. બીજું વિશ્વયુદ્ધ 15 ઓગસ્ટ 1945ના રોજ સમાપ્ત થયું, જ્યારે જાપાને ઔપચારિક રીતે મિત્ર રાષ્ટ્રો સમક્ષ આત્મસમર્પણ કર્યું. તે સમયે માઉન્ટબેટન મિત્ર દળોમાં મહત્ત્વપૂર્ણ પદ પર હતા અને તેમને આ વિજયનો શ્રેય પણ મળ્યો. આ જ કારણ હતું કે તેમણે ભારતની સ્વતંત્રતા માટે આ તારીખ પસંદ કરી, જેથી આ દિવસ તેમના માટે બેવડી ઐતિહાસિક સ્મૃતિ બની જાય.
ગાંધીજી સમારોહમાં કેમ હાજર નહતા રહ્યા?
15 ઓગસ્ટ 1947ના રોજ દિલ્હીમાં સ્વતંત્રતાનો ભવ્ય કાર્યક્રમ યોજાઈ રહ્યો હતો ત્યારે રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધી ત્યાં હાજર નહતા. તે દિવસે તેઓ બંગાળમાં થયેલા રમખાણોને શાંત કરવામાં વ્યસ્ત હતા. ગાંધીજી માનતા હતા કે વાસ્તવિક સ્વતંત્રતા ત્યારે જ પ્રાપ્ત થશે જ્યારે હિન્દુઓ અને મુસ્લિમો વચ્ચે ભાઈચારો હશે. તેમણે સ્પષ્ટપણે કહ્યું હતું કે તેઓ ભાગલાથી મળેલી સ્વતંત્રતાથી ખુશ નથી, કારણ કે તેમાં ભવિષ્યમાં સંઘર્ષ છુપાયેલો હોવાની શક્યતા છે.
દર વર્ષે પ્રેરણાદાયક દિવસ
આજે, દાયકાઓ પછી પણ, 15મી ઓગસ્ટ ફક્ત સ્વતંત્રતા દિવસ નથી, પરંતુ એક એવો દિવસ છે જે આપણને આપણી એકતા, સંઘર્ષ અને બલિદાનની યાદ અપાવે છે. આ તે તારીખ છે જે આપણને શીખવે છે કે સૌથી મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાં પણ, યોગ્ય નિર્ણય અને એકતાથી પરિવર્તન શક્ય છે.